Ana sayfa›Fen Bilimleri 5. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 67›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 5. sınıf · Isı ve Sıcaklık
Bilgi notu
Isı ve Sıcaklık
- Isı bir enerji türüdür; sıcaklık ise enerji türü değil, maddenin ne kadar sıcak olduğunu gösteren ölçüdür.
- Isı kalorimetre kabıyla hesaplanır, birimi joule (J) veya kalori (cal) dir. Sıcaklık termometreyle ölçülür, birimi derece Celsius (°C) dir.
- Isı, sıcaklığı yüksek maddeden sıcaklığı düşük maddeye aktarılır.
- Isı alan maddenin sıcaklığı genellikle artar, ısı veren maddenin sıcaklığı genellikle azalır.
Örnek: Soğuk bir limonata (8 °C) 25 °C'lik bir odada bırakılıyor. Isı hangi yönde aktarılır?
Çözüm: Isı, sıcaklığı yüksek olandan düşük olana akar. Oda 25 °C, limonata 8 °C olduğundan ısı odadan limonataya aktarılır; limonata ısınır.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Isı ve sıcaklıktan hangisi bir enerji türüdür?
Sıcaklığı ölçmek için hangi araç kullanılır ve sıcaklığın birimi nedir?
Isının birimi olarak kullanılan iki birimi yaz.
Uygulama
Sıcaklığı 90 °C olan bir bardak çay, sıcaklığı 22 °C olan bir odada bekletiliyor. Isı hangi yönde aktarılır ve çayın sıcaklığı nasıl değişir?
Isı alan bir maddenin sıcaklığı genellikle nasıl değişir? Isı veren bir madde için de yaz.
Elif bir termometreyle suyun 40 °C olduğunu ölçüyor. Elif'in ölçtüğü büyüklük ısı mıdır, sıcaklık mıdır? Bu büyüklüğün birimi nedir?
Düşün
Bir öğrenci 'Isı ile sıcaklık aynı şeydir; ikisi de derece ile ölçülür.' diyor. Bu görüşe katılıp katılmadığını üç farklı gerekçeyle açıkla.
İçinde 60 °C sıcaklıkta su bulunan bir bardak ile 60 °C sıcaklıkta su dolu büyük bir kazan, aynı soğuk ortamda bekletiliyor. İkisinin sıcaklıkları karşılaştırıldığında ne söylenebilir? Hangisi ortama daha çok ısı verir? Nedenini açıkla.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Isı. | Isı bir enerji çeşididir; sıcaklık enerji türü değildir, maddenin sıcaklık derecesini gösterir. | 8 |
| 2 | Termometre; birimi derece Celsius (°C). | Sıcaklık termometreyle ölçülür ve °C ile ifade edilir. | 8 |
| 3 | Joule (J) ve kalori (cal). | Isı bir enerji olduğu için enerji birimleriyle ifade edilir. | 8 |
| 4 | Isı çaydan odadaki havaya aktarılır; çayın sıcaklığı azalır (22 °C'ye yaklaşır). | Isı sıcaklığı yüksek olandan düşük olana aktarılır; ısı veren çayın sıcaklığı düşer. | 12 |
| 5 | Isı alan maddenin sıcaklığı artar; ısı veren maddenin sıcaklığı azalır. | Isı alınca madde ısınır, verilince soğur. | 12 |
| 6 | Sıcaklık; birimi °C (derece Celsius). | Termometre sıcaklığı ölçer ve birimi °C dir; ısı ise kalorimetre kabıyla hesaplanır. | 12 |
| 7 | Ölçütler: Katılmıyor, ısı ve sıcaklık farklı kavramlardır (4 p). Isı bir enerji türüdür, sıcaklık enerji türü değildir (6 p). Ölçme araçları farklıdır: ısı kalorimetre kabıyla hesaplanır, sıcaklık termometreyle ölçülür (5 p). Birimleri farklıdır: ısı J veya cal ile, sıcaklık °C ile ifade edilir; derece ile ölçülen yalnızca sıcaklıktır (5 p). Toplam 20 p. | Isı ve sıcaklık enerji olup olmama, ölçme aracı ve birim bakımından birbirinden ayrılır. | 20 |
| 8 | Ölçütler: İkisinin sıcaklığı eşittir, ikisi de 60 °C dir (6 p). Kazandaki su ortama daha çok ısı verir (8 p). Gerekçe: Kazandaki su miktarı (madde miktarı) fazladır, bu yüzden daha fazla ısı enerjisi aktarır (6 p). Toplam 20 p. | Sıcaklık yalnızca ne kadar sıcak olduğunu gösterir; aktarılan ısı madde miktarına da bağlıdır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Isı ile sıcaklığı aynı şey sanıp ikisinin de enerji türü olduğunu düşünmek. · Sıcaklığı kalorimetre kabıyla, ısıyı termometreyle ölçülen büyüklük sanmak.
Öz kontrol: Isı ile sıcaklığı ölçme araçları ve birimleri bakımından nasıl ayırt ederim?