Ana sayfa›Fen Bilimleri 5. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 114›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 5. sınıf · Canlılarda Yapı Basamakları
Bilgi notu
Canlılarda Yapı Basamakları
- Hücre, canlıların yapı ve görev bakımından en küçük birimidir.
- Aynı görevi yapan hücreler bir araya gelerek dokuyu oluşturur.
- Farklı dokular birleşerek organı, birlikte çalışan organlar da sistemi meydana getirir.
- Sistemlerin birlikte çalışmasıyla organizma oluşur; sıra hücre, doku, organ, sistem, organizma biçimindedir.
Örnek: Sinir hücresi, sinir dokusu, beyin, sinir sistemi ve insan kavramlarını en basitten en karmaşığa sıralayınız.
Çözüm: Sinir hücresi en küçük birimdir. Hücreler sinir dokusunu, doku beyin organını, organlar sinir sistemini, sistemler insan organizmasını oluşturur. Sıra: sinir hücresi, sinir dokusu, beyin, sinir sistemi, insan.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Canlıların yapı ve görev bakımından en küçük birimine ne ad verilir?
Aynı görevi yapan hücrelerin bir araya gelmesiyle oluşan yapıya ne ad verilir?
Solunum sistemini oluşturan organlardan biri olan akciğer, yapı basamaklarından hangisine örnektir?
Uygulama
Düz kas hücresi, sindirim sistemi, mide, insan ve düz kas dokusu kavramlarını en basitten en karmaşığa doğru sıralayınız.
Kalp kası hücrelerinin bir araya gelmesiyle oluşan yapının adını ve kalbin hangi yapı basamağında yer aldığını yazınız.
Beyin ile sinir sistemi arasındaki ilişkiyi, hangisinin organ hangisinin sistem olduğunu belirterek bir cümleyle açıklayınız.
Düşün
Bir kişinin dolaşım sisteminde ciddi bir aksama olursa yalnızca kalp ve damarlar mı etkilenir? Hücre, doku, organ ve organizma basamaklarını kullanarak gerekçelendiriniz.
Bir doku ile bir organ arasındaki farkı, kalp kası dokusu ve kalp örneğiyle açıklayınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Hücre. | Tüm canlılar bir ya da daha fazla hücreden oluşur; hücre yapı ve görev birimidir. | 8 |
| 2 | Doku. | Aynı görevli hücrelerin topluluğuna doku denir. | 8 |
| 3 | Organ. | Akciğer farklı dokulardan oluşur ve belirli bir görevi vardır; birlikte çalışan organlar sistemi oluşturur. | 8 |
| 4 | Düz kas hücresi, düz kas dokusu, mide, sindirim sistemi, insan. | Hücre, doku, organ (mide), sistem (sindirim), organizma (insan) sırası izlenir. | 12 |
| 5 | Kalp kası dokusu; kalp bir organdır. | Aynı görevli kalp kası hücreleri dokuyu oluşturur; kalp ise farklı dokuların birleşmesiyle oluşan organdır. | 12 |
| 6 | Beyin bir organdır; beyin ve omurilik gibi organlar birlikte çalışarak sinir sistemini oluşturur. | Organlar birlikte çalışarak sistemi oluşturur; bu yüzden beyin organ, sinir sistemi sistemdir. | 12 |
| 7 | Ölçütler: (5 puan) Dolaşım sistemi kan yoluyla besin ve oksijeni vücuttaki hücrelere ulaştırır. (5 puan) Sistem aksayınca hücreler gereken maddeleri yeterince alamaz. (5 puan) Etkilenen hücreler dokuların, dokular da organların çalışmasını bozar. (5 puan) Sistemler birlikte çalıştığı için aksama tüm organizmayı etkiler. | Yapı basamakları birbirine bağlıdır; bir sistemdeki aksama hücreden organizmaya kadar bütün basamakları etkiler. | 20 |
| 8 | Ölçütler: (5 puan) Doku, aynı görevi yapan hücrelerin birleşimidir. (5 puan) Organ, farklı dokuların birleşmesiyle oluşur. (5 puan) Kalp kası dokusu yalnızca kalp kası hücrelerinden oluşur. (5 puan) Kalp, kas dokusunun yanında başka dokular da içerir ve kanı pompalama gibi belirli bir görevi yürütür. | Doku tek tür hücreden, organ birden fazla doku türünden oluştuğu için ikisi aynı basamak değildir. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Organ ile sistemi karıştırıp kalbe sistem, dolaşım sistemine organ demek. · Tek bir hücreye ya da bir organa doku demek.
Öz kontrol: Bir hücreden başlayarak organizmaya kadar olan basamakları kendi seçtiğin bir örnekle sıralayabiliyor musun?