Ana sayfa›Fen Bilimleri 5.Sınıf Ders Kitabı (2.Kitap)›Sayfa 87›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 5. sınıf · Isı İletkenleri ve Yalıtkanları
Bilgi notu
Isı İletkenleri ve Yalıtkanları
- Isıyı iyi ileten maddelere ısı iletkeni denir; demir, bakır ve alüminyum gibi metaller iletkendir.
- Isıyı zor ileten maddelere ısı yalıtkanı denir; plastik, tahta, yün ve sünger yalıtkandır.
- Isı kendiliğinden sıcak yerden soğuk yere doğru akar.
- Bir eşya yapılırken amacına göre ısıyı çabuk aktaran ya da ısı geçişini yavaşlatan madde seçilir.
Örnek: Aynı sıcak çorbaya bir gümüş çatal ve bir silikon kepçe bırakılıyor. Hangisinin sapı daha çabuk ısınır?
Çözüm: Gümüş bir metaldir ve ısıyı iyi iletir; çorbanın ısısı sapa çabuk ulaşır. Silikon ısıyı zor ilettiği için kepçenin sapı geç ısınır. Cevap: gümüş çatal.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Isıyı iyi ileten maddelere ne ad verilir?
Demirden yapılmış bir çivinin ısıyı iletme durumunu (iletken ya da yalıtkan) nedeniyle birlikte yazınız.
Kışın giydiğimiz kalın yünlü eldiven ellerimizi neden sıcak tutar?
Uygulama
Bir elektrikli ütünün tabanı alüminyumdan, sapı plastikten yapılmıştır. Her bölümün ısı iletme özelliğini ve bu madde seçiminin nedenini yazınız.
Dondurmacı, dondurmaları taşırken strafor (köpük) kutu kullanıyor. Kutunun bu maddeden yapılmasının nedenini ısı geçişi bakımından açıklayınız.
Başlangıç sıcaklığı 22 °C olan eşit boyda üç çubuğun bir ucu aynı sıcak suya daldırılıyor. Bir dakika sonra çubukların diğer uçlarının sıcaklıkları: bakır 45 °C, plastik 24 °C, tahta 26 °C. Çubukları ısı iletimi bakımından en iyiden en kötüye sıralayınız ve hangilerinin yalıtkan sayılabileceğini yazınız.
Düşün
Kış günü odada duran metal bir kapı kolu ile ahşap bir kapı aynı sıcaklıktadır. Metal kola dokunan Elif onu daha soğuk hissediyor. Bunun nedenini ısı akışı ve iletkenlik bakımından açıklayınız.
Bir evin dış duvarlarına köpük yalıtım levhası kaplanıyor. Bunun kışın ve yazın evin sıcaklığına etkisini ısı geçişi bakımından açıklayınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Isı iletkeni. | Isıyı iyi ileten maddeler iletken, zor ileten maddeler yalıtkan olarak adlandırılır. | 8 |
| 2 | Isı iletkeni; demir bir metaldir ve metaller ısıyı iyi iletir. | Metaller ısı iletkenidir ve demir de bir metaldir. | 8 |
| 3 | Yün ısıyı zor ilettiği (yalıtkan olduğu) için ellerden dışarıya ısı kaçışını yavaşlatır. | Yalıtkan maddeler ısı geçişini yavaşlatır. | 8 |
| 4 | Taban ısı iletkenidir, ısıyı kumaşa çabuk aktarır. Sap ısı yalıtkanıdır, ısıyı ele geçirmez ve eli yanmaktan korur. | Alüminyum metal olduğu için iletken, plastik yalıtkandır; her biri kullanım amacına uygun seçilmiştir. | 12 |
| 5 | Strafor ısı yalıtkanıdır; dış ortamdaki ısının dondurmaya geçişini yavaşlatır, bu yüzden dondurma geç erir. | Yalıtkan madde ısı akışını yavaşlatarak içerdekinin sıcaklığını korur. | 12 |
| 6 | Sıra: bakır, tahta, plastik. Bakır iletkendir; tahta ve plastik yalıtkandır. | Sıcaklık artışları: bakır 45−22 = 23 °C, tahta 26−22 = 4 °C, plastik 24−22 = 2 °C. Artış büyüdükçe ısı iletimi iyidir. | 12 |
| 7 | Ölçütler: (5 puan) Isı elden soğuk cisme doğru akar. (5 puan) Metal iyi iletken olduğu için elden ısıyı hızla alır. (5 puan) Ahşap yalıtkan olduğu için elden ısıyı yavaş alır. (5 puan) Soğukluk hissi, nesnenin sıcaklığından çok elin ısı kaybetme hızına bağlıdır. | Aynı sıcaklıktaki iki cisimden iletken olanı elden daha hızlı ısı çektiği için daha soğuk hissedilir. | 20 |
| 8 | Ölçütler: (5 puan) Yalıtım malzemesi ısıyı zor ilettiği için ısı geçişini yavaşlatır. (5 puan) Kışın içerideki ısı dışarı kolayca kaçamaz. (5 puan) Yazın dışarıdaki sıcaklık içeri kolayca giremez. (5 puan) Bu nedenle ısıtma ve serinletme için gereken enerji azalır. | Yalıtkan bir tabaka ısının her iki yönde akışını yavaşlatır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Soğuk hissettiren maddeyi gerçekten daha soğuk sanmak; oysa iletken madde elden ısıyı çabuk alır. · Yalıtkanın ısıyı hiç geçirmediğini sanmak; yalıtkan ısıyı yalnızca çok yavaş iletir.
Öz kontrol: Bir maddenin ısıyı çabuk mu yavaş mı ilettiğine bakarak onu nasıl sınıflandırdığını açıklayabiliyor musun?