Ana sayfa›Fen Bilimleri 7. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 121›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 7. sınıf · Elektriklenme Çeşitleri
Bilgi notu
Elektriklenme Çeşitleri
- Nötr cisimde pozitif ve negatif yük sayısı eşittir. Elektron alan cisim negatif, kaybeden pozitif olur.
- Sürtünme ile elektriklenmede iki cisim birbirine sürtülür ve elektron alışverişi olur.
- Dokunma ile elektriklenmede yüklü cisim nötr cisme değer ve nötr cisim aynı cins yüke sahip olur.
- Etki ile (temassız) elektriklenmede yüklü cisim yaklaşınca nötr cisimde yükler ayrışır, cisimler çekişir.
- Aynı cins yükler iter, zıt cins yükler çeker.
Örnek: Nötr bir plastik tarak yünlü kumaşa sürtülünce 5 birim elektron kazanıyor. Tarak ve kumaşın yük durumu nedir?
Çözüm: Elektron kazanan cisim negatif yüklenir: tarak negatif olur. Kumaş 5 birim elektron kaybettiği için pozitif yüklenir. Yük miktarları eşit, işaretleri zıttır.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Aynı cins yüklü iki cisim birbirine yaklaştırılırsa ne olur?
Elektron kaybeden nötr bir cismin yükü hangi işaretli olur?
Bir cismin nötr olması ne demektir?
Uygulama
Cam çubuk ipek kumaşa sürtülünce çubuk pozitif yüklenmiştir. İpek kumaşın yük işareti nedir? Nedenini yazınız.
Negatif yüklü bir K küresi, nötr ve özdeş bir L küresine dokundurulup ayrılıyor. İki kürenin yük işareti ne olur? Nedenini yazınız.
Bir elektroskobun nötr topuzuna yüklü bir çubuk dokundurulmadan yaklaştırıldığında yapraklar açılıyor. Bu olay hangi elektriklenme türüdür? Kısaca nedenini yazınız.
Düşün
Plastik bir cetvel kuru saça sürtüldükten sonra küçük kâğıt parçalarına yaklaştırılınca parçalar cetvele doğru çekiliyor. Bu olayda gerçekleşen iki elektriklenme türünü sırasıyla belirterek açıklayınız.
İpe asılı nötr bir L küresine pozitif yüklü bir K küresi dokundurulmadan yaklaştırılıyor. L'nin yük dağılımının nasıl değiştiğini ve L'nin neden K'ye doğru hareket ettiğini açıklayınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Birbirini iter. | Aynı cins yükler birbirini iter, zıt cins yükler çeker. | 8 |
| 2 | Pozitif. | Elektron kaybedince pozitif yük sayısı negatiften fazla olur. | 8 |
| 3 | Pozitif ve negatif yük sayılarının eşit olması demektir. | Eşit yük sayısı, cismin net yükünü sıfır yapar. | 8 |
| 4 | Negatif; çünkü çubuğun kaybettiği elektronları ipek kumaş kazanmıştır. | Sürtünmede bir cismin kaybettiği elektronları diğeri alır; yükler eşit büyüklükte, zıt işaretlidir. | 12 |
| 5 | İkisi de negatif olur; çünkü dokunma ile elektriklenmede nötr cisim, dokunduğu cisimle aynı cins yük kazanır. | K'nin fazla elektronlarının bir kısmı L'ye geçer. | 12 |
| 6 | Etki ile (temassız) elektriklenmedir; çubuk dokunmadan elektroskoptaki yükleri ayrıştırır. | Yüklü çubuk, topuz ile yapraklardaki yükleri ayırarak yaprakları aynı cins yükle yükler ve yapraklar birbirini iter. | 12 |
| 7 | Ölçütler: (1) Önce cetvel saça sürtülerek sürtünme ile yüklenir (7 puan). (2) Kâğıt parçaları nötrdür ve cetvele dokunmadan çekilir; bu etki ile (temassız) elektriklenmedir (7 puan). (3) Kâğıtlarda cetvele yakın yüzde zıt yük toplanır, zıt yükler birbirini çektiği için kâğıtlar cetvele yönelir (6 puan). | Sürtünme cetvele yük kazandırır; yüklü cetvel, nötr kâğıdın yüklerini ayrıştırarak onu çeker. | 20 |
| 8 | Ölçütler: (1) L'nin K'ye yakın yüzünde negatif, uzak yüzünde pozitif yükler toplanır (7 puan). (2) L'nin net yükü sıfır kalır, çünkü yük alışverişi olmamıştır (5 puan). (3) K ile L'nin yakın yüzleri zıt yüklü olduğu için çekim, itmeden büyük olur ve L, K'ye doğru hareket eder (8 puan). | Etki ile elektriklenmede nötr cisimde yük dağılımı değişir ama toplam yük değişmez. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Etki ile elektriklenmede cisimler arasında yük geçişi olduğunu sanmak. · Nötr cismin yüksüz olduğunu düşünüp içinde hiç yük bulunmadığını sanmak.
Öz kontrol: Bir olayda cisimlerin değip değmediğine ve yük geçişinin olup olmadığına bakarak elektriklenme türünü belirleyebiliyor muyum?