Ana sayfa›Türkçe 7. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 18›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 7. sınıf · Öznel ve Nesnel Anlatım; İkna Yolları
Bilgi notu
Öznel ve Nesnel Anlatım; İkna Yolları
- Öznel cümle, kişisel görüş, duygu ve yorum içerir; kişiden kişiye değişir ve kanıtlanamaz.
- Nesnel cümle, herkes için aynı olan, araştırılarak doğrulanabilen bilgiyi bildirir.
- İkna etmek, karşıdakinin düşünce ya da davranışını değiştirmeye çalışmaktır.
- İknada kanıt göstermek, örnek vermek, uzman görüşüne başvurmak, çoğunluğun yaptığını belirtmek ve duygulara seslenmek gibi yollar kullanılır.
Örnek: “Ankara, Türkiye’nin başkentidir.” ve “Ankara’nın sonbaharı en güzel mevsimdir.” cümlelerini sınıflandırınız.
Çözüm: Birinci cümle doğrulanabilir bilgi verdiği için nesneldir. İkinci cümledeki “en güzel” bir beğeni ifadesidir, kişisel görüştür; bu yüzden öznel bir cümledir.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Kişisel görüş, duygu ve yorum içeren cümlelere ne ad verilir?
Doğruluğu araştırılarak kanıtlanabilen ve herkes için aynı olan bilgiyi bildiren cümleye ne ad verilir?
“Suyun kaynama noktası deniz seviyesinde 100 °C’dir.” cümlesini nesnel yapan özellik nedir?
Uygulama
“Bu kitap çok sıkıcıydı.” cümlesi neden öznel sayılır? Aynı kitap hakkında nesnel bir cümle yazınız.
“Rize’de çay yetiştirilir. Çay bahçeleri gözü doyuran en güzel manzaradır. Toplanan yapraklar fabrikalarda işlenir.” Bu metinde yazarın kişisel görüşünü bildiren cümleyi bulunuz ve nedenini yazınız.
Ece, arkadaşını sebze yemeye ikna etmek için “Doktorlar her gün sebze yemenin bağışıklığı güçlendirdiğini söylüyor.” diyor. Ece hangi ikna yolunu kullanmıştır? Nedenini yazınız.
Düşün
Bir reklamdan alınan iki cümle: “Bu telefon dünyanın en şık telefonudur.” ve “Telefonun pili 5000 mAh kapasitelidir.” Reklam yazarı neden hem öznel hem nesnel cümle kullanmış olabilir? Her birinin okuyucuya etkisini yorumlayınız.
Bir öğrenci şöyle konuşuyor: “Sınıfımıza geri dönüşüm kutusu konursa yılda yüzlerce kâğıt kurtarılır. Diğer sınıfların hepsi zaten kutu kullanıyor. Siz de kutu istemez misiniz?” Bu konuşmada kullanılan iki ikna yolunu belirtiniz ve her birinin dayandığı ifadeyi metinden gösteriniz.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Öznel cümle | Öznel cümleler kişiden kişiye değişen yargılar içerir. | 8 |
| 2 | Nesnel cümle | Nesnel cümleler yoruma değil kanıtlanabilir bilgiye dayanır. | 8 |
| 3 | Ölçülerek ve araştırılarak doğruluğu kanıtlanabilen bir bilgi vermesi | Cümlede kişisel görüş yoktur, ölçülebilir bir bilgi vardır. | 8 |
| 4 | Öznel sayılır, çünkü “sıkıcı” kişisel bir yargıdır ve kişiden kişiye değişir (6 puan). Örnek nesnel cümle: “Bu kitap 240 sayfadır.” (6 puan, kitap hakkında doğrulanabilir herhangi bir bilgi kabul edilir) | Nesnel cümle kanıtlanabilir bilgi bildirir. | 12 |
| 5 | İkinci cümle: “Çay bahçeleri gözü doyuran en güzel manzaradır.” (6 puan). “En güzel” bir beğeni ifadesidir, kanıtlanamaz (6 puan). | Diğer iki cümle doğrulanabilir bilgi verir. | 12 |
| 6 | Uzman (otorite) görüşüne başvurmuştur (6 puan). Doktorların görüşünü örnek göstererek sözünü güçlendirmiştir (6 puan). | Konunun uzmanına dayanmak, söylenen şeyin güvenilirliğini artırır. | 12 |
| 7 | Ölçütler: (1) İlk cümle öznel olup beğeni ve duygu uyandırmayı amaçlar (6 puan). (2) İkinci cümle nesneldir; ölçülebilir bilgiyle güven verir (6 puan). (3) İkisi birlikte hem duyguya hem akla seslendiği için daha ikna edicidir (8 puan). | Öznel ve nesnel anlatım birlikte kullanıldığında ikna gücü artar. | 20 |
| 8 | Ölçütler: (1) Sonuç/kanıt gösterme: “yılda yüzlerce kâğıt kurtarılır” (7 puan). (2) Çoğunluğun yaptığını belirtme: “Diğer sınıfların hepsi zaten kutu kullanıyor” (7 puan). (3) Her yol için metinden uygun ifade gösterilmiştir (6 puan). | İkna yolları, konuşmadaki belirli ifadelerle tanınır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: “Çok”, “güzel” gibi sözcük içeren her cümleyi otomatik olarak öznel saymak veya sayı içeren her cümleyi mutlaka nesnel saymak. · İknayı sadece karşısındakine bağırarak ya da zorlayarak yapılan bir davranış sanmak.
Öz kontrol: Bu cümledeki bilgiyi araştırarak herkes için doğrulayabilir miyim?