Ana sayfa›Fen Bilimleri 7. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 74›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 7. sınıf · Enerji Dönüşümü ve Enerjinin Korunumu
Bilgi notu
Enerji Dönüşümü ve Enerjinin Korunumu
- Potansiyel enerji, konum veya şekil nedeniyle depolanan enerjidir; yükseklik arttıkça artar, sıkışan ya da gerilen yay esneklik potansiyel enerjisi depolar.
- Kinetik enerji, hareket enerjisidir; hız arttıkça artar.
- Enerji yoktan var edilemez, vardan yok edilemez; yalnızca bir türden diğerine dönüşür.
- Sürtünme yoksa potansiyel ve kinetik enerjinin toplamı sabit kalır.
- Sürtünme varsa enerjinin bir kısmı ısıya dönüşür; enerji yine yok olmaz.
Örnek: Sürtünmesiz bir tepeden bırakılan topun en üstte potansiyel enerjisi 80 J, kinetik enerjisi 0 J'dir. Bir noktada potansiyel enerjisi 30 J ise kinetik enerjisi kaç J'dir?
Çözüm: Toplam enerji sabittir: 80 = 30 + Ek. Buradan Ek = 80 - 30 = 50 J bulunur.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Gerilmiş bir yayda (ok atılmadan önce) depolanan enerji türünü yazın.
Yolda giden bir bisikletin sahip olduğu enerji türü nedir?
Enerjinin korunumu ilkesini bir cümleyle yazın.
Uygulama
Sürtünmesiz bir salıncakta sallanan çocuk en yüksek noktada bir an duruyor. En yüksek noktada ve en alt noktada kinetik ile potansiyel enerjinin durumunu yazın.
Sürtünmesiz bir yolda hareket eden kayakçının toplam mekanik enerjisi 90 J'dir. Bir noktada potansiyel enerjisi 35 J ise bu noktada kinetik enerjisi kaç J'dir?
Düz bir zeminde itilen kutu, sürtünme nedeniyle bir süre sonra duruyor. Kutunun kinetik enerjisi yok mu olmuştur? Hangi enerjiye dönüşmüştür?
Düşün
Bir öğrenci, sürtünmesiz bir rampanın tepesinden bıraktığı arabanın alt noktada, üst noktaya göre daha fazla toplam enerjiye sahip olduğunu 'çünkü hızlanıyor' diyerek savunuyor. Bu iddiayı değerlendirin.
Dikey olarak yukarı atılan bir top için (sürtünme ihmal edilecek) çıkış sırasındaki, en yüksek noktadaki ve iniş sırasındaki enerji dönüşümlerini açıklayın.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Esneklik potansiyel enerjisi | Şekli değişen yay, bu değişim nedeniyle potansiyel enerji depolar. | 8 |
| 2 | Kinetik enerji | Hareket hâlindeki cisimlerin enerjisine kinetik enerji denir. | 8 |
| 3 | Enerji yoktan var edilemez, vardan yok edilemez; yalnızca bir türden başka bir türe dönüşür. | Bu ifade enerjinin korunumu ilkesinin tanımıdır. | 8 |
| 4 | En yüksek noktada potansiyel enerji en büyük, kinetik enerji sıfırdır. En alt noktada kinetik enerji en büyük, potansiyel enerji en küçüktür. | Yükseklik arttıkça potansiyel enerji, hız arttıkça kinetik enerji artar; toplam sabit kalır. | 12 |
| 5 | 55 J | Toplam enerji sabit olduğundan 90 = 35 + Ek; Ek = 90 - 35 = 55 J. | 12 |
| 6 | Yok olmamıştır; ısı (ve ses) enerjisine dönüşmüştür. | Enerji korunur; sürtünme kinetik enerjiyi ısıya dönüştürür. | 12 |
| 7 | Ölçütler: (a) İddianın yanlış olduğunu belirtme (4 puan); (b) Hız artarken yükseklik azaldığı için kinetik enerjinin arttığını, potansiyel enerjinin azaldığını yazma (6 puan); (c) Sürtünme olmadığı için toplam enerjinin sabit kaldığını yazma (6 puan); (d) Olayın bir enerji dönüşümü olduğunu belirtme (4 puan). Toplam 20 puan. | Potansiyel enerji azalan kadar kinetik enerji artar; toplam enerji korunur. | 20 |
| 8 | Ölçütler: (a) Çıkışta kinetik enerjinin potansiyel enerjiye dönüştüğünü yazma (5 puan); (b) En yüksek noktada topun bir an durması nedeniyle kinetik enerjinin sıfır, potansiyel enerjinin en büyük olduğunu yazma (5 puan); (c) İnişte potansiyel enerjinin kinetik enerjiye dönüştüğünü yazma (5 puan); (d) Toplam mekanik enerjinin sabit kaldığını belirtme (5 puan). Toplam 20 puan. | Yükseldikçe hız azalır ve yükseklik artar; inerken bunun tersi olur, toplam enerji değişmez. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Sürtünmede enerjinin yok olduğunu sanırlar. · Hızlanan cisimde toplam enerjinin arttığını düşünürler.
Öz kontrol: Cismin yüksekliği ve hızı bu anda nasıl; hangi enerji artıyor, hangisi azalıyor?