Ana sayfa›Fen Bilimleri 5. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 91›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 5. sınıf · Isı yalıtımı
Bilgi notu
Isı yalıtımı
- Isı, sıcak cisimden soğuk cisme kendiliğinden geçer.
- Isıyı kolay ileten maddelere iletken, zor ileten maddelere yalıtkan denir.
- Isı yalıtımı, ısının bir ortamdan başka bir ortama geçişini yavaşlatmaktır.
- Yün, strafor, cam yünü ve hava iyi yalıtkandır; hava boşlukları yalıtımı artırır.
- Yalıtım yalnız sıcağı değil soğuğu da korur.
Örnek: Aynı sıcaklıktaki iki bardak çaydan biri kalın bir havluya sarılıyor, diğeri açıkta bırakılıyor. Hangi çay daha geç soğur, neden?
Çözüm: Havluya sarılan çay daha geç soğur. Havlu ısıyı kötü iletir ve içinde hava tutar; bu yüzden bardaktan ortama ısı geçişi yavaşlar.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Isıyı kolay ileten maddelere ne ad verilir?
Isı yalıtımı ne demektir? Bir cümleyle yazınız.
Kışın üst üste giyilen ince giysiler, kalın tek bir giysi gibi sıcak tutar. Giysiler arasında tutulan hangi madde bunu sağlar ve bu madde ısıyı nasıl iletir?
Uygulama
Ahmet iki özdeş kaba aynı miktarda buz koydu. A kabını kalın yün bir kumaşa sardı, B kabı açıkta bıraktı. İki saat sonra hangi kaptaki buz daha çok erimiş olur? Nedenini yazınız.
Bir apartmanın dış duvarlarına mantolama yapılıyor. Mantolamanın kışın ve yazın sağlayacağı birer yararı yazınız.
Termos hem sıcak çayı sıcak hem soğuk ayranı soğuk tutabilir. Bu iki durumu birlikte açıklayan ortak özelliğini bir cümleyle yazınız.
Düşün
Gül, hangi malzemenin ısıyı daha iyi yalıttığını bulmak istiyor. Aynı boyutta üç kavanozu aynı sıcaklıkta eşit miktarda sıcak suyla dolduruyor; birini yünle, birini pamukla, birini alüminyum folyoyla sarıyor. 30 dakika sonra sıcaklıkları ölçüyor. (a) Sıcaklığı en az düşen kavanozdaki sarma malzemesi için ne söylenebilir? (b) Deneyin güvenilir olması için sabit tutulması gereken iki değişkeni yazınız.
Sıcak bir yaz günü Selim soğuk su şişesini kalın yün bir atkıya sararak dışarı götürüyor. Arkadaşı 'Yün sıcak tutar, suyun ısınır.' diyor. Arkadaşının düşüncesini ısı yalıtımı bilgisiyle değerlendiriniz.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | İletken | Isıyı kolay ileten maddelere iletken denir. | 8 |
| 2 | Isının bir ortamdan başka bir ortama geçişini yavaşlatmaktır. | Yalıtım ısı geçişini engellemez ama yavaşlatır. | 8 |
| 3 | Hava; ısıyı kötü iletir. | Giysiler arasında kalan hava tabakası ısı kaybını azaltır. | 8 |
| 4 | B kabındaki buz daha çok erir; çünkü yün kumaş ısıyı kötü iletir ve dışarıdan A kabına ısı geçişini yavaşlatır. | Yalıtkan olan yün, A kabına ısı geçişini yavaşlattığı için A'daki buz daha geç erir. | 12 |
| 5 | Tam puan ölçütleri: (1) Kışın içerideki ısının dışarı kaçışı azalır, böylece daha az yakıt harcanır (6 puan). (2) Yazın dışarıdaki sıcağın içeri girişi yavaşlar, ev daha serin kalır (6 puan). | Mantolama dış duvara yalıtkan bir tabaka ekleyerek iki yönde de ısı geçişini yavaşlatır. | 12 |
| 6 | Termos ısının içeri ya da dışarı geçişini çok yavaşlatır (ısı yalıtımı sağlar). | Isı geçişi yavaşladığı için içerideki sıcaklık uzun süre korunur. | 12 |
| 7 | Tam puan ölçütleri: (a) Sıcaklığı en az düşen kavanozu saran malzeme en iyi ısı yalıtkanıdır (8 puan). (b) Sabit tutulacak değişkenlerden birini yazma, örneğin suyun miktarı veya başlangıç sıcaklığı (6 puan). (b) İkinci değişkeni yazma, örneğin kavanozun boyutu, sarma kalınlığı veya ölçüm süresi (6 puan). | Yalnız sarma malzemesi değişirken diğer koşullar sabit olursa sıcaklık farkı malzemenin yalıtımından kaynaklanır. | 20 |
| 8 | Tam puan ölçütleri: (1) Yün ısıyı kötü ileten bir yalıtkandır (6 puan). (2) Dışarıdan şişedeki suya ısı geçişini yavaşlattığı için su daha geç ısınır (8 puan). (3) Yalıtkan maddelerin yalnız sıcağı değil soğuğu da koruduğu belirtilir (6 puan). | Yün ısı üretmez, yalnızca ısı geçişini yavaşlatır; bu nedenle soğuk su daha uzun süre soğuk kalır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Yün gibi yalıtkan maddelerin kendiliğinden ısı ürettiğini düşünmek. · Isı yalıtımının yalnızca sıcak tutmak için kullanıldığını sanmak.
Öz kontrol: Bir malzemenin iyi yalıtkan olduğunu hangi gözlem veya ölçümle anlarım?