Ana sayfa›Fen Bilimleri 5. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 116›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 5. sınıf · Devre Elemanları ve Devre Şeması
Bilgi notu
Devre Elemanları ve Devre Şeması
- Basit bir elektrik devresi pil, ampul, anahtar ve bağlantı kablolarından oluşur.
- Her devre elemanının çizimlerde kullanılan ortak bir sembolü vardır; pil iki paralel çizgiyle, ampul içi çarpılı daireyle gösterilir.
- Gerçek eşya resimleri yerine sembollerle çizilen çizime devre şeması denir.
- Anahtar devreyi açıp kapatır; ampulün ışık vermesi için devre kesintisiz olmalı ve anahtar kapalı olmalıdır.
Örnek: Bir şemada 2 pil, 1 ampul ve kapalı bir anahtar sembolü kesintisiz kablolarla bağlanmıştır. Kablo hariç kaç eleman sembolü vardır, ampul ışık verir mi?
Çözüm: Semboller: 2 + 1 + 1 = 4 tanedir. Anahtar kapalı ve kablolar kesintisiz olduğu için devre tamamlanmıştır; ampul ışık verir.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Elektrik devresi şemalarında ampul sembolü nasıl çizilir?
Gerçek pil, ampul ve anahtar resimleri yerine bu elemanların sembollerini çizgilerle birleştirerek yapılan çizime ne ad verilir?
Bir elektrik devresinde anahtarın görevi nedir?
Uygulama
Elif defterine bir devre şeması çizdi: bir pil, bir ampul ve kapalı bir anahtar sembolü kesintisiz kablo çizgileriyle birbirine bağlanmış. Ampul ışık verir mi? Nedenini yaz.
Can'ın çizdiği şemada 1 pil, 2 ampul ve açık bir anahtar sembolü vardır. Şemada kablolar hariç toplam kaç eleman sembolü bulunur ve ampuller ışık verir mi?
Uç uca bağlı 3 pil, 1 ampul ve kapalı bir anahtar içeren bir devrede pil sayısı ampul sayısının kaç katıdır?
Düşün
Mira'nın çizdiği şemada 1 pil, 1 ampul ve kapalı bir anahtar sembolü vardır; ancak pil ile ampul arasındaki kablo çizgisi ortada kesik bırakılmıştır. Ampul ışık verir mi? Gerekçeni yaz.
Gül şemasında ampulü içi boş bir daire olarak çizmiş ve anahtar sembolünü kabloların dışında, devreye bağlamadan bırakmıştır. Şemadaki iki hatayı belirle ve nasıl düzeltileceğini yaz.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | İçinde çarpı işareti bulunan bir daire olarak çizilir. | Ampul sembolü, ortası çarpılı daireyle gösterilir. | 8 |
| 2 | Devre şeması. | Sembollerle yapılan devre çizimine devre şeması denir. | 8 |
| 3 | Devreyi açıp kapatarak akımın geçişini kontrol eder. | Anahtar kapalıyken devre tamamlanır, açıkken akım geçmez. | 8 |
| 4 | Evet, ışık verir; çünkü anahtar kapalı olduğundan devre tamamlanır ve akım ampulden geçer. | Kesintisiz ve anahtarı kapalı devrede akım dolaşır, ampul yanar. | 12 |
| 5 | Toplam 4 eleman sembolü vardır; anahtar açık olduğu için ampuller ışık vermez. | 1 + 2 + 1 = 4; açık anahtar devreyi tamamlamaz, akım geçmez. | 12 |
| 6 | 3 katıdır. | 3 pil, 1 ampul olduğundan 3 : 1 = 3 bulunur. | 12 |
| 7 | Ölçütler: Ampul ışık vermez (6 puan). Kablo çizgisi kesik olduğu için devre tamamlanmamıştır (7 puan). Akımın pilden çıkıp elemanlardan geçerek pile dönebileceği kesintisiz bir yol gerekir; anahtarın kapalı olması tek başına yeterli değildir (7 puan). | Devrede akımın geçmesi için hem anahtarın kapalı hem de bağlantının kesintisiz olması gerekir. | 20 |
| 8 | Ölçütler: Ampul sembolü içinde çarpı bulunan daire olmalıdır (8 puan). Anahtar sembolü kablo hattının üzerine, devrenin içine yerleştirilmelidir (8 puan). Ortak semboller kullanmak şemanın herkes tarafından aynı biçimde okunmasını sağlar (4 puan). | Devre şemasında sembollerin doğru çizilmesi ve elemanların devreye bağlanması gerekir. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Gerçek eşya resimlerinin çizildiği görseli de devre şeması sanmak. · Anahtar açıkken de ampulün ışık vereceğini düşünmek.
Öz kontrol: Çizdiğim şemada her elemanı sembolle gösterdim mi ve devrenin kesintisiz, anahtarın kapalı olup olmadığına baktım mı?