Ana sayfa›Fen Bilimleri 5. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 88›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 5. sınıf · Isı İletkenleri ve Yalıtkanları
Bilgi notu
Isı İletkenleri ve Yalıtkanları
- Isı, sıcak maddeden soğuk maddeye doğru geçer.
- Isıyı iyi ileten maddelere ısı iletkeni denir; metaller iyi iletkendir.
- Isıyı zor ileten maddelere ısı yalıtkanı denir; tahta, plastik, yün ve strafor örnektir.
- Yalıtkanlar ısı kaybını ya da ısı kazancını azaltmak için kullanılır.
Örnek: Aynı anda sıcak suya batırılan bir bakır tel ile bir tahta çubuktan hangisinin suyun dışında kalan ucu elde daha çabuk ısınır? Neden?
Çözüm: Bakır bir metaldir ve ısıyı iyi iletir; ısı tel boyunca çabuk ilerler. Tahta yalıtkandır, ısıyı yavaş iletir. Bu yüzden bakır telin ucu daha çabuk ısınır.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Isı iki madde arasında hangi maddeden hangisine doğru geçer?
Isıyı iyi ileten maddelere ne ad verilir?
Bakır, plastik ve alüminyum maddelerinden hangileri ısı iletkenidir?
Uygulama
Kışın kalın yün kazak giyen kişi neden daha az üşür? Bir cümleyle açıklayınız.
Tencerelerin gövdesi metalden, sapları ise genellikle plastik veya tahtadan yapılır. Bunun nedenini açıklayınız.
Aynı boyda demir, bakır ve tahta çubukların birer ucu sıcak suya batırılıyor. Çubukların suyun dışındaki uçlarına mumla birer boncuk yapıştırılmıştır. Boncuğu en geç düşen çubuk hangisidir? Nedenini yazınız.
Düşün
Aynı sıcaklıktaki oda ortamında, içlerine eşit miktarda buz konmuş bir metal bardak ile bir strafor bardak bırakılıyor. Hangi bardaktaki buzun daha geç eriyeceğini gerekçesiyle açıklayınız.
Bir yapı ustası, binanın dış duvarlarına strafor levha kaplanmasını öneriyor. Bu uygulamanın hem kışın hem de yazın evde nasıl bir yarar sağladığını açıklayınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Sıcak olandan soğuk olana doğru geçer. | Isı akışı her zaman sıcaklığı yüksek maddeden düşük maddeye doğrudur. | 8 |
| 2 | Isı iletkeni. | Isıyı iyi ileten maddeler ısı iletkeni, zor ileten maddeler ısı yalıtkanıdır. | 8 |
| 3 | Bakır ve alüminyum. | Bakır ve alüminyum metaldir, ısıyı iyi iletir; plastik ise yalıtkandır. | 8 |
| 4 | Yün ısı yalıtkanıdır; vücuttan dışarıya ısı geçişini azaltır, bu yüzden kişi daha az üşür. | Yalıtkan malzeme, vücut ısısının soğuk havaya kaçmasını yavaşlatır. | 12 |
| 5 | Gövde metal olduğu için ısıyı iyi iletir ve yemek çabuk ısınır; sap yalıtkan olduğu için ısıyı iletmez ve el yanmaz. | Gövdede ısı iletimi, sapta ise ısı yalıtımı istenir. | 12 |
| 6 | Tahta çubuktaki boncuk en geç düşer; çünkü tahta yalıtkandır, ısıyı en yavaş iletir. | Mum, ısı ucuna ulaşınca erir; ısı metal çubuklarda hızlı, tahtada yavaş ilerler. | 12 |
| 7 | Ölçütler: (1) Strafor bardaktaki buz daha geç erir (6 puan). (2) Strafor ısı yalıtkanıdır, dış ortamdan buza ısı geçişini azaltır (7 puan). (3) Metal bardak ısıyı iyi ilettiği için ortamın ısısını buza çabuk ulaştırır (7 puan). | Buzun erimesi için ortamdan ısı alması gerekir; yalıtkan kap bu ısı geçişini yavaşlatır. | 20 |
| 8 | Ölçütler: (1) Kışın evin içindeki ısının dışarıya kaçması azalır (7 puan). (2) Yazın dışarıdaki sıcağın eve geçmesi azalır (7 puan). (3) Strafor ısı yalıtkanı olduğu için ısı geçişini zorlaştırır; böylece ısıtma ve soğutmada enerji tasarrufu sağlanır (6 puan). | Yalıtkan malzeme ısının her iki yönde geçişini yavaşlatır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Metal eşyayı dokununca soğuk hissettiği için «soğuğu iletir» sanmak; oysa metal ısıyı elden çabuk alır. · Mont, yün gibi yalıtkanların kendiliğinden ısı ürettiğini düşünmek.
Öz kontrol: Bir maddenin ısıyı çabuk mu yavaş mı ilettiğine bakarak onu iletken ya da yalıtkan diye sınıflandırabiliyor muyum?