Ana sayfa›Fen Bilimleri 5. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 110›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 5. sınıf · Bitki ve Hayvan Hücresinin Kısımları
Bilgi notu
Bitki ve Hayvan Hücresinin Kısımları
- Hücre zarı, sitoplazma, çekirdek, mitokondri ve ribozom hem bitki hem hayvan hücresinde bulunur.
- Hücre duvarı ve kloroplast yalnız bitki hücresine özgüdür; sentrozom ise hayvan hücresinde bulunur.
- Koful madde depolar; bitki hücresinde büyük, hayvan hücresinde küçüktür.
- Çekirdek hücreyi yönetir, mitokondri enerji üretir, kloroplast fotosentezle besin yapar.
Örnek: Mikroskopta incelenen bir hücrede kloroplast ve hücre duvarı görülüyor. Bu hücre bitki hücresi midir, hayvan hücresi midir?
Çözüm: Kloroplast ve hücre duvarı yalnız bitki hücresinde bulunur. Bu iki yapı görüldüğü için hücre bitki hücresidir.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Hücreyi çevreleyen ve hücreye madde giriş çıkışını kontrol eden yapının adını yazınız.
Hücrenin ihtiyaç duyduğu enerjiyi üreten organelin adını yazınız.
Yalnız bitki hücrelerinde bulunan ve hücreye şekil ile destek veren dış yapının adını yazınız.
Uygulama
Bir hücrede hücre zarı, çekirdek, mitokondri, sentrozom ve küçük kofullar görülüyor; hücre duvarı ve kloroplast görülmüyor. Bu hücre bitki hücresi midir, hayvan hücresi midir? Gerekçenizi bir cümleyle yazınız.
Hem bitki hem hayvan hücresinde bulunan dört yapı yazınız.
Yeşil bir yaprak hücresinde fotosentezle besin üreten organelin adını yazınız ve bu organelin neden kas hücresinde bulunmadığını açıklayınız.
Düşün
Bir öğrenci soğanın toprak altındaki kısmından aldığı zar parçasını mikroskopta inceliyor. Hücrelerde hücre duvarı ve çekirdek görüyor ama kloroplast göremiyor. Kloroplast görülmemesine rağmen bunun bir bitki hücresi olmasını nasıl açıklarsınız?
Bir madde, hücredeki ribozomların çalışmasını durduruyor. Ribozomun görevine dayanarak bu durumun hücre için hangi sonuçlara yol açabileceğini yorumlayınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Hücre zarı | Hücre zarı tüm hücrelerde bulunur ve madde alışverişini denetler. | 8 |
| 2 | Mitokondri | Mitokondri besinlerden hücrenin kullanacağı enerjiyi üretir. | 8 |
| 3 | Hücre duvarı | Hücre duvarı hayvan hücrelerinde bulunmaz, bitki hücrelerini dıştan sarar ve korur. | 8 |
| 4 | Hayvan hücresidir (6 puan). Gerekçe: Hücrede sentrozom var, hücre duvarı ve kloroplast yok (6 puan). | Hücre duvarı ve kloroplast bitkiye özgüdür; bunların olmaması ve sentrozomun bulunması hayvan hücresini gösterir. | 12 |
| 5 | Örneğin: hücre zarı, sitoplazma, çekirdek, mitokondri, ribozom, endoplazmik retikulum, koful (bunlardan doğru yazılan her yapı için 3 puan, en çok 4 yapı). | Bu yapılar her iki hücre türünün de temel görevlerini yürütmesi için gerekli ortak kısımlardır. | 12 |
| 6 | Kloroplast (4 puan). Kas hücresi hayvan hücresidir; hayvanlar besinini dışarıdan alır, fotosentez yapmaz, bu yüzden kloroplast gerekmez (8 puan). | Kloroplast yalnız fotosentez yapan bitki hücrelerinde bulunur; hayvan hücresinde yoktur. | 12 |
| 7 | Ölçütler: (1) Hücre duvarının görülmesi bunun bir bitki hücresi olduğunu gösterir (6 puan). (2) Kloroplast, güneş ışığını kullanıp fotosentez yapan yeşil kısımlarda bulunur (7 puan). (3) Toprak altındaki kısım ışık almadığı ve fotosentez yapmadığı için bu hücrelerde kloroplast bulunmaz (7 puan). | Bitki hücresi olmak kloroplasta sahip olmayı zorunlu kılmaz; kloroplast yalnızca fotosentez yapan hücrelerde bulunur. | 20 |
| 8 | Ölçütler: (1) Ribozom protein üretir (6 puan). (2) Ribozom çalışmazsa protein üretilemez ya da azalır (7 puan). (3) Hücre büyüme, onarım gibi yaşamsal işlerini yeterince yapamaz; ribozom bitki ve hayvan hücresinin ikisinde de bulunduğu için bu sonuç her iki hücre türünde de görülür (7 puan). | Proteinler hücrenin yapı taşıdır; üretimi aksarsa hücrenin yaşamsal faaliyetleri bozulur. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Kloroplastın hayvan hücresinde de bulunduğunu sanmak. · Hücre zarı ile hücre duvarını karıştırıp hücre duvarının tüm hücrelerde olduğunu düşünmek.
Öz kontrol: Bir yapının hangi hücre türünde bulunduğunu söylerken o yapının görevinin yalnız bitki ya da yalnız hayvan hücresi için gerekli olup olmadığını düşündüm mü?