Ana sayfa›Fen Bilimleri 7. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 109›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 7. sınıf · Elektrik Yükleri ve Yüklü Cisimlerin Etkileşimi
Bilgi notu
Elektrik Yükleri ve Yüklü Cisimlerin Etkileşimi
- Elektrik yükü iki çeşittir: pozitif (+) ve negatif (−).
- Yüksüz (nötr) bir cisimde pozitif ve negatif yük miktarı eşittir.
- Sürtünmede bir cisim elektron verip pozitif, diğeri elektron alıp negatif yüklenir.
- Aynı cins yüklü cisimler birbirini iter, zıt cins yüklü cisimler birbirini çeker.
Örnek: Kumaşa sürtülen bir balon negatif yüklenmiştir. Balon sürtünme sırasında elektron mu vermiş, almış mıdır?
Çözüm: Negatif yük fazlalığı, cismin elektron aldığını gösterir. Balon elektron almıştır; kumaş ise elektron verdiği için pozitif yüklenmiştir.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Elektrik yükleri kaç çeşittir? Adlarını yazınız.
Aynı cins yüklü iki cisim birbirine yaklaştırılırsa birbirlerine nasıl etki eder?
Yüksüz (nötr) bir cisimde pozitif ve negatif yük miktarları arasında nasıl bir ilişki vardır?
Uygulama
Plastik bir tarak kuru saça sürtündükten sonra tarak negatif, saç pozitif yüklenmiştir. Hangi cisim elektron vermiş, hangisi almıştır? Tarak ve saç birbirine yaklaştırılırsa ne gözlenir?
K cismi pozitif, L ve M cisimleri negatif yüklüdür. K–L, L–M ve K–M ikililerinin birbirlerine etkisini yazınız.
Kumaşa sürtülen bir cam çubuk pozitif yüklenmiştir. Cam çubukta elektron sayısı mı proton sayısı mı fazladır? Nedenini yazınız.
Düşün
Zeynep iki özdeş balonu aynı kumaşa aynı biçimde sürterek yüklüyor ve iplerle asıyor. Balonlar birbirine yaklaştırılınca uzaklaşıyor. Balonların yükleri hakkında ne söylenebilir ve neden? Balonlardan biri başka bir kumaşla zıt cins yüklenseydi ne gözlenirdi?
Birbirinden bağımsız üç küçük küreden K pozitif, L negatif yüklüdür; M’nin yükü bilinmiyor. M küresi K ile birbirini itiyor, L ile birbirini çekiyor. M’nin yükünün cinsini gerekçelendiriniz.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | İki çeşittir: pozitif (+) ve negatif (−). | Doğada yalnızca bu iki tür elektrik yükü bulunur. | 8 |
| 2 | Birbirini iter. | Aynı cins yükler birbirini iter. | 8 |
| 3 | Eşittir; etkileri birbirini dengeler. | Yük miktarları eşit olduğu için cisim yüksüz davranır. | 8 |
| 4 | Saç elektron vermiş, tarak elektron almıştır. Zıt cins yüklü oldukları için birbirini çekerler. | Elektron alan cisim negatif, veren cisim pozitif yüklenir; zıt yükler çeker. | 12 |
| 5 | K–L çeker, L–M iter, K–M çeker. | Zıt cins yükler çeker, aynı cins yükler iter. | 12 |
| 6 | Proton sayısı fazladır; çubuk sürtünmede elektron kaybetmiştir. | Pozitif yükleniş, negatif yüklü elektronların azalmasıyla oluşur. | 12 |
| 7 | Ölçütler: (5 puan) İki balon aynı kumaşla aynı biçimde yüklendiği için aynı cins yüke sahiptir. (5 puan) Aynı cins yükler birbirini ittiği için balonlar uzaklaşır. (5 puan) Biri zıt cins yüklenseydi balonların yükleri zıt olurdu. (5 puan) Zıt cins yüklü balonlar birbirini çeker, birbirine yaklaşırdı. | Etkileşimin yönü yüklerin aynı mı zıt mı olduğuna bağlıdır. | 20 |
| 8 | Ölçütler: (5 puan) M ile K birbirini ittiğinden M, K ile aynı cins yüke sahiptir. (5 puan) K pozitif olduğundan M de pozitiftir. (5 puan) M ile L’nin birbirini çekmesi, L negatif olduğundan M’nin pozitif olduğunu doğrular. (5 puan) Sonuç: M pozitif yüklüdür. | İtme aynı cins, çekme zıt cins yük anlamına gelir; iki gözlem birbiriyle tutarlıdır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Yüklenme sırasında protonların hareket ettiğini sanmak; yer değiştiren yükler elektronlardır. · Yüksüz cismin hiç yük içermediğini düşünmek; yük miktarları eşit olduğu için yüksüz görünür.
Öz kontrol: Gözlediğim itme ya da çekmeden yük cinsleri hakkında nasıl bir sonuç çıkarabilirim?