Ana sayfa›Fen Bilimleri 5. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 48›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 5. sınıf · Dünya ve Ay'ın Hareketleri
Bilgi notu
Dünya ve Ay'ın Hareketleri
- Dünya kendi ekseni etrafında yaklaşık 24 saatte bir tur döner (dönme); gece ve gündüz bu hareketle oluşur.
- Dünya, Güneş çevresindeki bir turu yaklaşık 365 gün 6 saatte tamamlar (dolanma).
- Ay, Dünya çevresinde dolanırken Dünya ile birlikte Güneş çevresinde de ilerler.
- Ay'ın Dünya çevresindeki bir dolanması yaklaşık 27 gün sürer.
- Dönme ve dolanma süreleri birbirinden farklıdır; karıştırılmamalıdır.
Örnek: Dünya 7 kez döndüğünde kaç saat ve kaç gün geçmiş olur?
Çözüm: Bir dönme 24 saattir. 7 × 24 = 168 saat. 168 ÷ 24 = 7 gün. Yani 168 saat, yani 7 gün geçer.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Dünya'nın kendi ekseni etrafında bir tam tur dönmesi yaklaşık kaç saat sürer? Bu harekete ne ad verilir?
Dünya'nın Güneş çevresindeki bir turunu tamamlaması yaklaşık kaç gün sürer? Bu harekete ne ad verilir?
Ay'ın Dünya çevresindeki dolanma yönü ile Dünya'nın Güneş çevresindeki dolanma yönü aynı mıdır, farklı mıdır? Yönü kısaca belirtiniz.
Uygulama
Bir öğrenci Ay'ı 81 gün boyunca izliyor. Ay'ın Dünya çevresindeki bir tam dolanması yaklaşık 27 gün sürdüğüne göre bu sürede Ay, Dünya çevresinde kaç tur dolanır?
Ali, Dünya'nın Güneş çevresindeki turunu 24 saatte tamamladığını söylüyor. Ali hangi iki hareketi birbirine karıştırmıştır? Doğru süreleri yazarak düzeltiniz.
Bir yılı 365 gün, Ay'ın Dünya çevresindeki bir dolanmasını 27 gün olarak alalım. Dünya Güneş çevresinde bir tam tur atarken Ay, Dünya çevresinde kaç tam tur tamamlar?
Düşün
Güneş, Dünya ve Ay'ın hareketlerini gösteren bir model yapacaksın. Elinde büyük bir top, bir misket ve bir bezelye tanesi var. a) Hangi nesneyi hangi gök cismi için seçersin? Hacimsel büyüklük sıralamasına göre gerekçelendir. b) Modelde Dünya ve Ay'ın hangi hareketlerini nasıl göstereceğini açıkla.
Zeynep, 'Ay, Dünya'nın çevresinde dolandığına göre Güneş çevresinde dolanmaz.' diyor. Bu düşüncenin neden hatalı olduğunu açıklayınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Yaklaşık 24 saat sürer; bu harekete dönme denir. | Dünya kendi ekseni etrafındaki bir turunu yaklaşık 24 saatte tamamlar; gece ve gündüz bu hareketle oluşur. | 8 |
| 2 | Yaklaşık 365 gün 6 saat sürer; bu harekete dolanma denir. | Dolanma süresi yaklaşık bir yıldır; dönme süresi olan 24 saatle karıştırılmamalıdır. | 8 |
| 3 | Aynıdır; ikisi de kuzey kutbunun üstünden bakıldığında saat yönünün tersinedir. | Dünya ve Ay'ın dolanma yönleri aynıdır. | 8 |
| 4 | 3 tur | 81 ÷ 27 = 3. Kontrol: 27 × 3 = 81. | 12 |
| 5 | Dönme ile dolanmayı karıştırmıştır. Dönme yaklaşık 24 saat, dolanma yaklaşık 365 gün 6 saat sürer. | 24 saat kendi ekseni etrafındaki dönme süresidir; Güneş çevresindeki tur ise bir yıl kadardır. | 12 |
| 6 | 13 tam tur | 365 ÷ 27 = 13,5 civarındadır. 27 × 13 = 351 ≤ 365 ve 27 × 14 = 378 > 365 olduğundan 13 tam tur tamamlanır. | 12 |
| 7 | Ölçütler (toplam 20 puan): (1) Güneş için büyük top, Dünya için misket, Ay için bezelye seçilip Güneş > Dünya > Ay hacim sıralamasıyla gerekçelendirilir: 6 puan. (2) Dünya'nın kendi ekseni etrafında dönmesi ve Güneş çevresinde dolanması gösterilir: 7 puan. (3) Ay'ın Dünya çevresinde dolanması ve Dünya ile birlikte Güneş çevresinde ilerlemesi gösterilir: 7 puan. | Hacimsel büyüklük sırası Güneş, Dünya, Ay şeklindedir. Dünya hem döner hem dolanır; Ay Dünya'yı dolanırken onunla birlikte Güneş çevresinde ilerler. | 20 |
| 8 | Ölçütler (toplam 20 puan): (1) Ay'ın Dünya'yı dolanırken Dünya ile birlikte Güneş çevresinde de ilerlediği belirtilir: 8 puan. (2) Dünya Güneş çevresinde dolanırken Ay'ı da beraberinde taşıdığı, ikisinin birlikte hareket ettiği açıklanır: 6 puan. (3) Ay'ın Dünya çevresindeki dolanmasının bu sırada da sürdüğü, iki hareketin birbirini engellemediği ifade edilir: 6 puan. | Ay Dünya'ya bağlı biçimde hareket eder; Dünya Güneş çevresinde ilerlerken Ay da onunla beraber Güneş çevresinde ilerler. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Dünya'nın dönme süresi (24 saat) ile dolanma süresini (yaklaşık 365 gün 6 saat) birbirine karıştırmak. · Ay'ın yalnızca Dünya çevresinde dolandığını sanıp Dünya ile birlikte Güneş çevresinde de ilerlediğini unutmak.
Öz kontrol: Dönme ile dolanma arasındaki farkı, sürelerini de söyleyerek kendi cümlelerinle açıklayabilir misin?