Ana sayfa›Fen Bilimleri 5. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 69›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 5. sınıf · Isı ve Sıcaklık
Bilgi notu
Isı ve Sıcaklık
- Isı bir enerji çeşididir; birimi joule (J) ya da kaloridir.
- Sıcaklık, bir maddenin ne kadar sıcak ya da soğuk olduğunun ölçüsüdür; enerji çeşidi değildir.
- Sıcaklık termometreyle ölçülür ve birimi derece Celsius (°C) olarak yazılır.
- Isı alan maddenin sıcaklığı artar, ısı veren maddenin sıcaklığı azalır; ısı sıcak olandan soğuk olana akar.
Örnek: Eli 35 °C olan Deniz, 10 °C'lik soğuk su dolu bardağı tutuyor. Isı hangi yönde aktarılır, elin sıcaklığı nasıl değişir?
Çözüm: Isı sıcaklığı yüksek olandan düşük olana akar. El 35 °C, bardak 10 °C olduğundan ısı elden bardağa geçer. Isı veren elin sıcaklığı azalır, soğuk hisseder.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Isı enerjisinin birimi olarak kullanılan iki birimi yazınız.
Sıcaklığı ölçmek için kullanılan aracın adını ve sıcaklığın birimini yazınız.
Isı ve sıcaklıktan hangisi bir enerji çeşididir?
Uygulama
Bir öğrenci 'Mutfak termometresi fırının ısısını 200 °C gösterdi.' demiştir. Cümledeki bilimsel hatayı bulup cümleyi doğru yazınız.
'Soba odaya sıcaklık enerjisi verir.' cümlesindeki yanlış sözcüğü bulup yerine doğrusunu yazınız.
Isı ile sıcaklık arasındaki üç farkı (türü, birimi, ölçme aracı bakımından) yazınız.
Düşün
Sıcaklığı 90 °C olan bir çay, sıcaklığı 20 °C olan bir odada bekletiliyor. Çayın sıcaklığı zamanla nasıl değişir? Isı alışverişinin yönünü belirterek açıklayınız.
Ali, 'Mangalda kebap pişerken ateşin sıcaklığı kebaba geçer.' demiştir. Ali'nin ifadesindeki bilimsel hatayı açıklayıp doğru ifadeyi yazınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Joule (J) ve kalori (cal). | Isı bir enerji çeşidi olduğu için enerji birimleriyle (joule, kalori) ifade edilir. | 8 |
| 2 | Termometre; derece Celsius (°C). | Sıcaklık termometreyle ölçülür ve °C ile gösterilir. | 8 |
| 3 | Isı. | Isı enerji çeşididir; sıcaklık ise maddenin ne kadar sıcak ya da soğuk olduğunun ölçüsüdür. | 8 |
| 4 | Hata: 200 °C ısı değil sıcaklık değeridir. Doğrusu: Mutfak termometresi fırının sıcaklığını 200 °C gösterdi. | Termometre ısıyı değil sıcaklığı ölçer; °C de sıcaklık birimidir. | 12 |
| 5 | Yanlış sözcük 'sıcaklık'; doğrusu 'ısı': Soba odaya ısı enerjisi verir. | Sıcaklık bir enerji çeşidi değildir; enerji çeşidi ısıdır. | 12 |
| 6 | Ölçütler: Isı bir enerji çeşididir, sıcaklık enerji çeşidi değildir (4 p); Isının birimi joule veya kalori, sıcaklığın birimi derece Celsius'tur (4 p); Sıcaklık termometreyle ölçülür (4 p). Toplam 12 p. | Bu üç ölçüt ısı ile sıcaklığın temel farklarını verir. | 12 |
| 7 | Ölçütler: Isı sıcaklığı yüksek olan çaydan sıcaklığı düşük olan ortama aktarılır (7 p); Çay ısı verdiği için sıcaklığı azalır (7 p); Isı akışı sıcaklıklar birbirine yaklaşana dek sürer, çay odanın sıcaklığına doğru soğur (6 p). Toplam 20 p. | Isı her zaman sıcak olandan soğuk olana akar; ısı veren maddenin sıcaklığı düşer. | 20 |
| 8 | Ölçütler: Sıcaklık bir enerji olmadığı için bir yerden başka yere aktarılmaz (7 p); Aktarılan şey bir enerji çeşidi olan ısıdır (7 p); Doğru ifade: Ateşten kebaba ısı aktarılır ve kebabın sıcaklığı artar (6 p). Toplam 20 p. | Aktarılan ısı enerjisidir; sıcaklık ise bu aktarımın sonucunda değişen ölçüdür. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Isı ile sıcaklığı aynı şey sanıp termometrenin ısıyı ölçtüğünü düşünmek. · Birimleri karıştırıp sıcaklığı kalori, ısıyı derece Celsius ile ifade etmek.
Öz kontrol: Yazdığım cümlede enerji çeşidi olan büyüklük ile termometreyle ölçülen büyüklüğü doğru sözcüklerle kullandım mı?