Fen Bilimleri 5.Sınıf Ders Kitabı (2.Kitap) — Sayfa 97 Cevapları

Sıvı ve gaz tanecikleri birbirine göre kolay yer değiştirir; bu yüzden akar. Katı tanecikleri sabit konumda titreşir.

1. Akışkanlığın, maddenin akabilmesi ve bulunduğu kabın şeklini alabilmesi olduğunu hatırla.
2. Katı taneciklerin yalnız bulundukları yerde titreştiğini, yer değiştirmediğini düşün; katı akmaz.
3. Sıvı ve gaz taneciklerinin titreşim, dönme ve öteleme yaparak yer değiştirdiğini belirt.
4. Sonucu yaz: Sıvı ve gaz akışkandır, çünkü tanecikleri birbiri üzerinden kayarak yer değiştirebilir.

Kendini kontrol et: Cevabında hem akışkan hâller hem de taneciklerin öteleme hareketiyle ilgili neden var mı?

Isı kaybının fazla olduğu duvar, çatı, taban ve pencerelere yalıtım malzemesi (cam yünü, strafor, çift cam) yerleştirilir.

1. Binada ısının en çok nereden kaçtığını düşün: dışarıyla temas eden yüzeyler.
2. Dış duvarları ve çatıyı yalıtım malzemesiyle kaplamayı öner.
3. Zemin ve pencereleri de ekle; pencerelerde çift cam kullanılabileceğini yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Dış duvarlar (mantolama) (Dış ortamla temas eden en geniş yüzey olduğu için geçerlidir.) · Çatı ve tavan arası (Sıcak hava yükseldiği için ısı kaybının önemli olduğu bölüm olarak geçerlidir.) · Pencereler (çift cam) ve zemin (Isı kaybının yaşandığı diğer yüzeyler olarak geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Saydığın bölümler binanın dış ortamla temas eden yüzeyleri mi?

Gazlarda boşluk en fazla, katılarda en azdır.

1. Her hâlde taneciklerin ne kadar sıkı dizildiğini düşün.
2. Gazlarda tanecikler birbirinden çok uzaktır; boşluk en fazladır.
3. Sıvılarda tanecikler birbirine yakın ama düzensizdir; katılarda en sıkı dizilmiştir.
4. Büyükten küçüğe sırala: Gaz > sıvı > katı.

Kendini kontrol et: Gazların kolayca sıkıştırılabilmesi, sıralamanın başına gazı koymanla uyumlu mu?

Isı alan maddenin tanecikleri daha hızlı hareket eder, kinetik enerjisi ve sıcaklığı artar.

1. Isının taneciklerin hareketini etkilediğini hatırla.
2. Isı alan maddenin taneciklerinin daha hızlı hareket ettiğini düşün.
3. Sonucu yaz: Tanecik hareketliliği artar.

Kendini kontrol et: Isıtılan bir maddenin sıcaklığının artması, taneciklerin hızlanmasıyla uyumlu mu?

Isı enerjidir ve birimi joule/kalori; sıcaklık taneciklerin ortalama hareket enerjisinin ölçüsüdür, termometreyle ölçülür.

1. Önce ne olduklarını karşılaştır: Isı bir enerji türüdür, sıcaklık ise enerji değil, bir ölçüdür.
2. Sonra nasıl ölçüldüklerini karşılaştır: Sıcaklık termometreyle ölçülür; ısı kalorimetre kabıyla hesaplanır.
3. Birimleri karşılaştır: Isının birimi joule veya kalori, sıcaklığın birimi derece Celsius'tur.
4. Bu farklardan ikisini seçip açık cümlelerle yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Isı enerjidir, sıcaklık enerji değildir. (Kavramların türü karşılaştırıldığı için geçerli bir farktır.) · Isının birimi joule/kalori, sıcaklığın birimi °C'dir. (Birimler doğru eşleştirildiği için geçerli bir farktır.) · Sıcaklık termometreyle ölçülür, ısı kalorimetreyle hesaplanır. (Ölçüm araçları doğru eşleştirildiği için geçerli bir farktır.)

