Ana sayfa›Fen Bilimleri 7. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 128›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 7. sınıf · Solunum Sistemi ve Solunum Sağlığı
Bilgi notu
Solunum Sistemi ve Solunum Sağlığı
- Hava burun, yutak, soluk borusu ve bronşlar yoluyla akciğerlere ulaşır.
- Burun havayı süzer, ısıtır ve nemlendirir.
- Alveollerde oksijen kana, karbondioksit kandan alveollere geçer.
- Nefes alırken diyafram kasılıp düzleşir, kaburgalar yukarı kalkar; göğüs boşluğu genişler. Nefes verirken tersi olur.
- Sigara dumanı, toz ve kimyasal buharlar solunum sistemine zarar verir.
Örnek: Koşu yapan bir kişinin nefes sayısı neden artar?
Çözüm: Çalışan kaslar daha fazla oksijen kullanır ve daha çok karbondioksit üretir. Vücut oksijeni karşılamak ve karbondioksiti atmak için daha sık nefes alıp verir.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Solunum sisteminde havayı süzen, ısıtan ve nemlendiren organ hangisidir?
Akciğerlerde gaz alışverişinin gerçekleştiği yapılara ne ad verilir?
Nefes alma sırasında diyafram kasının durumunu yaz.
Uygulama
Soluk borusunun görevini ve havayı akciğerlere iletirken bronşlarla ilişkisini kısaca yaz.
Dinlenen bir öğrenci dakikada 18 kez nefes alıyor. Bu öğrenci 5 dakikada kaç kez nefes alır?
Tozlu bir ortamda çalışan bir kişinin neden maske takması gerekir?
Düşün
Nefes verirken diyaframda, kaburgalarda ve göğüs boşluğunda meydana gelen değişiklikleri yazıp havanın neden dışarı çıktığını açıkla.
Bir model yapılıyor: Altı kesilmiş plastik bir şişenin kesik kısmına gergin bir balon zarı bağlanmıştır; şişenin ağzından geçen bir pipetin ucuna küçük bir balon takılmıştır. Alttaki zar aşağı doğru çekilirse içteki balona ne olur? Bu model solunum sisteminde hangi olayı gösterir ve zar ile balon neyi temsil eder?
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Burun (burun boşluğu). | Burun boşluğu havayı süzer, ısıtır ve nemlendirerek akciğerlere hazırlar. | 8 |
| 2 | Alveol (akciğer kesecikleri). | Oksijen ile karbondioksit alveollerde kan ile hava arasında geçiş yapar. | 8 |
| 3 | Kasılır ve düzleşir (aşağı iner). | Diyafram kasılınca göğüs boşluğu genişler ve hava içeri girer. | 8 |
| 4 | Soluk borusu havayı akciğerlere iletir; ikiye ayrılan bronşlar havayı sağ ve sol akciğere götürür. | Hava burundan soluk borusuna, buradan bronşlara ve akciğerlere ilerler. | 12 |
| 5 | 90 kez. | 18 × 5 = 90; kontrol: 90 ÷ 5 = 18. | 12 |
| 6 | Toz taneciklerinin solunum yollarına ve akciğerlere ulaşıp zarar vermesini engellemek için. | Maske havadaki tozu tutar; böylece akciğerlere temiz hava ulaşır. | 12 |
| 7 | Ölçütler (20 puan): Diyafram gevşer ve yukarı çıkar (5 p). Kaburgalar aşağı iner, eski konumuna döner (5 p). Göğüs boşluğunun hacmi azalır (5 p). Hacim azalınca akciğerlerdeki hava basıncı artar ve hava dışarı çıkar (5 p). | Nefes almanın tersi gerçekleşir; hacim azalır, basınç artar, hava dışarı itilir. | 20 |
| 8 | Ölçütler (20 puan): Balon şişer (5 p). Şişenin iç hacmi artar, basınç azalır ve dışarıdan hava balona girer (5 p). Zar diyaframı, balon akciğeri temsil eder (5 p). Model nefes almayı gösterir (5 p). | Zar aşağı çekilince hacim artar, basınç düşer, hava içeri girer; bu nefes almadır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Ağızdan nefes almanın burundan nefes almak kadar zararsız olduğunu düşünmek. · Diyafram ve kaburga hareketlerini nefes alma ve verme için ters yazmak.
Öz kontrol: Yazdığım hareketler nefes alma mı yoksa verme için mi ve göğüs boşluğunun hacmi doğru yönde mi değişiyor?