Ana sayfa›Fen Bilimleri 5. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 73›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 5. sınıf · Sıcaklığı Farklı Sıvıların Karışması ve Isı Alışverişi
Bilgi notu
Sıcaklığı Farklı Sıvıların Karışması ve Isı Alışverişi
- Sıcaklık termometreyle ölçülür ve °C ile gösterilir.
- Isı, sıcaklık farkı yüzünden aktarılan enerjidir; her zaman sıcak maddeden soğuk maddeye doğru akar.
- Sıcak sıvı ısı verir ve soğur; soğuk sıvı ısı alır ve ısınır.
- Sıcaklıklar eşitlenince ısı alışverişi durur; son sıcaklık, başlangıç sıcaklıklarının arasında bir değerdir.
Örnek: Bir kapta 10 °C'lik su var. İçine 40 °C'lik su ekleniyor. Hangi su ısı verir, son sıcaklık hangi iki değer arasında olur?
Çözüm: 40 > 10 olduğundan 40 °C'lik su ısı verir, 10 °C'lik su ısı alır. Sıcaklıklar eşitlenince son sıcaklık 10 °C ile 40 °C arasında olur.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Bir sıvının sıcaklığını ölçmek için hangi araç kullanılır? Ölçüm sonucu hangi birimle (simgesiyle) yazılır?
Bir kapta 25 °C'de, diğer kapta 70 °C'de su vardır. İki su karıştırılırsa hangi kaptaki su ısı verir?
Sıcaklıkları 40 °C olan iki sıvı karıştırıldığında ısı alışverişi neden gerçekleşmez? Tek cümleyle yaz.
Uygulama
Bir kaptaki 70 °C'lik suya 20 °C'lik su ekleniyor. Kaptaki ilk suyun sıcaklığı başlangıca göre nasıl değişir? Bu su ısı alır mı, verir mi?
Bir kalorimetre kabında 15 °C'de su vardır. İçine 45 °C'de su ekleniyor. Isı alan suyu ve karışımın son sıcaklığının hangi iki değer arasında olacağını yaz.
Kap A'da 80 °C, Kap B'de 30 °C, Kap C'de 55 °C su vardır. Kaplar ikişer ikişer karıştırılıyor. A ile B, C ile B ve A ile C karışımlarında ısı akışının yönünü (hangi kaptan hangi kaba) yaz.
Düşün
Ali, 45 °C'lik sıcak suya buz gibi soğuk su ekleyince termometre değerinin düştüğünü görüp 'Soğuk su, sıcak suya soğukluk verdi.' diyor. Ali'nin ifadesindeki bilimsel hatayı açıklayarak doğru ifadeyi yaz.
Bir öğrenci 20 °C'lik suya önce 20 °C'lik, sonra 70 °C'lik su ekliyor. Birinci eklemede termometre değeri değişmiyor, ikincide artıyor. İki durumu ısı alışverişi açısından karşılaştırıp gerekçelendir.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Termometre; °C (derece Celsius). | Sıcaklık termometreyle ölçülür ve birimi °C'dir. | 8 |
| 2 | 70 °C'lik su. | Isı sıcaklığı yüksek maddeden düşük maddeye aktığı için 70 °C'lik su ısı verir. | 8 |
| 3 | Sıcaklıkları eşit olduğu için; ısı akışı için sıcaklık farkı gerekir. | Isı yalnızca sıcaklığı farklı maddeler arasında akar. | 8 |
| 4 | Sıcaklığı azalır; ısı verir. | Kaptaki su (70 °C) eklenen sudan (20 °C) daha sıcak olduğu için ısı verir ve soğur. | 12 |
| 5 | 15 °C'lik su ısı alır; son sıcaklık 15 °C ile 45 °C arasında olur. | Isı sıcak sudan soğuk suya aktığı için soğuk (15 °C) su ısı alır; sıcaklıklar eşitlenince denge sıcaklığı iki başlangıç değerinin arasında kalır. | 12 |
| 6 | A'dan B'ye; C'den B'ye; A'dan C'ye. | Isı her zaman sıcaklığı yüksek kaptan düşük kaba akar: 80 > 30, 55 > 30, 80 > 55. | 12 |
| 7 | Ölçütler: (8 puan) Soğukluk diye bir şey aktarılmaz; ısı sıcak sudan soğuk suya akar. (6 puan) Sıcak su ısı vererek soğur, bu yüzden termometre değeri düşer. (6 puan) Soğuk su ısı alarak ısınır. | Isı alışverişinde yalnızca ısı aktarılır; ısı veren madde soğur, ısı alan madde ısınır. | 20 |
| 8 | Ölçütler: (7 puan) İlkinde sıcaklıklar eşit olduğu için ısı akışı ve alışveriş olmaz. (7 puan) İkincide 70 °C'lik su ısı verir, 20 °C'lik su ısı alır. (6 puan) Isı alan suyun sıcaklığı arttığı için termometre değeri yükselir. | Isı alışverişi için sıcaklık farkı gerekir; fark varsa ısı sıcaktan soğuğa akar. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Isı alışverişinde soğuk maddenin sıcak maddeye 'soğukluk' verdiğini sanırlar. · Sıcaklık ile ısıyı karıştırıp sıcaklığın kalori ile ölçüldüğünü düşünürler.
Öz kontrol: Karıştırdığım iki sıvıdan hangisi daha sıcak ve ısı hangi yönde akıyor?