Ana sayfa›Fen Bilimleri 5. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 68›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 5. sınıf · Kuvvet ve Dinamometre ile Ölçme
Bilgi notu
Kuvvet ve Dinamometre ile Ölçme
- Kuvvet, cisimlerin hareketini, yönünü veya şeklini değiştiren etkidir.
- Kuvvet dinamometre ile ölçülür; birimi Newton'dır (N).
- Asılan cisim ağırlaştıkça dinamometrenin yayı daha çok uzar.
- Bir bölmenin değeri, ölçülebilen en büyük değerin bölme sayısına bölünmesiyle bulunur.
- Okunan değer = yayın uzadığı bölme sayısı × bir bölmenin değeri.
Örnek: 60 N'a kadar ölçen, 12 eşit bölmeli bir dinamometrede yay 7 bölme uzamıştır. Ölçülen kuvvet kaç N'dır?
Çözüm: Bir bölme: 60 ÷ 12 = 5 N. Ölçülen kuvvet: 7 × 5 = 35 N.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Kuvveti ölçmeye yarayan aletin adını ve kuvvetin birimini yazınız.
Bir dinamometrenin her bölmesi 4 N'dır. Yay 2 bölme uzadığına göre ölçülen kuvvet kaç N'dır?
40 N'a kadar ölçen ve 8 eşit bölmesi olan bir dinamometrede bir bölme kaç N'dır?
Uygulama
100 N'a kadar ölçen, 20 eşit bölmeli bir dinamometreye bir cisim asılıyor ve yay 7 bölme uzuyor. Cismi çeken kuvvet kaç N'dır?
30 N'a kadar ölçen, 6 eşit bölmeli bir dinamometreye önce bir cisim asılıyor ve yay 3 bölme uzuyor. Sonra başka bir cisim asılıyor ve yay 5 bölme uzuyor. İkinci cismin ölçümü birincininkinden kaç N fazladır?
45 N'a kadar ölçen, 9 eşit bölmeli bir dinamometrede ölçüm 30 N olduğuna göre yay kaç bölme uzamıştır?
Düşün
Elif, 8 eşit bölmeli bir dinamometreye bir cisim asıyor; yay 4 bölme uzuyor ve ölçüm 24 N oluyor. Bu dinamometrenin ölçebileceği en büyük kuvvet kaç N'dır? Işlemlerinizi göstererek açıklayınız.
Aynı cisim iki farklı dinamometreyle ölçülüyor. Birincisi 50 N'a kadar ölçen 10 bölmeli, ikincisi 100 N'a kadar ölçen 10 bölmelidir. Birinci dinamometrede yay 4 bölme uzadığına göre ikincisinde yay kaç bölme uzar? Neden farklı sayıda bölme uzadığını açıklayınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Dinamometre; birim Newton (N). | Kuvvet dinamometre ile ölçülür ve birimi Newton'dır. | 8 |
| 2 | 8 N | 2 × 4 = 8 N. | 8 |
| 3 | 5 N | 40 ÷ 8 = 5 N. | 8 |
| 4 | 35 N | Bir bölme: 100 ÷ 20 = 5 N. Ölçüm: 7 × 5 = 35 N. | 12 |
| 5 | 10 N | Bir bölme: 30 ÷ 6 = 5 N. Birinci: 3 × 5 = 15 N; ikinci: 5 × 5 = 25 N. Fark: 25 − 15 = 10 N. | 12 |
| 6 | 6 bölme | Bir bölme: 45 ÷ 9 = 5 N. Bölme sayısı: 30 ÷ 5 = 6. | 12 |
| 7 | Ölçütler: (a) Bir bölmenin değeri 24 ÷ 4 = 6 N bulunur (8 p). (b) En büyük değer 8 × 6 = 48 N bulunur (8 p). (c) Işlem adımları açıklanır ve birim N yazılır (4 p). Toplam 20 p. | Bölme değeri 24 ÷ 4 = 6 N; tüm bölmeler 8 × 6 = 48 N eder. | 20 |
| 8 | Ölçütler: (a) Birinci dinamometrede bir bölme 50 ÷ 10 = 5 N, kuvvet 4 × 5 = 20 N bulunur (6 p). (b) İkincisinde bir bölme 100 ÷ 10 = 10 N bulunur (4 p). (c) Bölme sayısı 20 ÷ 10 = 2 bulunur (6 p). (d) İkincisinin bölmesi daha büyük değerde olduğu için aynı kuvvet daha az bölme uzatır denir (4 p). Toplam 20 p. | Kuvvet 20 N; ikinci dinamometrede bölme 10 N olduğundan 20 ÷ 10 = 2 bölme uzar. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Bir bölmenin değerini bulmadan bölme sayısını doğrudan Newton olarak okumak. · Birimi (N) yazmayı unutmak veya ölçme sonucunu gram ya da kilogram gibi kütle birimiyle vermek.
Öz kontrol: Önce bir bölmenin kaç N olduğunu bulup sonra bölme sayısıyla çarptım mı?