Fen Bilimleri 5.Sınıf Ders Kitabı (2.Kitap) — Sayfa 52 Cevapları

Kumsalda olduğu gibi madde uzaktan bütün görünür; yakından bakınca çok küçük parçacıklardan oluştuğu düşünülür.

1. "Bütünsel yapı" ifadesinin, maddenin hiç parçası olmayan tek bir bütün olması anlamına geldiğini düşün.
2. Kumsal örneğini hatırla: uzaktan bütün görünür ama yakından bakınca kum tanelerinden oluşur.
3. Taş, su ve havanın da bütün gibi göründüğünü ama aslında çok küçük taneciklerden oluştuğunu yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Hayır; bu maddeler gözümüzle göremediğimiz çok küçük parçacıkların bir araya gelmesiyle oluşur. (Maddenin bütün görünse de küçük parçacıklardan oluştuğu fikrini taşıyan her açıklama kabul edilir.)

Kendini kontrol et: Cevabında "bütün gibi görünür" ile "aslında taneciklerden oluşur" fikirlerini birlikte açıkladın mı?

Termometreyle ölçülen değer vücut sıcaklığıdır, vücut ısısı denmesi yanlıştır.

1. İfadede "39 °C ölçüldü" denildiğine dikkat et; bu bir termometre ölçümüdür.
2. Termometreyle ölçülen değerin ısı değil, sıcaklık olduğunu hatırla.
3. Doğrusu "vücut sıcaklığı 39 °C ölçüldü" olmalı; "Yanlış" sütununu işaretle.

Kendini kontrol et: °C ile ölçülen bir değere "ısı" denmiş mi? Denmişse ifade yanlıştır.

Isı bir enerji aktarımıdır; örneğin buz ortamdan ısı alarak erir.

1. Isının sıcak maddeden soğuk maddeye aktarılan enerji olduğunu hatırla.
2. Bu anlamı taşıyan bir cümle kur; bir şeyin ısı aldığını ya da verdiğini anlatabilirsin.
3. Cümlende "ısı" sözcüğünün ölçülen bir değer yerine kullanılmadığını kontrol et.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Ocaktaki tencere, ateşten aldığı ısıyla ısındı. (Isıyı aktarılan, alınıp verilen enerji olarak doğru kullanan her cümle geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cümlende ısı, bir maddeden diğerine geçen bir şey olarak mı kullanılıyor?

Sıcaklık ölçülen bir niceliktir; örneğin odanın sıcaklığı 22 derecedir.

1. Sıcaklığın bir maddenin ne kadar sıcak ya da soğuk olduğunu gösterdiğini hatırla.
2. Sıcaklığın termometreyle ölçüldüğünü ve °C ile belirtildiğini düşünerek bir cümle kur.
3. Cümlende sıcaklığın alınıp verilen bir şey gibi kullanılmadığını kontrol et.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Termometreye baktığımda odanın sıcaklığı 22 °C idi. (Sıcaklığı ölçülen bir değer olarak doğru kullanan her cümle geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cümlende sıcaklık ölçülen bir değer olarak mı geçiyor?

Maddeler bölündükçe küçülür; en sonunda gözle görülemeyen tanecikler olduğu düşünülür.

1. Bir taşı kırdığını ya da suyu damlalara ayırdığını düşün; parçalar küçülse de yine aynı maddedir.
2. Bölmeye devam ettikçe parçaların gözle görülemeyecek kadar küçüleceğini hayal et.
3. Bu yüzden maddelerin gözle görülemeyen çok küçük taneciklerden oluşmuş olabileceğini yaz.

Kendini kontrol et: Düşünceni bir örnekle (kırılan taş, damlalara ayrılan su gibi) destekledin mi?

Madde sürekli bölünürse gözle görülmeyen taneciklere ulaşılır. Bu, maddenin tanecikli yapıda olduğu fikrine götürür.

