Ana sayfa›Fen Bilimleri 5. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 86›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 5. sınıf · Isı İletkenliği: İletken ve Yalıtkan Maddeler
Bilgi notu
Isı İletkenliği: İletken ve Yalıtkan Maddeler
- Isı, sıcak maddeden soğuk maddeye doğru yayılır.
- Isıyı kolay ileten maddelere ısı iletkeni denir; demir, bakır ve alüminyum gibi metaller iyi iletkendir.
- Isıyı zor ileten maddelere ısı yalıtkanı denir; tahta, plastik, kumaş ve strafor yalıtkandır.
- Yalıtkanlar ısı kaybını azaltır; mutfak eldiveni ve evlerin ısı yalıtımı buna örnektir.
Örnek: Bir bakır kaşık ile bir plastik kaşık aynı sıcak süt dolu bardağa konuyor. Bir süre sonra hangi kaşığın sapı daha çok ısınır? Neden?
Çözüm: Bakır bir metaldir ve ısıyı iyi iletir; ısı sütten sapa hızla ulaşır. Plastik yalıtkandır, ısıyı yavaş iletir. Bu yüzden bakır kaşığın sapı daha çok ısınır.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Isıyı kolay ileten maddelere ne ad verilir?
Isıyı zor ileten maddelere ne ad verilir?
Yün, demir, bakır ve strafor maddelerinden hangileri ısıyı iyi iletir?
Uygulama
Mutfakta kullanılan bir tencerenin kulpu çoğunlukla plastikten yapılır. Bunun nedenini ısı iletkenliği açısından açıklayınız.
Kışın giyilen yünlü bir kazağın bizi sıcak tutmasının nedenini ısı yalıtımı açısından açıklayınız.
Aynı uzunlukta bir demir çubuk ile bir tahta çubuğun uç kısımlarına birer parça tereyağı yapıştırılıyor. Çubukların diğer uçları aynı anda sıcak suya batırılıyor. Hangi çubuktaki tereyağı daha önce erir? Nedenini yazınız.
Düşün
Ayşe soğuk bir kış günü aynı odada duran metal bir sandalyeye ve tahta bir sandalyeye dokununca metal olanın daha soğuk geldiğini fark etti. İki sandalyenin sıcaklığı aynı olduğuna göre bu durumu ısı iletkenliği açısından açıklayınız.
Bir aşçı sıcak çorbayı karıştırmak için metal veya tahta bir kaşık kullanacaktır. Hangisini seçmelidir? Seçimini ve diğer kaşığı seçmemesinin nedenini ısı iletkenliği açısından gerekçelendiriniz.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Isı iletkeni | Isıyı kolayca geçiren maddeler iletken olarak adlandırılır. | 8 |
| 2 | Isı yalıtkanı | Isıyı geçirmeyen veya çok az geçiren maddelere yalıtkan denir. | 8 |
| 3 | Demir ve bakır | Metaller (demir, bakır) iletkendir; yün ve strafor yalıtkandır. | 8 |
| 4 | Plastik ısı yalıtkanıdır, ısıyı iyi iletmez (6 puan). Bu yüzden tencere ısınsa da kulp çok ısınmaz ve elimiz yanmaz (6 puan). | Isıyı iletmeyen maddeden yapılan kulp, elin korunmasını sağlar. | 12 |
| 5 | Yün ısıyı iyi iletmeyen (yalıtkan) bir maddedir (6 puan). Vücudumuzdan çevreye ısı geçişini yavaşlatarak vücut ısımızın dışarı kaçmasını azaltır (6 puan). | Kazak ısı üretmez; yalnızca ısı kaybını azaltır. | 12 |
| 6 | Demir çubuktaki tereyağı daha önce erir (6 puan). Demir ısıyı iyi ilettiği için ısı çubuk boyunca tereyağına hızla ulaşır; tahta ısıyı yavaş iletir (6 puan). | İletkenliği yüksek olan demir, ısıyı daha çabuk taşır. | 12 |
| 7 | Ölçütler: (1) Aynı odada duran iki sandalyenin sıcaklığı eşittir; fark hissedilen sıcaklıktır (4 puan). (2) Isı, elden daha soğuk olan sandalyeye doğru akar (4 puan). (3) Metal iyi iletken olduğundan elimizdeki ısı hızla uzaklaşır ve metal daha soğuk hissedilir (7 puan). (4) Tahta yalıtkan olduğundan elden ısı kaybı yavaştır, bu yüzden daha az soğuk hissedilir (5 puan). | Soğuk hissi, elden ısı kaybının hızına bağlıdır; iletken maddeler ısıyı elden hızla alır. | 20 |
| 8 | Ölçütler: (1) Tahta kaşığı seçmelidir (4 puan). (2) Tahta ısıyı iyi iletmeyen yalıtkan bir maddedir; ısı sapa az ulaşır ve el yanmaz (8 puan). (3) Metal kaşık iletkendir, ısı sapa hızla ulaşır, sap çabuk ısınır ve el yanar (8 puan). | Isıyı iletmeyen madde, sıcak yiyecekle çalışırken eli korur. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Yalıtkan maddelerin ısı üreterek bizi ısıttığını sanmak. · Soğuk hissedilen her maddenin gerçekten daha düşük sıcaklıkta olduğunu düşünmek.
Öz kontrol: Bir maddeyi iletken ya da yalıtkan olarak sınıflandırırken ısının o maddeden kolay geçip geçmediğine baktım mı?