Ana sayfa›Matematik 7. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 130›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Matematik 7. sınıf · Dikdörtgenler Prizması: Yüzey Alanı ve Hacim
Bilgi notu
Dikdörtgenler Prizması: Yüzey Alanı ve Hacim
- Ayrıtları a, b, c olan dikdörtgenler prizmasının hacmi V = a · b · c'dir.
- Yüzey alanı A = 2(a·b + b·c + a·c)'dir.
- Tabanı kare olan prizmaya kare prizma, bütün yüzleri kare olan prizmaya küp denir.
- Küp kare prizmanın, kare prizma da dikdörtgenler prizmasının özel durumudur.
Örnek: Ayrıtları 5 cm, 3 cm ve 2 cm olan prizmanın hacmini ve yüzey alanını bul.
Çözüm: Hacim: 5 · 3 · 2 = 30 cm³. Yüzey alanı: 2(5·3 + 3·2 + 5·2) = 2(15 + 6 + 10) = 2 · 31 = 62 cm².
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Ayrıtları 4 cm, 3 cm ve 6 cm olan dikdörtgenler prizmasının hacmini bul.
Bir ayrıtı 4 cm olan küpün hacmi kaç cm³'tür?
Tabanı 6 cm × 6 cm, yüksekliği 10 cm olan prizma hangi isimle anılır? Taban alanını bul.
Uygulama
Ayrıtları 8 cm, 5 cm ve 3 cm olan dikdörtgenler prizmasının yüzey alanını bul.
Tabanı 7 cm × 4 cm olan ve hacmi 168 cm³ olan dikdörtgenler prizmasının yüksekliği kaç cm'dir?
Yüzey alanı 150 cm² olan bir küpün hacmi kaç cm³'tür?
Düşün
12 cm × 5 cm × 4 cm boyutlarındaki bir kutunun içine ayrıtı 2 cm olan küpler yerleştirilecek. Kutunun hacmini küpün hacmine bölen Selin 30 küp sığacağını söylüyor. Gerçekte kaç küp sığar ve Selin'in yöntemi neden yanlış sonuç verdi?
Zeynep, "Her küp bir kare prizmadır ama her kare prizma küp değildir" diyor. Bu sözü birer örnekle açıkla ve küp, kare prizma ve dikdörtgenler prizması arasındaki ilişkiyi yaz.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | 72 cm³ | V = 4 · 3 · 6 = 72 | 8 |
| 2 | 64 cm³ | V = 4 · 4 · 4 = 64 | 8 |
| 3 | Kare prizma; taban alanı 36 cm² | Tabanı kare olan prizma kare prizmadır. Taban alanı 6 · 6 = 36 cm². | 8 |
| 4 | 158 cm² | A = 2(8·5 + 5·3 + 8·3) = 2(40 + 15 + 24) = 2 · 79 = 158 | 12 |
| 5 | 6 cm | Taban alanı 7 · 4 = 28 cm². Yükseklik = 168 : 28 = 6 cm. | 12 |
| 6 | 125 cm³ | Küpün 6 eş yüzü vardır: 150 : 6 = 25 cm² (bir yüz). Ayrıt √25 = 5 cm. Hacim 5 · 5 · 5 = 125 cm³. | 12 |
| 7 | Ölçütler: Kutunun hacmi 240 cm³, küpün hacmi 8 cm³ ve bölüm 30 (4 puan). Her ayrıt boyunca sığan küp sayısı: 12 : 2 = 6, 5 : 2 için 2 (2,5 küp sığmaz), 4 : 2 = 2 (6 puan). Toplam küp sayısı 6 · 2 · 2 = 24 (5 puan). Yöntemin yanlış olmasının nedeni: 5 cm'lik ayrıtta 1 cm boşluk kalır; küpler boşlukları doldurmaz (5 puan). | Hacimle bölme, küplerin kutuyu boşluksuz doldurabileceğini varsayar; oysa 5 cm 2 cm'ye tam bölünmediği için 24 küp sığar. | 20 |
| 8 | Ölçütler: Küpün bütün yüzleri kare olduğundan tabanı da karedir, yani kare prizmadır (6 puan). Kare prizma olup küp olmayan örnek: 3 cm × 3 cm × 5 cm (6 puan). Kare dikdörtgen olduğundan küp de dikdörtgenler prizmasıdır (4 puan). İlişki: küp ⊂ kare prizma ⊂ dikdörtgenler prizması (4 puan). | 3 × 3 × 5 prizmasının tabanı karedir ama yüksekliği 5 olduğundan küp değildir; böylece söz iki yönüyle doğrulanır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Öğrenciler kare yüzlü bir kutunun dikdörtgenler prizması olmadığını düşünür. · Öğrenciler yüzey alanı formülünde üç yüz çiftinden birini unutur.
Öz kontrol: Hacim ve yüzey alanında hangi ayrıtları çarptığımı ve kaç yüz çiftini saydığımı kontrol ettim mi?