Ana sayfa›Fen Bilimleri 7. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 39›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 7. sınıf · Mercekler
Bilgi notu
Mercekler
- Mercekler, ışığı kırarak yönünü değiştiren saydam cisimlerdir.
- İnce kenarlı (yakınsak) mercek ışığı toplar; kalın kenarlı (ıraksak) mercek ışığı dağıtır.
- Asal eksene paralel gelen ışınlar yakınsak merceği geçtikten sonra odak noktasında kesişir.
- Büyüteç, mikroskop ve fotoğraf makinesinde yakınsak, miyop gözlüğünde ıraksak mercek kullanılır.
Örnek: Ortası kenarlarından daha kalın olan bir cam parçasıyla yazıya bakılınca yazı büyük görünüyor. Bu merceğin türü nedir? Bir kullanım alanı yazınız.
Çözüm: Ortası kalın, kenarları ince olan mercek ince kenarlı yani yakınsak mercektir. Cisimleri büyük gösterdiği için büyüteç olarak kullanılır.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Işığı toplayan mercek türünün adı nedir?
Işığı dağıtan mercek türünün adı nedir?
Büyüteçte kullanılan mercek türü hangisidir?
Uygulama
Asal eksene paralel gelen ışınlar bir mercekten geçtikten sonra tek bir noktada kesişiyor. Bu merceğin türü nedir? Kesişme noktasına ne ad verilir?
Uzağı net göremeyen (miyop) kişilerin gözlüklerinde hangi tür mercek kullanılır?
Ortası ince, kenarları kalın olan bir mercek ışık ışınlarını nasıl etkiler? Bu merceğin türünü yazınız.
Düşün
Ece, el fenerinin ışığını önce bir merceğin üzerine tuttu ve duvarda küçük, parlak bir nokta oluştu. Sonra mercek yerine başka bir mercek koyduğunda duvarda geniş ve silik bir aydınlık alan oluştu. Her iki merceğin türünü gerekçeleriyle belirtiniz.
Güneşli bir günde bir öğrenci, biri ince kenarlı diğeri kalın kenarlı iki merceği sırayla bir kâğıdın üzerine tutuyor. Hangi mercekle kâğıt daha çok ısınır? Gerekçesini açıklayınız ve diğer mercekle ne gözlenir yazınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Yakınsak (ince kenarlı) mercek | İnce kenarlı mercekler ışınları bir noktada toplar. | 8 |
| 2 | Iraksak (kalın kenarlı) mercek | Kalın kenarlı mercekler ışınları dağıtır. | 8 |
| 3 | Yakınsak (ince kenarlı) mercek | Büyüteç ince kenarlı mercektir; cisimleri büyük gösterir. | 8 |
| 4 | Mercek yakınsak (ince kenarlı) mercektir; kesişme noktasına odak noktası denir. | Işınları bir noktada toplayan mercek yakınsaktır ve toplandığı noktaya odak denir. | 12 |
| 5 | Iraksak (kalın kenarlı) mercek | Miyop gözlüğünde ışınları dağıtan ıraksak mercek kullanılır. | 12 |
| 6 | Işınları dağıtır (6 puan); ıraksak (kalın kenarlı) mercektir (6 puan). | Kalın kenarlı mercek, yani ıraksak mercek, paralel ışınları birbirinden uzaklaştırır. | 12 |
| 7 | Ölçütler: Birinci mercek yakınsaktır (4 puan); ışınları küçük, parlak bir noktada topladığı için (5 puan); ikinci mercek ıraksaktır (4 puan); ışınları dağıttığı için geniş, silik aydınlık oluşturur (5 puan); yakınsağın ince kenarlı, ıraksağın kalın kenarlı olduğunu belirtmek (2 puan). | Işığı toplayan mercek yakınsak, dağıtan mercek ıraksaktır. | 20 |
| 8 | Ölçütler: İnce kenarlı (yakınsak) mercekle kâğıt daha çok ısınır (5 puan); bu mercek güneş ışınlarını küçük bir noktada toplayarak enerjiyi yoğunlaştırır (5 puan); kalın kenarlı mercek ışınları dağıtır (5 puan); kâğıtta parlak, küçük bir nokta oluşmaz, ısınma çok az olur (5 puan). | Toplanan ışınların enerjisi küçük bir alanda yoğunlaştığı için ısınma artar; dağıtılan ışınlarda enerji geniş alana yayılır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Yakınsak ve ıraksak mercekleri karıştırır, ince kenarlı ve kalın kenarlı adlarını ters eşleştirirler. · Işığı toplayan merceğin ışığı dağıttığını ya da yok ettiğini düşünürler.
Öz kontrol: Merceğin ortası mı kenarı mı kalın ve ışınlar toplanıyor mu dağılıyor mu, kontrol ettim mi?