Ana sayfa›Fen Bilimleri 5. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 107›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 5. sınıf · Devre Elemanları ve Semboller
Bilgi notu
Devre Elemanları ve Semboller
- Pil devreye enerji sağlar, ampul ışık verir, anahtar devreyi açıp kapatır, kablo elemanları birbirine bağlar.
- Her devre elemanının çizimi kolay ve herkesçe bilinen bir sembolü vardır.
- Devre elemanlarının sembollerle çizilmiş haline devre şeması denir.
- Anahtar kapalıyken devre tamamlanır ve ampul yanar; anahtar açıkken devre yarım kalır ve ampul yanmaz.
Örnek: Pil, ampul, anahtar ve kablodan oluşan bir devrede anahtar kapatılınca ampul neden yanar?
Çözüm: Anahtar kapanınca devre tamamlanır. Pilin enerjisi kablolarla ampule ulaşır ve ampul ışık verir.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Pil, ampul, anahtar ve kablodan hangisi devreye enerji sağlar?
Devreyi gerektiğinde açıp kapatmaya yarayan devre elemanının adını yazınız.
Devre elemanlarının sembollerle çizilmiş haline ne ad verilir?
Uygulama
Elif pil, ampul ve bağlantı kablolarıyla bir devre kurdu; ancak ampulü istediği anda yakıp söndüremiyor. Devreye hangi elemanı eklemelidir ve bu eleman ampulü yakıp söndürmek için nasıl kullanılır?
Deniz, çizdiği bir devre şemasını yurt dışında yaşayan arkadaşına e-postayla gönderecektir. Deniz şemayı sembollerle çizerse arkadaşının şemayı anlaması neden kolay olur? Bir neden yazınız.
Bir uzaktan kumandanın pilleri bitmiştir ve kumanda çalışmamaktadır. Pilin bir devredeki görevini göz önüne alarak kumandanın neden çalışmadığını açıklayınız.
Düşün
Ali el fenerinin düğmesine bastığında ampulün yanmadığını görüyor. Fenerdeki pil yeni ve ampul sağlam. Devre elemanlarının görevlerinden yararlanarak ampulün yanmamasının iki olası nedenini açıklayınız.
Zeynep, pil, ampul, anahtar ve kablodan oluşan bir devrenin şemasını çizerken pilin sembolünü çizmeyi unutmuştur. Bir arkadaşı bu şemaya bakarak devreyi kurarsa ampulün durumu ne olur? Nedenini yazınız ve şemanın eksiksiz çizilmesinin neden önemli olduğunu açıklayınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Pil | Pil devredeki enerji kaynağıdır; ampul ışık verir, anahtar devreyi açıp kapatır, kablo bağlantıyı kurar. | 8 |
| 2 | Anahtar | Anahtar kapatılınca devre tamamlanır, açılınca devre yarım kalır ve akım geçmez. | 8 |
| 3 | Devre şeması | Semboller kullanılarak çizilen devre gösterimine devre şeması denir. | 8 |
| 4 | Anahtar eklemelidir; anahtar kapatılınca ampul yanar, açılınca söner. | Anahtar devreyi açıp kapatan elemandır. Kapalıyken devre tamamlanır ve akım ampule ulaşır, açıkken devre yarım kalır. | 12 |
| 5 | Semboller her yerde aynıdır; herkes aynı sembolü aynı elemanla eşleştirerek şemayı aynı şekilde okuyabilir. | Semboller ortak bir dil gibi çalışır; bu yüzden dil ve görünüş farkı olsa bile şema aynı biçimde anlaşılır. | 12 |
| 6 | Pil devreye enerji sağlar; piller bitince devre enerji alamadığı için kumanda çalışmaz. | Devrenin çalışması için enerji kaynağı gerekir. Enerji kaynağı olan pil bittiğinde devredeki elemanlara enerji ulaşmaz. | 12 |
| 7 | Puanlama (toplam 20): 1) Bağlantı kablolarından biri kopmuş ya da gevşek olduğu için devre tamamlanmamıştır ve akım ampule ulaşamaz (10 puan). 2) Anahtar (düğme) bozuk olduğu veya temas etmediği için devre kapanmamıştır (10 puan). Aynı mantığa uyan başka makul nedenler (ör. elemanlardan birinin bağlantı noktasında temas eksikliği) de kabul edilir. | Pil ve ampul sağlam olduğuna göre sorun devrenin tamamlanmamasından kaynaklanır; bunu kablo bağlantısı ve anahtar belirler. | 20 |
| 8 | Puanlama (toplam 20): Ampul yanmaz (6 puan). Çünkü pil devreye enerji sağlayan elemandır; pil olmadığı için devrede enerji kaynağı yoktur (8 puan). Şema, devrenin herkesçe aynı şekilde kurulabilmesini sağlar; eksik eleman kurulan devrenin çalışmamasına yol açar (6 puan). | Şema devrenin tüm elemanlarını göstermelidir. Enerji kaynağı eksik olunca devre çalışmaz ve şemayı okuyan kişi yanlış devre kurar. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Anahtar açıkken de devreden akım geçtiğini ve ampulün yanacağını düşünmek. · Devre elemanlarının görevlerini karıştırmak, örneğin ışık veren ile enerji sağlayan elemanı birbirine katmak.
Öz kontrol: Bir devre şemasındaki her sembolün hangi elemanı gösterdiğini ve görevini söyleyebiliyor muyum?