1. Görseldeki dondurma çubuğunun her bölmede daha küçük parçalara ayrıldığına bak.
2. Elinde kalan en küçük parçanın da hâlâ tahta olduğunu ve bölünmeye devam edilebileceğini düşün.
3. Bölme sürdükçe gözle görülemeyen, daha fazla bölünemeyen taneciklere ulaşılacağını yaz.

Kendini kontrol et: Fikrin, elle bölünen en küçük parçanın da taneciklerden oluştuğunu söylüyor mu?

Isı bir enerji aktarımıdır, sıcaklık ise maddenin tanecik hareket enerjisinin ölçüsüdür ve termometreyle ölçülür.

1. Isının, sıcak maddeden soğuk maddeye aktarılan bir enerji olduğunu hatırla.
2. Sıcaklığın ise maddenin ne kadar sıcak ya da soğuk olduğunu gösteren, termometreyle ölçülen bir değer olduğunu hatırla.
3. İki kavramın anlamı farklı olduğu için birbirinin yerine kullanılmasının uygun olmadığını yaz.

Kendini kontrol et: Cevabında ısının ve sıcaklığın ne olduğunu ayrı ayrı açıkladın mı?

Termometreyle ölçülen değer sıcaklıktır, kavram doğru kullanılmış.

1. İfadede "ölçtüm" ve "25 °C" sözcüklerine dikkat et; termometreyle ölçülen bir değer var.
2. Termometreyle ölçülen değerin sıcaklık olduğunu hatırla.
3. Kavram doğru kullanıldığı için "Doğru" sütununu işaretle.

Kendini kontrol et: İfadede ölçülen ve °C ile belirtilen şeyin adı "sıcaklık" mı?

Ölçülen değer sıcaklıktır; ifade doğru.

1. İfadedeki "50 °C" değerinin bir ölçüm sonucu olduğunu fark et.
2. °C ile belirtilen ölçüm değerinin sıcaklık olduğunu hatırla.
3. Arabanın sıcaklığından söz edildiği için kavram doğrudur; "Doğru" sütununu işaretle.

Kendini kontrol et: °C ile verilen bir değer ısı mıdır, sıcaklık mı?

Madde ortamdan sıcaklık değil ısı alarak erir; sıcaklık alınıp verilmez.

1. İfadede dondurmanın bir şey "aldığı" söyleniyor; alınıp verilen şeyin ne olduğunu düşün.
2. Maddeler arasında aktarılan, alınıp verilen şeyin ısı olduğunu hatırla; sıcaklık alınıp verilmez.
3. Doğrusu "Dondurmam ısı aldıkça eridi" olmalı; "Yanlış" sütununu işaretle.

Kendini kontrol et: İfadeyi "ısı aldıkça" diye düzeltince daha doğru bir cümle elde ediyor musun?

Petek ısı verir, bunun sonucunda ortamın sıcaklığı artar.

1. İfadede peteğin ısı "verdiği" söyleniyor; aktarılan şeyin ısı olduğunu hatırla, bu kısım doğru.
2. Odanın aldığı ısı sonucunda oda sıcaklığının arttığını düşün; bu kısım da doğru.
3. İki kavram da yerinde kullanıldığı için "Doğru" sütununu işaretle.

Kendini kontrol et: İfadede aktarılan şeye "ısı", ölçülen değere "sıcaklık" denmiş mi?

Kardan adam güneşten ısı alarak erir; sıcaklık alınan bir şey değildir.

1. İfadede kardan adamın güneşten bir şey "aldığı" söyleniyor.
2. Güneşten alınan şeyin ısı olduğunu, sıcaklığın alınıp verilemeyeceğini hatırla.
3. Doğrusu "güneşten ısı alarak eridi" olmalı; "Yanlış" sütununu işaretle.

Kendini kontrol et: Bu ifade ile dondurma ifadesi aynı hatayı mı içeriyor? Öyleyse ikisi de "Yanlış" olmalı.