Ana sayfa›Fen Bilimleri 7. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 24›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 7. sınıf · Uzay Araştırmalarında Kullanılan Teknolojiler
Bilgi notu
Uzay Araştırmalarında Kullanılan Teknolojiler
- Teleskoplar uzak gök cisimlerinden gelen ışığı toplayarak gözlem yapar; yer tabanlı olanlar yeryüzüne, uzay teleskopları Dünya yörüngesine yerleştirilir.
- Atmosfer ışığı soğurur ve bulandırır; atmosfer dışındaki teleskoplar daha net görüntü alabilir.
- Yer tabanlı teleskoplar daha ucuz ve bakımı daha kolaydır; uzay teleskopları pahalıdır ve bakımı zordur.
- Uzay istasyonları insanlı araştırmalar, yapay uydular ise haberleşme, gözlem ve konum belirleme gibi işler için kullanılır.
Örnek: Bir gözlemevi bulutlu ve ışık kirliliği yüksek bir şehre kurulmuştur. Bu durum yer tabanlı teleskopu nasıl etkiler?
Çözüm: Atmosfer, bulut ve ışık kirliliği gelen ışığı zayıflatır, görüntünün netliği azalır. Bu yüzden gözlemevleri genellikle temiz ve açık havalı yüksek yerlere kurulur.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Uzay teleskopları nereye yerleştirilir?
Atmosferin yer tabanlı teleskop görüntülerine olumsuz bir etkisini yaz.
Yer tabanlı teleskopların uzay teleskoplarına göre bir avantajını yaz.
Uygulama
Bir uzay ajansı, yer tabanlı bir teleskop yerine bir uzay teleskobu göndermeyi planlıyor. Bu tercihin iki avantajını ve iki dezavantajını yaz.
Bir okul kulübü kendi gözlem alanını yeryüzünde kuracaktır. Gözlem yerinin seçiminde dikkat edilmesi gereken iki özelliği nedenleriyle yaz.
Uzay istasyonları ile yapay uyduların kullanım amaçlarını birer cümleyle yaz.
Düşün
Bir bilim insanı çok uzaktaki sönük bir yıldız kümesini ayrıntılı incelemek istiyor ve maliyet onun için sorun değil. Hangi tür teleskopu önerirsin? Gerekçeni, bu tercihin bir dezavantajını ve bu dezavantajın neden kabul edilebilir olduğunu yaz.
Uzay araştırmaları için geliştirilen teknolojilerin insanlığa katkısını en az iki alanda örneklerle açıkla.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Dünya'nın yörüngesine (atmosferin dışına). | Uzay teleskopları atmosferin dışında olduğundan atmosferin etkisinden korunur. | 8 |
| 2 | Işığı soğurup bulandırarak görüntünün netliğini azaltır. | Işık atmosferden geçerken zayıflar ve dağılır; bu yüzden yer tabanlı teleskop görüntüleri daha az nettir. | 8 |
| 3 | Maliyetleri düşüktür ve bakım, yenileme işleri daha kolaydır. | Yer tabanlı teleskoplara yeryüzünde kolayca ulaşılır; uzaya gönderme maliyeti yoktur. | 8 |
| 4 | Ölçütler: Avantajlar: (1) Atmosferin engellemesinden etkilenmez: 3 puan. (2) Daha net ve ayrıntılı görüntü verir: 3 puan. Dezavantajlar: (3) Maliyeti yüksektir: 3 puan. (4) Bakımı ve yenilenmesi zordur: 3 puan. Toplam 12 puan. | Uzay teleskopu atmosfer dışında olduğundan net görüntü verir; fakat uzaya gönderme ve bakım çok zor ve pahalıdır. | 12 |
| 5 | Ölçütler: (1) Şehir ışıklarından uzak (ışık kirliliği az) olmalı, çünkü yapay ışık sönük gök cisimlerinin görünmesini zorlaştırır: 6 puan. (2) Bulutsuz, açık havalı ve yüksek bir yer olmalı, çünkü bulut ve kalın atmosfer ışığı zayıflatır: 6 puan. Toplam 12 puan. | Atmosfer ve ışık kirliliği görüntü netliğini azaltır; bu etkiyi azaltmak için gözlemevleri bu koşullardaki yerlere kurulur. | 12 |
| 6 | Ölçütler: (1) Uzay istasyonu: astronotların uzayda uzun süre kalıp bilimsel deney ve araştırma yaptığı insanlı yapı: 6 puan. (2) Yapay uydu: Dünya'nın çevresinde dönerek haberleşme, hava gözlemi, konum belirleme gibi görevleri yerine getiren araç: 6 puan. Toplam 12 puan. | Uzay istasyonu insanlı çalışmaya uygun bir yaşam ve araştırma merkezidir; uydular ise çoğunlukla insansız hizmet araçlarıdır. | 12 |
| 7 | Ölçütler: (1) Uzay teleskobu önerme: 4 puan. (2) Gerekçe: atmosfer ve ışık kirliliğinden etkilenmediği için sönük gök cisimlerini daha net ve ayrıntılı görüntüler: 6 puan. (3) Dezavantaj: maliyetin yüksek, bakımın ve yenilemenin zor olması: 6 puan. (4) Sorunun maliyet olmadığı için bu dezavantajın kabul edilebilir olduğunu belirtme: 4 puan. Toplam 20 puan. | Sönük ve uzak cisimler için ışığın zayıflamaması önemlidir; bu da atmosfer dışındaki bir teleskopla sağlanır. | 20 |
| 8 | Ölçütler (en az iki alan, her alan için 10 puan: alan adı 4 + örnek ve açıklama 6): Haberleşme: uydular sayesinde televizyon ve telefon iletişimi; Hava tahmini: meteoroloji uyduları ile bulut ve fırtına takibi; Konum belirleme: uydu tabanlı navigasyon sistemleriyle yol bulma. Toplam 20 puan. | Uydular ve uzay teknolojileri günlük yaşamı (haberleşme, hava tahmini, konum bulma) doğrudan kolaylaştırır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Uzay teleskoplarının her yönden daha avantajlı olduğunu düşünmek. · Yer tabanlı teleskoplarda atmosferin ve ışık kirliliğinin etkisini unutmak.
Öz kontrol: Karşılaştırırken teleskopların konumunu, görüntü netliğini, maliyetini ve bakımını birlikte düşündüm mü?