Ana sayfa›Türkçe 7. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 15›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 7. sınıf · Söz Varlığı ve Bağlamdan Anlam Çıkarma
Bilgi notu
Söz Varlığı ve Bağlamdan Anlam Çıkarma
- Söz varlığı, bir dilde bulunan bütün sözcüklerin bütünüdür.
- Bilmediğimiz sözcüğün anlamı, cümledeki diğer sözcüklerden (bağlamdan) tahmin edilebilir; tahmin sözlükten kontrol edilir.
- Sözlükte sözcükler alfabetik sıraya göre dizilir.
- Sözcük gerçek (temel) anlamda ya da mecaz anlamda kullanılabilir.
- Aynı konuyla ilgili sözcükleri bir başlık altında toplamak söz varlığını geliştirir.
Örnek: 'Çocuk, karanlıkta yolunu kaybetmekten korkarak annesinin etek ucuna sığındı.' Cümleye göre 'sığınmak' sözcüğünün anlamı ne olabilir?
Çözüm: Korkan çocuk annesinin yanına gidiyor; ipucu: korkmak ve annenin etek ucu. Anlam tahmini: korunmak için birinin yanına ya da bir yere çekilmek.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
zeytin, zarf, zeka, zil sözcüklerini sözlükteki alfabetik sıraya göre yazınız.
Bir dilde bulunan bütün sözcüklerin bütününe ne ad verilir?
'Sıcak çorba' ve 'sıcak karşılama' ifadelerinden hangisinde 'sıcak' sözcüğü mecaz anlamda kullanılmıştır?
Uygulama
'Ayşe Teyze, yünü eğirip ince ipliğe dönüştürdü ve bu iplikle kalın bir battaniye ördü.' Cümlenin bağlamından yararlanarak 'eğirmek' sözcüğünün anlamını kendi cümlenizle yazınız.
'Fırtınadan sonra deniz sakinleşti; dalgalar bitti ve yüzey durgun bir hâl aldı.' Cümledeki 'durgun' sözcüğünün anlamını bağlamdan çıkararak yazınız.
tencere, kepçe, tava, süzgeç sözcüklerini ortak bir başlık altında toplayınız ve başlığı yazınız.
Düşün
Selin 'kasvetli' sözcüğünü bilmiyor. 'Kasvetli bir kış gününde gökyüzü kurşuni, her yer sessizdi; insanların yüzü gülmüyordu.' cümlesine bakarak Selin bu sözcüğün anlamını nasıl tahmin edebilir? Adımlarını yazıp tahmin ettiği anlamı belirtiniz.
'Bu kitap çok ağır.' ve 'Bu söz çok ağır.' cümlelerindeki 'ağır' sözcüğünün anlamlarını karşılaştırarak aralarındaki farkı gerekçesiyle açıklayınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | zarf, zeka, zeytin, zil | Önce ikinci harfe bakılır: a < e < i. 'zeka' ve 'zeytin' için üçüncü harfler k ve y'dir; k < y olduğundan zeka önce gelir. | 8 |
| 2 | Söz varlığı | Dilin tüm sözcükleri o dilin söz varlığını oluşturur. | 8 |
| 3 | Sıcak karşılama | Çorbanın sıcaklığı gerçek anlamdır; karşılamanın sıcak olması 'içten' anlamına gelen mecazdır. | 8 |
| 4 | Yünü ya da pamuğu bükerek iplik hâline getirmek. | Cümlede yünün eğirilmesiyle ince iplik elde ediliyor; bu ipucu anlamı gösterir. | 12 |
| 5 | Hareketsiz, sakin. | 'Sakinleşti' ve 'dalgalar bitti' ipuçları yüzeyin hareketsiz olduğunu gösterir. | 12 |
| 6 | Mutfak gereçleri (mutfak eşyaları) | Dört sözcük de mutfakta yemek hazırlarken kullanılan araçlardır. | 12 |
| 7 | Ölçütler (toplam 20 puan): Bağlamdaki ipucu sözcükleri belirleme: kurşuni, sessiz, gülmüyordu (8 puan); bu ipuçlarının olumsuz, karamsar bir havayı gösterdiğini çıkarıp anlamı 'iç karartıcı, sıkıcı' gibi bir ifadeyle tahmin etme (7 puan); tahmini sözlükten kontrol etmesi gerektiğini yazma (5 puan). | Çevredeki sözcükler (kurşuni, sessiz, gülmeyen yüzler) anlamı yönlendirir; 'kasvetli' iç karartıcı demektir. | 20 |
| 8 | Ölçütler (toplam 20 puan): Birinci cümlede 'ağır'ın gerçek anlamda (ağırlığı fazla) kullanıldığını yazma (6 puan); ikinci cümlede mecaz anlamda (kırıcı, incitici) kullanıldığını yazma (6 puan); aynı sözcüğün bağlama göre farklı anlam kazandığını açıklayıp farkı gerekçelendirme (8 puan). | Kitabın ağırlığı ölçülebilir (gerçek anlam); sözün ağır olması ölçülemez, kırıcı olması anlamındadır (mecaz). | 20 |
Sık yapılan hatalar: Bilmedikleri sözcüğün anlamını bağlama bakmadan yalnızca sözcüğün görünüşüne göre tahmin ederler. · Gerçek ve mecaz anlamı karıştırır, mecaz anlamlı kullanımı gerçek anlamıyla yorumlarlar.
Öz kontrol: Tahmin ettiğim anlam cümledeki diğer sözcüklerle uyumlu mu ve sözlükten kontrol ettim mi?