Ana sayfa›Fen Bilimleri 5. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 74›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 5. sınıf · Kütle ve Ağırlık
Bilgi notu
Kütle ve Ağırlık
- Kütle, bir cismi oluşturan madde miktarıdır; birimi kilogramdır (kg) ve terazi ile ölçülür.
- Ağırlık, bir gök cisminin cismi çekme kuvvetidir; birimi newton (N) ve dinamometre ile ölçülür.
- Kütle yerden yere değişmez, ağırlık ise bulunulan yerin çekimine göre değişir.
- Dünya'da 1 kg'lık kütlenin ağırlığı yaklaşık 10 N'dir; Ay'ın çekimi Dünya'nınkinin yaklaşık altıda biridir.
Örnek: Dünya'daki kütlesi 12 kg olan bir sandığın Dünya'daki ağırlığı kaç N'dir? Ay'daki kütlesi ve ağırlığı kaçtır?
Çözüm: Dünya'da ağırlık: 12 x 10 = 120 N. Kütle değişmez; Ay'da kütle 12 kg'dır. Ay'da ağırlık: 120 ÷ 6 = 20 N.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Kütlenin ve ağırlığın birimlerini yazınız.
Dünya'da kütlesi 5 kg olan bir çantanın Dünya'daki ağırlığı kaç N'dir?
Bir astronot Dünya'dan Ay'a gittiğinde kütlesi değişir mi? Yazınız.
Uygulama
Dünya'daki kütlesi 24 kg olan bir cismin Dünya'daki ağırlığını, Ay'daki kütlesini ve Ay'daki ağırlığını bulunuz. (Dünya'da g ≈ 10 N/kg alınız; Ay'daki çekim kuvveti Dünya'dakinin 1/6'sıdır.)
Ay'da dinamometre ile ölçülen ağırlığı 35 N olan bir taş parçasının Dünya'daki kütlesi kaç kg'dır? (Dünya'da g ≈ 10 N/kg alınız; Ay'daki çekim kuvveti Dünya'dakinin 1/6'sıdır.)
Dünya'da ağırlığı 420 N olan bir öğrencinin kütlesi kaç kg'dır? Bu öğrencinin Ay'daki ağırlığı kaç N olur? (g ≈ 10 N/kg alınız; Ay'da ağırlık, Dünya'dakinin altıda biridir.)
Düşün
Elif, Dünya'da kütlesinin 30 kg olduğunu biliyor. 'Ay'a gidersem kütlem 5 kg olur çünkü orada daha hafifim.' diyor. Elif'in sözünü değerlendiriniz; onun Ay'daki gerçek kütle ve ağırlık değerlerini yazınız. (g ≈ 10 N/kg alınız; Ay'da ağırlık, Dünya'dakinin altıda biridir.)
Ay'dan Dünya'ya getirilen kayanın kütlesi 12 kg'dır. Bu kaya Dünya'da terazi ve dinamometre ile ölçülürse ne okunur? Aynı kaya Ay'da dinamometre ile ölçülseydi kaç N okunurdu? Kütle ve ağırlıkla ilgili gerekçenizi yazınız. (g ≈ 10 N/kg alınız; Ay'da ağırlık, Dünya'dakinin altıda biridir.)
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Kütlenin birimi kilogram (kg), ağırlığın birimi newton (N)'dur. | Kütle madde miktarıdır ve kg ile; ağırlık bir kuvvettir ve N ile ifade edilir. | 8 |
| 2 | 50 N | 1 kg yaklaşık 10 N olduğundan 5 x 10 = 50 N bulunur. | 8 |
| 3 | Hayır, kütle değişmez. | Kütle madde miktarıdır ve bulunulan yere bağlı değildir. | 8 |
| 4 | Dünya'da 240 N; Ay'da kütle 24 kg, ağırlık 40 N. | 24 x 10 = 240 N; kütle değişmez (24 kg); Ay'da ağırlık 240 ÷ 6 = 40 N. | 12 |
| 5 | 21 kg | Dünya'daki ağırlık Ay'dakinin 6 katıdır: 35 x 6 = 210 N. Kütle = 210 ÷ 10 = 21 kg. | 12 |
| 6 | Kütle 42 kg; Ay'daki ağırlık 70 N. | 420 ÷ 10 = 42 kg; Ay'da ağırlık 420 ÷ 6 = 70 N. | 12 |
| 7 | Ölçütler: Elif'in sözü doğru değildir (4 puan); kütle yerden yere değişmez, Ay'da da 30 kg'dır (6 puan); Dünya'daki ağırlık 30 x 10 = 300 N, Ay'daki ağırlık 300 ÷ 6 = 50 N'dir (6 puan); Elif kütleyi 6'ya bölmüştür, oysa Ay'da altıda birine inen ağırlıktır (4 puan). | 30 x 10 = 300 N; 300 ÷ 6 = 50 N. Elif 30 ÷ 6 = 5 işlemini kütleye uygulamıştır, bu yanlıştır. | 20 |
| 8 | Ölçütler: Terazi 12 kg gösterir (5 puan); Dünya'da dinamometre 12 x 10 = 120 N gösterir (5 puan); Ay'da dinamometre 120 ÷ 6 = 20 N gösterir (5 puan); kütle yerden yere değişmez, ağırlık çekime göre değişir gerekçesi (5 puan). | Kütle 12 kg sabit kalır; Dünya'da 120 N, Ay'da 120 ÷ 6 = 20 N ağırlık oluşur. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Kütle ile ağırlığı aynı şey sanıp Ay'da kütlenin de altıda birine düştüğünü düşünürler. · Ay'daki ağırlığı bulurken Dünya'daki ağırlığı 6 ile çarparlar ya da kg ile N birimlerini karıştırırlar.
Öz kontrol: Yazdığım değer kütle mi ağırlık mı; birimi doğru mu ve hangisi Ay'da değişir?