Kendini kontrol et: Yazdığın iki farkta ısı ve sıcaklık için ayrı ayrı bilgi verdin mi?

Su buharı soğuk kapağa çarparak sıvı su damlalarına dönüşür.

1. Kaynayan sudan su buharı yükseldiğini düşün.
2. Buhar daha soğuk olan kapağa çarpınca ısı verir ve sıvı damlalara dönüşür.
3. Gaz hâlden sıvı hâle geçişin adını yaz: Yoğuşma.

Kendini kontrol et: Kapaktaki damlalar gazdan sıvıya geçişle mi oluşuyor?

Katı ısı alarak erir veya doğrudan gaza geçer (süblimleşme).

1. Katı bir maddenin hangi hâllere geçebileceğini düşün: sıvıya ve gaza.
2. Katıdan sıvıya geçişin adı erimedir.
3. Katıdan doğrudan gaza geçişin adı süblimleşmedir; iki hâl değişimini yaz.

Kendini kontrol et: Yazdığın her değişim katı hâlden başlıyor mu?

Buharlaşma yavaş ve yalnız yüzeyde, kaynama hızlı, kabarcıklarla ve sıvının her yerinde gerçekleşir; kaynamada sıcaklık sabittir.

1. İki olayın da sıvıdan gaza geçiş olduğunu, ama farklı koşullarda gerçekleştiğini hatırla.
2. Sıcaklığı karşılaştır: Buharlaşma her sıcaklıkta olur, kaynama yalnız belirli bir sıcaklıkta olur.
3. Yeri karşılaştır: Buharlaşma yalnız yüzeyde, kaynama sıvının her yerinde kabarcıklarla olur.
4. Hızı karşılaştır: Buharlaşma yavaş, kaynama hızlıdır; farkları cümlelerle yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Buharlaşma yüzeyde, kaynama sıvının her yerinde olur. (Olayın gerçekleştiği yer karşılaştırıldığı için geçerlidir.) · Buharlaşma yavaş, kaynama hızlı gerçekleşir. (Olayların hızı karşılaştırıldığı için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın her farkta buharlaşma ve kaynama için karşılıklı bilgi var mı?

Metal gövde yemeği çabuk ısıtır; plastik veya ahşap sap ısıyı iletmediği için tutarken yanmayız.

1. Tencerenin gövdesinin görevini düşün: Ocaktaki ısıyı yemeğe hızla iletmeli; bu yüzden metal, yani ısı iletkeni kullanılır.
2. Sapın görevini düşün: Elimizle tuttuğumuz için ısıyı iletmemeli; bu yüzden plastik veya ahşap gibi yalıtkan kullanılır.
3. İki görevi birleştirerek sebebi yaz: Yemek çabuk pişer, sap eli yakmaz.

Kendini kontrol et: Cevabında hem iletkenin hem de yalıtkanın hangi kısımda, neden kullanıldığı yazıyor mu?

Yalıtım ısı kaybını önler; daha az yakıt ve elektrik harcanır, fatura düşer.

1. Yalıtımın evden dışarıya ya da dışarıdan eve ısı geçişini azalttığını hatırla.
2. Kışın ısınmak, yazın serinlemek için daha az yakıt ve elektrik harcandığını düşün.
3. Bunun aile bütçesine etkisini yaz: Faturalar ve ısınma giderleri azalır, tasarruf sağlanır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kışın ısınma giderleri azalır. (Daha az yakıt veya doğal gaz harcandığı belirtilirse geçerlidir.) · Yazın klima için harcanan elektrik azalır. (Soğutma giderindeki düşüş anlatıldığı için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın katkı ailenin para harcamasını azaltan bir durumu anlatıyor mu?