Ana sayfa›Türkçe 7. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 132›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 7. sınıf · Bağlamdan Söz Varlığının Anlamını Tahmin Etme
Bilgi notu
Bağlamdan Söz Varlığının Anlamını Tahmin Etme
- Bilmediğin bir sözcüğün anlamı, geçtiği cümleden ve çevresindeki cümlelerden tahmin edilebilir.
- Önce sözcüğün geçtiği cümleyi, sonra önceki ve sonraki cümleleri oku; ipucu sözcüklerini işaretle.
- Tahminini sözcüğün yerine koyup dene; cümlenin anlamı bozulmuyorsa tahmin uygundur.
- Deyimler çoğu zaman bütün olarak anlam kazanır; tek tek sözcüklerden çıkarılamayabilir.
- Tahmini sözlükten kontrol et; bir sözcüğün birden çok anlamı olabilir.
Örnek: 'Komşumuz çok cömerttir; elindekini paylaşmaktan hiç çekinmez.' cümlesinde 'cömert' ne demektir?
Çözüm: 'Elindekini paylaşmaktan çekinmez' ifadesi ipucudur. 'Cömert' sözcüğü, eli açık, paylaşmayı seven anlamına gelir.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
'Ayşe'nin titiz çalışması, defterindeki düzenli yazılardan anlaşılıyordu.' cümlesinde 'titiz' sözcüğünün anlamını bağlamdan tahmin et.
'Gözü pek bir itfaiyeci, yanan binaya hiç korkmadan girdi.' cümlesindeki 'gözü pek' deyimi ne anlama gelir?
'Kedi, yeni evde ürkek adımlarla yürüyor, her sesten sıçrıyordu.' cümlesinde 'ürkek' sözcüğünün anlamını bağlamdan tahmin et.
Uygulama
Metin: 'Çiftçi, tarlasına yıllarca emek vermişti. Hasat zamanı ürünlerin bol olduğunu görünce yüzü güldü. O akşam köylüler bereketli sofralarda toplandı.' 'Bereketli' sözcüğünün anlamını, bağlamdaki ipucunu göstererek yaz.
'Çocuk ipi çekti.' ve 'Hasta ağrı çekti.' cümlelerinde 'çekmek' sözcüğünün anlamlarını ayrı ayrı yaz.
Bir sözlükte 'tedirgin' için 'rahatsız, huzursuz' anlamı verilmiştir. 'Karanlık odada tedirgin bekledi.' cümlesinde sözcüğün yerine bu anlamı koyarak cümleyi yeniden yaz.
Düşün
Metin: 'Dedem, köyün en yaşlı ve bilge insanıydı. Herkes zor kararlarda ona danışırdı; çünkü onun sözleri hep yerini bulurdu.' (a) 'bilge' sözcüğünün anlamını ve dayandığın ipucunu yaz. (b) 'sözleri yerini bulurdu' ifadesinin anlamını ve dayandığın ipucunu yaz.
Bir öğrenci 'Birçok kez düşmesine rağmen yılmadan yeniden denedi.' cümlesindeki 'yılmak' sözcüğünün anlamını bilmiyor. Sözcüğün anlamını bağlamdan tahmin etmek için hangi ipuçlarına bakmalıdır? Tahmin ettiği anlamı yaz ve sözlükten kontrol etmesinin neden gerekli olduğunu açıkla.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Her ayrıntıya özen gösteren, düzenli çalışan. | 'Düzenli yazılardan anlaşılıyordu' ifadesi özenli çalışmayı düşündürür. | 8 |
| 2 | Cesur, korkusuz. | 'Hiç korkmadan girdi' ifadesi deyimin anlamını verir. | 8 |
| 3 | Korkak, çekingen. | 'Her sesten sıçrıyordu' ifadesi çekingen ve korkak bir hâli gösterir. | 8 |
| 4 | Ölçütler: (6 puan) Anlam: bol ve verimli, bolluk içeren. (6 puan) İpucu: 'ürünlerin bol olduğunu görünce' ifadesi. | Ürünlerin bol olması, sofraların da bol ve zengin olduğunu düşündürür. | 12 |
| 5 | Birinci cümlede: kendine doğru getirmek; ikinci cümlede: acıya katlanmak, acı duymak. | Aynı sözcük bağlama göre farklı anlamlar kazanır. | 12 |
| 6 | Karanlık odada huzursuz (rahatsız) bekledi. Anlam bozulmadığı için tahmin uygundur. | Yerine koyma yöntemi anlamın uygun olup olmadığını gösterir. | 12 |
| 7 | Ölçütler: (5 puan) 'Bilge': akıllı, deneyimli. (5 puan) İpucu: herkesin zor kararlarda ona danışması. (5 puan) 'Sözleri yerini bulurdu': yerinde, isabetli, doğru sözler söylerdi. (5 puan) İpucu: herkesin ona danışması, bu yüzden sözlerinin güvenilir olması. | Zor kararlarda danışılan kişinin akıllı ve söylediklerinin isabetli olduğu düşünülür. | 20 |
| 8 | Ölçütler: (6 puan) İpuçları: 'düşmesine rağmen' ve 'yeniden denedi'. (6 puan) Tahmin: pes etmek, cesareti kırılıp vazgeçmek. (4 puan) Tahmini sözcüğün yerine koyup cümlenin anlamının bozulmadığını denemelidir. (4 puan) Sözlük, tahminin doğruluğunu ve sözcüğün diğer anlamlarını gösterir; tahmin yanlış olabilir. | Bağlam tahmin için ipucu verir, kesin anlam sözlükle doğrulanır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Sözcüğün anlamını yalnız kendi cümlesine bakıp çevre cümleleri okumadan tahmin ederler. · Deyimi sözcük sözcük çevirip gerçek anlamıyla karıştırırlar.
Öz kontrol: Tahmin ettiğim anlamı sözcüğün yerine koyduğumda cümle anlamını koruyor mu?