Ana sayfa›Fen Bilimleri 7. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 33›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 7. sınıf · Mercekler ve Kullanım Alanları
Bilgi notu
Mercekler ve Kullanım Alanları
- Kenarları ortasından ince olan mercek ince kenarlı mercektir ve ışığı toplar.
- Kenarları ortasından kalın olan mercek kalın kenarlı mercektir ve ışığı dağıtır.
- Merceğin optik merkezinden geçen ışın kırılmadan doğrultusunu korur.
- İnce kenarlı mercek büyüteç, mikroskop, fotoğraf makinesi ve okuma gözlüğünde kullanılır.
- Kalın kenarlı mercek, uzağı net göremeyen (miyop) kişilerin gözlüğünde kullanılır.
Örnek: Güneş ışınlarını bir noktada toplayıp kuru yaprağı yakmak için hangi tür mercek kullanılır?
Çözüm: Işığı toplayan mercek ince kenarlı mercektir. Bu yüzden ince kenarlı mercek (büyüteç) kullanılır.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Kenarları ortasından ince olan merceğe ne ad verilir ve ışığa nasıl etki eder?
Işık ışını merceğin optik merkezinden geçerken kırılır mı? Açıklayın.
Kalın kenarlı merceğin ışığa etkisi nedir?
Uygulama
Ortası ince, kenarları kalın bir merceğe asal eksene paralel üç ışık ışını gönderiliyor. Işınların mercekten çıktıktan sonraki durumunu anlatın.
Bir mercek, asal eksene paralel gelen ışınları bir noktada topluyor. Bu merceğin türünü ve ortasının kenarlarına göre kalınlığını yazın.
Fotoğraf makinesi, mikroskop ve büyüteç gibi araçların yapısında hangi tür mercek kullanılır?
Düşün
Ece'nin elinde iki mercek var: A merceğinin ortası kenarlarından kalın, B merceğinin ortası kenarlarından ince. Güneş ışığını bir kâğıt üzerinde küçük bir noktada toplamak istiyor. Hangi merceği seçmelidir? B merceğinin ışığa etkisini de açıklayarak gerekçelendirin.
Hipermetrop (yakını net göremeyen) bir kişinin gözlüğünün camı ortasından kalın, miyop (uzağı net göremeyen) bir kişinin gözlüğünün camı ise ortasından ince yapılır. Bu iki camın mercek türlerini ve ışığa etkilerini karşılaştırın.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | İnce kenarlı mercek; ışığı toplar. | İnce kenarlı mercekler asal eksene paralel ışınları bir noktada toplar. | 8 |
| 2 | Kırılmaz; ışın doğrultusunu değiştirmeden geçer. | Optik merkezden geçen ışınlar doğrultusunu korur. | 8 |
| 3 | Işığı dağıtır. | Kalın kenarlı mercekler gelen paralel ışınları birbirinden uzaklaştırır. | 8 |
| 4 | Işınlar birbirinden uzaklaşarak dağılır (ıraksar). | Ortası ince, kenarı kalın mercek kalın kenarlı mercektir ve ışığı dağıtır. | 12 |
| 5 | İnce kenarlı mercektir; ortası kenarlarından kalındır. | Işığı toplayan mercek ince kenarlı mercektir. | 12 |
| 6 | İnce kenarlı mercek. | Bu araçlar ışığı toplayarak görüntü oluşturan ince kenarlı merceklerle çalışır. | 12 |
| 7 | Ölçütler: A merceğini seçer (5 puan); ortası kalın olanın ince kenarlı mercek olduğunu ve ışığı topladığını belirtir (7 puan); B merceğinin kalın kenarlı olup ışığı dağıttığını, bu yüzden kâğıtta yoğun bir ışık noktası oluşmayacağını açıklar (8 puan). | Işığı bir noktada toplamak için ince kenarlı mercek gerekir; kalın kenarlı mercek ışığı dağıtır. | 20 |
| 8 | Ölçütler: Ortası kalın cam ince kenarlı merceğe karşılık gelir ve ışığı toplar (7 puan); ortası ince cam kalın kenarlı merceğe karşılık gelir ve ışığı dağıtır (7 puan); merceğin ortasının ve kenarının kalınlık farkının ışığa etkisini belirlediğini, bu iki farklı etkinin farklı görme sorunlarına uygun olduğunu belirtir (6 puan). | İnce kenarlı mercek toplayıcı, kalın kenarlı mercek dağıtıcıdır; gözlük camı eksikliğe göre seçilir. | 20 |
Sık yapılan hatalar: İnce kenarlı ile kalın kenarlı merceğin ışığa etkisini ters yazmak. · Optik merkezden geçen ışının da kırıldığını sanmak.
Öz kontrol: Merceğin kenarlarının ortasına göre kalın mı ince mi olduğuna bakarak ışığa etkisini doğru söyledim mi?