Ana sayfa›Fen Bilimleri 7. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 84›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 7. sınıf · Çözünme Hızını Etkileyen Faktörler
Bilgi notu
Çözünme Hızını Etkileyen Faktörler
- Çözelti, bir maddenin başka bir madde içinde her yerde aynı dağılmasıyla oluşan karışımdır; dağılan madde çözünen, dağıtan madde çözücüdür.
- Sıcaklık arttıkça katıların çözünme hızı genellikle artar.
- Karıştırma, çözünen tanecikleri çözücüyle daha hızlı buluşturur ve çözünmeyi hızlandırır.
- Çözünenin tanecikleri küçüldükçe temas yüzeyi büyür ve çözünme hızlanır.
- Hangi etkenin etkisi inceleniyorsa deneyde yalnız o değiştirilir, diğer şartlar sabit tutulur.
Örnek: Bir bardakta 20 °C, diğerinde 70 °C su vardır. İkisine de aynı miktarda toz kahve eklenip aynı biçimde karıştırılıyor. Hangisinde kahve daha çabuk çözünür? Neden?
Çözüm: Diğer şartlar aynı, yalnız sıcaklık farklıdır. Sıcaklık arttıkça çözünme hızı arttığı için 70 °C'lik suda kahve daha çabuk çözünür.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Çözünme hızını etkileyen üç faktör yaz.
Su ve şekerden oluşan çözeltide çözücü ve çözünen hangisidir?
İki bardağa aynı miktarda tuz atılıyor; birinde su 15 °C, diğerinde 55 °C'dir ve diğer şartlar aynıdır. Tuz hangi bardakta daha hızlı çözünür?
Uygulama
Kaya tuzunun iri kristalleri ile ince sofra tuzundan hangisi aynı şartlarda daha hızlı çözünür? Nedenini yaz.
Bir deneyde karıştırmanın tuzun çözünme hızına etkisi inceleniyor. Deneyde sabit tutulması gereken iki şartı ve değiştirilecek şartı yaz.
Aynı sıcaklıktaki 100 mL suya A bardağında 5 g toz şeker karıştırılarak, B bardağında 5 g toz şeker karıştırılmadan eklendi. A'da şeker 20 saniyede, B'de 45 saniyede çözündü. Bu deneyle hangi faktörün çözünme hızına etkisi görülür?
Düşün
Soğuk limonata hazırlarken küp şeker çok yavaş çözünüyor. Çözünmeyi hızlandırmak için üç yöntem öner ve her birinin gerekçesini yaz.
Ali, sıcaklığın çözünme hızına etkisini ölçmek için üç bardağa üç farklı sıcaklıkta su koydu; birine küp şeker, birine toz şeker, birine kesme şeker attı. Deneyin hatası nedir? Nasıl düzeltilir?
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Sıcaklık, karıştırma ve çözünen maddenin tanecik boyutu (temas yüzeyi). | Bu üç etken katı maddelerin çözünme hızını değiştirir. | 8 |
| 2 | Çözücü: su; çözünen: şeker. | Dağıtan madde çözücü, dağılan madde çözünendir. | 8 |
| 3 | 55 °C'lik su bulunan bardakta. | Sıcaklık arttıkça çözünme hızı artar. | 8 |
| 4 | İnce sofra tuzu daha hızlı çözünür; çünkü tanecikleri küçük olduğundan suyla temas eden yüzey daha büyüktür. | Tanecik boyutu küçüldükçe temas yüzeyi artar ve çözünme hızlanır. | 12 |
| 5 | Sabit tutulacak şartlardan ikisi: su sıcaklığı, su miktarı, tuz miktarı ya da tuzun tanecik boyutu. Değiştirilecek şart: karıştırma. | Yalnız incelenen etken değiştirilir, diğerleri sabit kalır. | 12 |
| 6 | Karıştırmanın etkisi. | İki bardak arasındaki tek fark karıştırmadır; karıştıran bardakta çözünme daha hızlıdır. | 12 |
| 7 | Ölçütler: Şekeri ezmek ya da toz şeker kullanmak; temas yüzeyi artar (7 puan). Limonatayı karıştırmak; çözünen tanecikler çözücüyle hızlı buluşur (7 puan). Limonatayı daha ılık yapmak; sıcaklık artınca çözünme hızlanır (6 puan). | Temas yüzeyi, karıştırma ve sıcaklık çözünme hızını artıran etkenlerdir. | 20 |
| 8 | Ölçütler: Hata, sıcaklıkla birlikte şekerin biçiminin de değiştirilmesidir; birden fazla değişken vardır (8 puan). Düzeltme: üç bardakta da aynı miktarda ve aynı biçimde şeker kullanılmalıdır (6 puan). Yalnız sıcaklık değiştirilmeli, diğer şartlar sabit tutulmalıdır (6 puan). | Sonuçların yalnız sıcaklığa bağlanabilmesi için tek değişken değiştirilir. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Çözünme hızı ile çözünen madde miktarını birbirine karıştırmak. · Bir deneyde birden fazla şartı aynı anda değiştirmek.
Öz kontrol: Deneyimde yalnızca bir şartı değiştirdim ve diğerlerini sabit tuttum mu?