Ana sayfa›Fen Bilimleri 7. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 84›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 7. sınıf · Çekim Potansiyel Enerjisi ve Kinetik Enerji
Bilgi notu
Çekim Potansiyel Enerjisi ve Kinetik Enerji
- Çekim potansiyel enerjisi, cismin ağırlığı ve yerden yüksekliği arttıkça artar.
- Kinetik enerji, hareket eden cismin enerjisidir; kütle ve hız arttıkça artar.
- Kütleleri eşit cisimlerde hızı büyük olanın kinetik enerjisi daha büyüktür.
- Deneyde yalnız bir değişken değiştirilir; diğerleri sabit tutulur.
Örnek: Kütleleri 1 kg ve 3 kg olan iki kutu aynı rafta duruyor. Hangisinin çekim potansiyel enerjisi daha büyüktür?
Çözüm: Yükseklikler eşittir; bu yüzden fark ağırlıktan kaynaklanır. Ağırlığı büyük olan, yani 3 kg'lık kutunun çekim potansiyel enerjisi daha büyüktür.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Kütleleri eşit iki taştan biri 3 m, diğeri 8 m yükseklikte duruyor. Hangisinin çekim potansiyel enerjisi daha büyüktür?
Hareket eden bir cismin hareketinden dolayı sahip olduğu enerjinin adı nedir?
Aynı yükseklikte duran 200 N ve 500 N ağırlığındaki iki cisimden hangisinin çekim potansiyel enerjisi daha büyüktür?
Uygulama
Kütleleri eşit Ece ve Can bisikletle aynı yolda gidiyor. Ece 4 m/s, Can 6 m/s hızla gidiyor. Kimin kinetik enerjisi daha büyüktür? Nedenini yazınız.
Bir top yerden yukarı doğru atılıyor. Top yükselirken çekim potansiyel enerjisi ve kinetik enerjisi nasıl değişir? (Sürtünmeler önemsizdir.)
Aynı ağırlıktaki iki demir bilye, aynı çivinin üzerine biri 20 cm, diğeri 60 cm yükseklikten bırakılıyor. Hangi bilye çiviyi daha çok çakar? Nedenini yazınız.
Düşün
Bir lunapark treni, yüksek bir tepenin üstünden aşağı inerken hızının arttığı gözleniyor. Bu olayı çekim potansiyel enerjisi ve kinetik enerji kavramlarıyla açıklayınız. (Sürtünmeler önemsizdir.)
Mehmet, çekim potansiyel enerjisinin kütleye bağlı olduğunu denemek istiyor. Elinde kütleleri farklı üç kutu, bir cetvel ve kil var. Mehmet'in deneyini tasarlayınız: neyi değiştirir, neyi sabit tutar, neyi gözler ve nasıl bir sonuca ulaşır?
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | 8 m yükseklikteki taşın. | Ağırlık eşit olduğundan yüksekliği büyük olanın çekim potansiyel enerjisi daha büyüktür. | 8 |
| 2 | Kinetik enerji. | Hareket enerjisine kinetik enerji denir. | 8 |
| 3 | 500 N ağırlığındaki cismin. | Yükseklik eşit olduğunda ağırlığı büyük olanın çekim potansiyel enerjisi daha büyüktür. | 8 |
| 4 | Can'ın; kütleler eşit olduğundan hızı büyük olanın kinetik enerjisi büyüktür. | Kinetik enerji kütleye ve hıza bağlıdır; kütle eşit olduğundan hız belirleyicidir. | 12 |
| 5 | Çekim potansiyel enerjisi artar, kinetik enerjisi azalır. | Yükseklik arttıkça çekim potansiyel enerjisi artar; hız azaldığı için kinetik enerji azalır. | 12 |
| 6 | 60 cm yükseklikten bırakılan bilye; yükseklik arttıkça çekim potansiyel enerjisi arttığı için çarpma etkisi daha büyük olur. | Ağırlık eşit olduğundan yüksekliği büyük olanın çekim potansiyel enerjisi büyüktür. | 12 |
| 7 | Tepede yükseklik büyük olduğundan çekim potansiyel enerjisi büyüktür (5 puan). Aşağı inerken yükseklik azalır, çekim potansiyel enerjisi azalır (5 puan). Hız arttığından kinetik enerji artar (5 puan). Enerji, çekim potansiyel enerjisinden kinetik enerjiye dönüşür (5 puan). | Yükseklik kaybı çekim potansiyel enerjisini azaltır; bu enerji hareket enerjisine dönüşür. | 20 |
| 8 | Değiştirilen değişken: kutuların kütlesi (5 puan). Sabit tutulanlar: bırakma yüksekliği ve kilin özelliği (5 puan). Gözlenen: kutuların kilde bıraktığı çukurun derinliği (5 puan). Sonuç: Kütle arttıkça kilde açılan çukur derinleşir, yani çekim potansiyel enerjisi artar (5 puan). | Kontrollü deneyde yalnız araştırılan değişken değişir; enerji farkı çukurun derinliğiyle gözlenir. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Öğrenciler deneyde birden fazla değişkeni aynı anda değiştirir. · Öğrenciler kinetik enerjinin yalnız kütleye bağlı olduğunu sanır.
Öz kontrol: Deneyimde yalnız bir değişkeni mi değiştiriyorum, diğerlerini sabit tutuyor muyum?