Ana sayfa›Fen Bilimleri 5. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 34›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 5. sınıf · Ay'ın Özellikleri ve Hareketleri
Bilgi notu
Ay'ın Özellikleri ve Hareketleri
- Ay, Dünya'nın doğal uydusudur ve Dünya'ya en yakın gök cismidir.
- Ay'ın şekli küreye benzer; yüzeyinde krater, tepe ve vadi gibi şekiller bulunur.
- Ay, kendi ekseni etrafında dönme hareketi yapar.
- Ay aynı zamanda Dünya'nın çevresinde dolanma hareketi yapar.
- Kraterler, gök taşlarının Ay yüzeyine çarpmasıyla oluşan çukurlardır.
Örnek: Bir uzay istasyonu görevlisi, bir gezegenin çevresinde dolanan doğal gök cisimlerini izliyor. Bu cisimlere genel olarak ne denir? Dünya için bu cisim hangisidir?
Çözüm: Gezegenlerin çevresinde dolanan doğal gök cisimlerine uydu denir. Dünya'nın doğal uydusu Ay'dır.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Bir öğrenci Ay'ın hareketlerini anlatan iki kart hazırlıyor. Kart A: 'Ay'ın kendi ekseni etrafında tur atması.' Kart B: 'Ay'ın Dünya'nın çevresinde tur atması.' Her kartın başlığına hangi hareket adı yazılmalıdır?
Ay'ın şekline en çok benzeyen geometrik cisim hangisidir?
Ay yüzeyinde bulunan yüzey şekillerinden herhangi ikisini yazınız.
Uygulama
Bir öğrenci 'Ay yalnızca Dünya'nın çevresinde tur atar, başka bir hareketi yoktur' diyor. Öğrencinin atladığı hareketin adını ve ne anlama geldiğini yazınız.
Ay yüzeyinde bir tepe ve bir krater bulunmaktadır. Bu iki yüzey şeklinden hangisi yükselti, hangisi çukurluk oluşturur?
Dünya hangi gök cisminin çevresinde, Ay ise hangi gök cisminin çevresinde dolanır?
Düşün
Ay yüzeyinde çok sayıda krater görülür ve bu izler çok uzun süredir durmaktadır. Kraterlerin nasıl oluştuğunu ve Ay'da neden uzun süre korunduğunu açıklayınız.
Ay'ın dönme ve dolanma hareketlerini, her birinin neyin etrafında gerçekleştiğini belirterek karşılaştırınız. Her hareket için günlük hayattan birer uygun örnek veriniz.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Kart A: dönme; Kart B: dolanma. | Kendi ekseni etrafındaki harekete dönme, başka bir cismin çevresindeki harekete dolanma denir. | 8 |
| 2 | Küre | Ay küreye benzer bir şekle sahiptir. | 8 |
| 3 | Krater, tepe, vadi (bunlardan herhangi ikisi). | Ay yüzeyinde çukurlar (krater), yükseltiler (tepe) ve vadiler bulunur. | 8 |
| 4 | Dönme; Ay'ın kendi ekseni etrafında tur atmasıdır. | Ay dolanmanın yanında kendi ekseni etrafında da döner. | 12 |
| 5 | Tepe yükselti oluşturur; krater çukurluk oluşturur. | Tepe çevresinden yüksek bir yapıdır, krater ise gök taşı çarpmasıyla açılmış çukurdur. | 12 |
| 6 | Dünya Güneş'in, Ay ise Dünya'nın çevresinde dolanır. | Gezegenler Güneş'in, uydular ise bağlı oldukları gezegenin çevresinde dolanır. | 12 |
| 7 | Ölçütler (toplam 20 puan): Kraterlerin gök taşlarının Ay yüzeyine çarpmasıyla oluştuğunu belirtme (7); Ay'da rüzgâr ve yağmur gibi aşındırıcı etkilerin bulunmadığını ya da çok az olduğunu belirtme (7); bu nedenle çarpma izlerinin değişmeden uzun süre kaldığı sonucunu yazma (6). | Çarpma izi oluşturan neden gök taşlarıdır; aşınma olmadığı için izler silinmez. | 20 |
| 8 | Ölçütler (toplam 20 puan): Dönmenin kendi ekseni etrafında tur atma olduğunu yazma (6); dolanmanın Dünya'nın çevresinde tur atma olduğunu yazma (6); dönme için uygun günlük örnek, ör. topaç, pervane (4); dolanma için uygun günlük örnek, ör. pistte tur atan araba, havuzun çevresinde dönen çocuk (4). | Dönme cismin kendi ekseni etrafındaki, dolanma başka bir cismin çevresindeki harekettir; örnekler bu farkı yansıtmalıdır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Ay'ın yalnızca dolandığını, kendi ekseni etrafında dönmediğini sanmak. · Dönme ile dolanma sözcüklerini birbirinin yerine kullanmak.
Öz kontrol: Bu hareket kendi ekseni etrafında mı, yoksa başka bir cismin çevresinde mi gerçekleşiyor?