Ana sayfa›Türkçe 7. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 26›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 7. sınıf · Bağlamdan Sözcük Anlamı ve Anahtar Sözcük
Bilgi notu
Bağlamdan Sözcük Anlamı ve Anahtar Sözcük
- Bilinmeyen bir sözcüğün anlamı, cümledeki diğer sözcüklerden (bağlam) çıkarılabilir.
- Anlamı verilen sözcüğü bulurken tanımdaki anahtar ifadelere ve sözcüğün kökü ile ekine bakılır.
- Sözlük, bağlamdan yaptığımız tahmini doğrulamak için kullanılır.
- Anahtar sözcükler, metnin konusunu ve ana düşüncesini taşıyan, sıkça geçen sözcüklerdir.
Örnek: ‘Bir yerde sürekli oturmayıp mevsime göre yer değiştirerek yaşayan kimse’ anlamına gelen sözcük hangisidir?
Çözüm: Tanımdaki ‘yer değiştirerek yaşayan’ ifadesi anahtardır. Bu anlama gelen sözcük göçebedir.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Tiyatroda oyunu izleyen kişilere ne ad verilir?
Bir ustanın yanında çalışarak mesleği öğrenen kişiye ne denir?
Bilmediğimiz bir sözcüğün anlamını doğrulamak için başvurduğumuz kaynağın adı nedir?
Uygulama
Metin: ‘Pazar yerinin ünlü satıcısı, tezgâhındaki kumaşların her birini uzun uzun överdi. Mahalleli bu mübalağalı sözlere gülüp geçerdi.’ ‘Mübalağalı’ sözcüğünün anlamını bağlamdan çıkarınız ve bu anlamı çıkarmanıza yardım eden iki ipucunu yazınız.
Metin: ‘Kış sert geçti ve köylüler odun hazırlamayı ihmal etti. Bu tedbirsizlik yüzünden soğukta çok sıkıntı çektiler.’ ‘Tedbirsizlik’ sözcüğünün kökünü ve eklerini ayırarak anlamını yazınız.
Metin: ‘Dijital teknolojiler öğrenmeyi kolaylaştırır. Öğrenciler tablet ve internet sayesinde bilgiye hızla ulaşır.’ Bu metnin konusunu taşıyan en az iki anahtar sözcüğü yazınız.
Düşün
Metin: ‘Mimar Sinan, camileri yaparken malzemeyi dikkatle seçer, ölçüleri titizlikle hesaplardı. Yaptığı yapıların yüzyıllardır ayakta kalması ustalığının kanıtıdır.’ Metinden dört anahtar sözcük seçiniz ve her birinin metnin konusuyla ilişkisini kısaca açıklayınız.
Metin: ‘Toplantıyı hava kötü olduğu için bir hafta sonraya ertelediler.’ Bir arkadaşınız ‘ertelemek’ sözcüğünün anlamını bilmiyor. Anlamı bağlamdan nasıl çıkarabileceğini bu cümleyle adım adım açıklayınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Seyirci. | Oyuncular sahnede oynar, oyunu izleyenlere seyirci denir. | 8 |
| 2 | Çırak. | Mesleği ustasından öğrenen kişi çıraktır. | 8 |
| 3 | Sözlük. | Sözlük sözcüklerin anlamlarını açıklayan kaynaktır. | 8 |
| 4 | Mübalağalı: abartılı demektir. İpuçları: ‘uzun uzun överdi’ ve ‘gülüp geçerdi’. | Satıcının her şeyi aşırı övmesi ve mahallelinin ciddiye almaması abartıyı gösterir. | 12 |
| 5 | Tedbir + -siz + -lik. Anlamı: önlem almamış olma durumudur. | ‘-siz’ yokluk, ‘-lik’ durum bildirir; metinde odun hazırlanmaması önlem alınmadığını gösterir. | 12 |
| 6 | Örneğin: dijital teknolojiler, öğrenme, bilgi, internet (en az ikisi). | Anahtar sözcükler metnin konusunu taşır ve metinde öne çıkar. | 12 |
| 7 | Ölçütler (her biri 5 puan): Seçilen her anahtar sözcük için sözcük doğru seçilmiş ve metinle ilişkisi açıklanmıştır. Kabul edilebilir sözcükler: Mimar Sinan (metnin konusu olan kişi), cami (yaptığı yapılar), malzeme ya da ölçü (titiz çalışmayı gösterir), ustalık (metnin ana düşüncesi), yapı ya da ayakta kalmak (ustalığın kanıtı). | Anahtar sözcükler, metnin kime ve neye dair olduğunu ve ana düşüncesini taşıyan sözcüklerdir. | 20 |
| 8 | Ölçütler: (5 puan) Cümledeki ipuçları belirlenir: ‘hava kötü olduğu için’, ‘bir hafta sonra’. (5 puan) Anlam çıkarılır: ertelemek, bir işi daha sonraya bırakmaktır. (5 puan) Tahmin edilen anlam sözcüğün yerine konup cümlenin anlamlı kalıp kalmadığı sınanır. (5 puan) Gerekirse sözlükle doğrulama yapılır. | Bağlamdan anlam çıkarmada ipucu bulma, tahmin etme, sınama ve doğrulama adımları izlenir. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Bilinmeyen sözcüğün anlamını cümleye bakmadan tahmin etmek. · Anahtar sözcük olarak metinle ilgisi zayıf ya da yalnızca bir kez geçen sözcükleri seçmek.
Öz kontrol: Tahmin ettiğim anlamı sözcüğün yerine koyduğumda cümle anlamlı kalıyor mu?