Ana sayfa›Kitaplar›Fen Bilimleri 5. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 122
Fen Bilimleri 5. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap) — Sayfa 122 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
Gözlemle-1Kurulan devrelerdeki uygulama sonuçlarına ilişkin gözlemleri yazma
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
Açıkla-1Devrelerde ampul parlaklığı değişti mi, nedenini açıklama
Çözüm Yolu
Pil sayısı artınca devredeki akım artar, bu yüzden ampul daha parlak yanar.
- Kurduğumuz 1, 2 ve 3 pilli devrelerdeki ampullerin parlaklığını karşılaştırıyoruz.
- Pil sayısı arttıkça ampulün daha parlak yandığını görüyoruz; yani parlaklık değişti.
- Nedenini yazıyoruz: pil sayısı artınca devreden geçen akım artar, ampul daha parlak yanar.
- Yalnız 'evet' yazıp nedeni açıklamamak — soru parlaklığın neden değiştiğini de sormaktadır.
- Parlaklık artışını ampule bağlamak — ampul aynıdır, değişen pil sayısı ve devredeki akımdır.
Kendini kontrol et: Cevabın hem parlaklığın nasıl değiştiğini hem de bunun nedenini söylüyor mu?
Tahmin EtPil sabitken ampul sayısı artarsa parlaklığın nasıl değişeceği tahmini
Çözüm Yolu
Seri devrede ampul sayısı artınca akım azalır, ampuller daha sönük yanar.
- Durumu belirliyoruz: pil sayısı aynı kalıyor, yalnız ampul sayısı artırılıyor.
- Aynı pil, art arda bağlanan daha çok ampule enerji vermek zorunda kalır; devreden geçen akım azalır.
- Akım azalınca ampuller daha sönük yanar; tahminimiz: parlaklık azalır.
- Ampul sayısı artınca ışığın arttığını sanmak — toplam ışık değil, her bir ampulün parlaklığı sorulmaktadır ve o azalır.
- Pil sayısının da değiştiğini düşünmek — bu durumda pil sayısı sabit tutulur.
Kendini kontrol et: Tek pille yanan bir ampulün yanına ikinci ampulü art arda eklersen her biri daha mı parlak, daha mı sönük olur?
Değişken tablosuİkinci durum için bağımlı, bağımsız, kontrol edilen değişkeni yazma
Çözüm Yolu
Ampul sayısı değiştirilir, parlaklık gözlenir, pil sayısı sabit tutulur.
- İkinci durumda pil sayısı sabit tutulup ampul sayısı artırılıyor; parlaklık değişimi inceleniyor.
- Araştırmacının değiştirdiği ampul sayısı bağımsız değişkendir.
- Ampul sayısına bağlı olarak gözlenen ampul parlaklığı bağımlı değişkendir.
- Sabit tutulan pil sayısı kontrol edilen değişkendir.
- İlk tablodaki cevapları aynen yazmak — bu kez değiştirilen ampul sayısı, sabit tutulan pil sayısıdır.
- Bağımlı değişkene ampul sayısını yazmak — ampul sayısını araştırmacı değiştirir, bu yüzden bağımsız değişkendir.
Kendini kontrol et: Bu deneyde neyi değiştirdin, neyi gözledin, neyi aynı bıraktın? Üçü doğru sütunlarda mı?
Devre şeması çizimiAmpul sayısı değişimini incelemek için devre şemalarını çizme
Çözüm Yolu
Pil ve anahtar sabit, yalnız ampul sayısı 1, 2, 3 olacak şekilde üç devre çizilir.
- Deneyde yalnız ampul sayısı değişeceği için her devrede 1 pil ve 1 anahtar kullanacağımıza karar veriyoruz.
- Birinci devreyi 1 pil, anahtar ve 1 ampulle tek halka olarak çiziyoruz.
- İkinci devreye art arda bağlı 2 ampul çiziyoruz; pil ve anahtar aynı kalıyor.
- Üçüncü devreye art arda bağlı 3 ampul çiziyoruz; böylece yalnız ampul sayısı 1, 2, 3 olarak değişiyor.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Her devrede 2 pil kullanıp ampul sayısını 1, 2, 3 yapmak (Üç devrede de pil sayısı aynı tutulup yalnız ampul sayısı değiştirilmişse geçerlidir.)
- Devrelerde pil sayısını da değiştirmek — aynı anda iki değişken değişirse sonucun nedeni anlaşılamaz.
- Ampulleri halkanın dışına ayrı kollara çizmek — bu etkinlikte ampuller tek halkada art arda bağlanır.
Kendini kontrol et: Üç şemanı karşılaştır: aralarındaki tek fark ampul sayısı mı?
Gözlemle-2İkinci kurulan devrelerin sonuçlarına ilişkin gözlemleri yazma
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
Açıkla-2İkinci devrelerde parlaklık değişti mi, nedenini açıklama
Çözüm Yolu
Ampul sayısı artınca devre direnci artar, akım azalır; her ampul daha sönük yanar.
- Kurduğumuz 1, 2 ve 3 ampullü devrelerde ampullerin parlaklığını karşılaştırıyoruz.
- Ampul sayısı arttıkça her ampulün daha sönük yandığını görüyoruz; yani parlaklık değişti.
- Nedenini yazıyoruz: ampul sayısı artınca devrenin direnci artar, akım azalır, ampuller sönükleşir.
- Yalnız 'evet' yazıp nedeni açıklamamak — soru parlaklık değişiminin nedenini de istemektedir.
- Pilin bittiğini neden göstermek — pil aynıdır; sönükleşmenin nedeni ampul sayısının artmasıdır.
Kendini kontrol et: Cevabın parlaklığın azaldığını ve bunun ampul sayısındaki artıştan kaynaklandığını söylüyor mu?