Ana sayfa›Türkçe 7. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 126›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 7. sınıf · İkilemeler
Bilgi notu
İkilemeler
- İkileme, anlamı güçlendirmek için iki sözcüğün art arda kullanılmasıyla oluşur.
- Aynı sözcüğün tekrarı (koşa koşa), zıt anlamlı sözcükler (gece gündüz), yakın anlamlı sözcükler (ses seda) ve yansıma sözcükler (hışır hışır) ikileme oluşturabilir.
- İkilemeler cümleye süreklilik, yoğunluk, zaman ya da biçim anlamı katar.
- İkilemeyi oluşturan sözcükler ayrı yazılır ve cümlede birlikte tek bir anlam bütünlüğü oluşturur.
Örnek: 'Fırtınadan sonra gece gündüz çalışıp yolu onardılar.' cümlesindeki ikilemeyi bulup türünü yazınız.
Çözüm: İkileme 'gece gündüz'dür; zıt anlamlı iki sözcükten oluşur ve 'aralıksız, her zaman' anlamı katar.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
'Büyük küçük' ikilemesi sözcüklerin anlam ilişkisi bakımından hangi türdendir?
'Bebek odada ağlaya ağlaya uyudu.' cümlesindeki ikilemeyi yazınız.
'Yağmur şakır şakır yağıyordu.' cümlesindeki 'şakır şakır' ikilemesi hangi sözcük türünden oluşmuştur?
Uygulama
'Çocuklar bahçede koşa koşa oynadı, sonra yorgun argın eve döndü.' cümlesinde kaç ikileme vardır? Yazınız.
'Çocuk hızlı hızlı yürüyüp eve geldi.' cümlesindeki ikilemenin cümleye kattığı anlamı yazınız.
I. 'Kedi bahçeye girdi.' II. 'Kedi sessiz sessiz bahçeye girdi.' Bu iki cümleyi karşılaştırarak ikilemenin cümleye kattığı farkı açıklayınız.
Düşün
'Gece gündüz çalışan işçiler, ağır ağır ilerleyen kamyonun çevresinde toplandı. Ses seda çıkmayınca herkes birbirine baktı.' Metindeki ikilemeleri bulup her birinin türünü (aynı sözcüğün tekrarı, zıt anlamlı, yakın anlamlı) yazınız; ardından ikilemelerin metne ortak katkısını bir cümleyle belirtiniz.
Bir öğrenci 'sabah sabah' ikilemesindeki ikinci sözcüğün gereksiz olduğunu, 'sabah' yazmanın yeterli olduğunu savunuyor. Bu görüşü ikilemenin anlam işlevi açısından örnekle değerlendiriniz.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Zıt anlamlı sözcüklerden oluşan ikilemedir. | 'Büyük' ve 'küçük' sözcükleri birbirinin karşıtıdır. | 8 |
| 2 | Ağlaya ağlaya. | Aynı sözcüğün tekrarıyla oluşan ve eylemin sürekliliğini anlatan ikilemedir. | 8 |
| 3 | Yansıma sözcük (ses taklidi). | 'Şakır' yağmurun çıkardığı sesi taklit eden bir yansıma sözcüktür. | 8 |
| 4 | İki ikileme: 'koşa koşa' ve 'yorgun argın'. | Cümlede iki ayrı ikileme vardır. | 12 |
| 5 | Yürüme eyleminin hızlı ve sürekli yapıldığını vurgular, anlamı pekiştirir. | İkileme, eylemin nasıl yapıldığını güçlendirir. | 12 |
| 6 | Ölçütler: İkileme eklenince eylemin nasıl yapıldığı (sessizce) belirtilir (4 p); İkileme anlamı pekiştirir/güçlendirir (4 p); II. cümle daha canlı ve ayrıntılı bir anlatım sağlar (4 p). Toplam 12 p. | İkileme bilgi ekler ve anlatımı güçlendirir. | 12 |
| 7 | Ölçütler: 'Gece gündüz' bulunur (2 p) ve zıt anlamlı olduğu yazılır (3 p); 'Ağır ağır' bulunur (2 p) ve aynı sözcüğün tekrarı olduğu yazılır (3 p); 'Ses seda' bulunur (2 p) ve yakın anlamlı olduğu yazılır (3 p); Ortak katkı: anlamı güçlendirir, anlatımı canlandırır (5 p). Toplam 20 p. | Metinde üç ikileme vardır: gece gündüz (zıt), ağır ağır (tekrar), ses seda (yakın anlamlı). | 20 |
| 8 | Ölçütler: İkileme anlamı pekiştirir ve cümleye ek anlam katar (7 p); 'Sabah sabah' erken ve olağan dışı bir zamanı vurgular, 'sabah'tan farklı bir etki yaratır (7 p); Karşılaştıran örnek cümle yazılması, örneğin 'Sabah kalktım.' / 'Sabah sabah kalktım.' (6 p). Toplam 20 p. | İkileme yalnızca tekrar değil, anlamı güçlendiren bir anlatım aracıdır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: İkilemenin sözcüklerinden birini yazmayıp tek sözcükle bırakmak ya da aralarına gereksiz sözcük koymak. · İkilemeyi anlamına uymayan bir durumda kullanmak.
Öz kontrol: Seçtiğim ikileme, cümlede anlatmak istediğim durumun anlamını güçlendiriyor mu?