Ana sayfa›Fen Bilimleri 5. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 119›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 5. sınıf · Elektrik Devresi Elemanları ve Sembolleri
Bilgi notu
Elektrik Devresi Elemanları ve Sembolleri
- Basit bir devre; pil, ampul, anahtar ve bağlantı kablolarından oluşur.
- Devre şemasında elemanlar sembollerle gösterilir; ampul daire içinde çarpıyla, kablo düz çizgiyle çizilir.
- Pil sembolünde uzun çizgi artı (+), kısa çizgi eksi (−) kutbunu gösterir.
- Anahtar kapalıyken halka tamamlanır ve ampul ışık verir; açıkken devre kesilir, ampul yanmaz.
- Elemanlar tek bir halkada art arda bağlanırsa seri bağlı devre elde edilir.
Örnek: Bir devre şemasında 1 pil, 1 ampul ve açık durumda bir anahtar vardır. Ampul yanar mı? Anahtar kapatılırsa ne değişir?
Çözüm: Anahtar açıkken halka kesiktir, akım dolaşamaz; ampul yanmaz. Anahtar kapatılınca halka tamamlanır, ampul ışık verir.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Bir devre şemasında ampul hangi sembolle gösterilir? Sembolü kısaca tarif et.
Pil sembolünde uzun çizgi hangi kutbu gösterir?
Bir devrede ampulün yanabilmesi için devre nasıl olmalıdır? Tek cümleyle yaz.
Uygulama
Bir devrede 2 pil, 3 ampul ve 1 anahtar bulunmaktadır. Bağlantı kabloları hariç bu devrede toplam kaç devre elemanı vardır?
Bir devrede pilin + ucu kapalı bir anahtara, anahtar bir ampule, ampul de pilin − ucuna kablolarla bağlanmıştır. Ampul yanar mı? Gerekçeni yaz.
Bir ampulü bir pille yakmak için en az hangi üç devre elemanına ihtiyaç vardır?
Düşün
Sema'nın kurduğu devrede anahtar kapalı olduğu hâlde ampul yanmıyor. Devreyle ilgili olabilecek iki nedeni ve her biri için yapılabilecek bir kontrolü yaz.
Devre şemalarında gerçek eleman resimleri yerine neden semboller kullanılır? İki gerekçe yaz ve semboller kullanılarak gösterilecek, kapalı bir devre örneğini eleman adlarıyla anlat.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Daire içinde çarpı (X) işaretiyle gösterilir. | Ampul sembolü, içinde çarpı bulunan bir dairedir. | 8 |
| 2 | Artı (+) kutbunu gösterir. | Uzun çizgi artı, kısa çizgi eksi kutbu belirtir. | 8 |
| 3 | Devre kapalı bir halka olmalıdır (anahtar kapalı, bağlantılar kesintisiz). | Akımın dolaşabilmesi için halkanın hiçbir yerde kopuk olmaması gerekir. | 8 |
| 4 | 6 eleman vardır. | 2 + 3 + 1 = 6; işlemi tekrar toplayınca da 6 bulunur. | 12 |
| 5 | Yanar; elemanlar kesintisiz tek bir halka oluşturur ve anahtar kapalıdır. | Halka tamamlandığı için akım devrede dolaşır ve ampul ışık verir. | 12 |
| 6 | Pil, ampul ve bağlantı kabloları. | Pil enerji verir, ampul ışık yayar, kablolar halkayı tamamlar. | 12 |
| 7 | Ölçütler (20 puan): 1. neden, örneğin bir bağlantının gevşek ya da kablonun kopuk olması (5 p); bunun için kontrol: bağlantı uçlarını sıkıp kabloyu denemek (5 p). 2. neden, örneğin ampulün yanık ya da pilin bitmiş olması (5 p); bunun için kontrol: ampulü çalışan bir ampulle ya da pili yeni bir pille değiştirmek (5 p). | Halkanın bir yerinde kopukluk ya da bir elemanın çalışmaması akımı durdurur; her neden kontrol yoluyla sınanır. | 20 |
| 8 | Ölçütler (20 puan): 1. gerekçe: sembolleri çizmek hızlı ve kolaydır (6 p). 2. gerekçe: semboller herkesin aynı biçimde anlayacağı ortak bir dildir (6 p). Örnek devre: en az pil, ampul, anahtar ve kabloyla kesintisiz bir halka tarif edilmiştir (8 p). | Semboller çizimi kolaylaştırır ve ortak anlam sağlar; örnek devrede elemanların halka oluşturması gerekir. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Pilin uzun ve kısa çizgilerinin hangi kutbu gösterdiğini karıştırmak. · Anahtar açıkken de devrenin tamamlanmış olduğunu sanmak.
Öz kontrol: Çizdiğim şemada elemanlar kesintisiz tek bir halka oluşturuyor mu ve anahtarın konumu doğru gösterildi mi?