Sosyal Bilgileri 7.Sınıf Ders Kitabı (2.Kitap) — Sayfa 56 Cevapları

Her canlıya eşit, dokunulmaz ve varlığa dayanan hak yaşam hakkıdır.

1. Dörtlükteki anahtar ifadeler bulunur: 'doğuştan sahip olduğumuz', 'dokunulmaz en temel hak', 'varlığımıza dayanak'.
2. Varlığımızı sürdürmemizi sağlayan ve diğer bütün hakların temeli olan hak düşünülür.
3. Bu özellikler yaşam hakkını gösterir.

Kendini kontrol et: Bu hak olmadan diğer hakların hiçbiri kullanılabilir mi? Cevabın 'hayır' ise doğru bulmuşsun.

Hak ihlallerinde yasal yollar kullanılır; kendi eliyle hak arama yoluna gidilmez.

1. Bir hakkın engellendiği ya da çiğnendiği durumlar düşünülür: ayrımcılık, şiddet, okula gönderilmeme gibi.
2. Her örneğin hangi hakkı ihlal ettiği belirlenir.
3. Böyle bir durumda yasal yollara başvurulması gerektiği vurgulanır.
4. Başvurulacak yerler yazılır: ilgili kurum, savcılık, mahkeme, baro, insan hakları kurumu, ombudsman.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Çocukların çalıştırılması; Alo 183 hattına veya kolluk kuvvetlerine bildirmek (Gerçek bir hak ihlali ve yasal bir başvuru yolu eşleştirildiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Hem ihlal örneklerini hem de başvurulacak yasal yolları yazdın mı?

Hasta olanların devlet imkânlarıyla tedavi edilmesi sağlık hakkını anlatır.

1. Dörtlükteki ipuçları bulunur: 'hasta olan herkes koşar', 'binlerce çalışanı var', 'şifa saçar'.
2. Bu ifadelerin hastane ve tedavi hizmetlerini anlattığı fark edilir.
3. Devletin herkese tedavi imkânı sunması sağlık hakkıdır.

Kendini kontrol et: 'Şifa' ve 'hasta' kelimeleri bulduğun hakla doğrudan ilgili mi?

İzinsiz girilemeyen ev ve mektup gizliliği bu hakları gösterir.

1. 'İzinsiz giremez el âlem' ifadesi evin başkalarınca izinsiz girilemeyeceğini, yani konut dokunulmazlığını gösterir.
2. 'Gizli kalem', 'mektubum, işim' ifadeleri kişisel yaşamın başkalarından korunduğunu anlatır.
3. İki ipucu birleştirilerek özel hayatın gizliliği ve konut dokunulmazlığı bulunur.

Kendini kontrol et: Bulduğun hak, birinin evine izinsiz girmesini ve mektubunu okumasını engelliyor mu?

Okul ve bilgiyle gelişmeyi anlatan dörtlük eğitim hakkını gösterir.

1. Dörtlükteki 'okul, defter ve kalem' ile 'bilgi dolar' ifadeleri belirlenir.
2. Bu kelimelerin okula gitme ve öğrenme ile ilgili olduğu fark edilir.
3. Bilgi edinerek gelişmeyi anlatan hak eğitim ve öğrenim hakkıdır.

Kendini kontrol et: Okula gitmek ve öğrenmek bulduğun hakkın kapsamına giriyor mu?

Yola engel konulmaması seyahat özgürlüğünü anlatır.

1. Dörtlükteki 'çantamı aldım', 'karışan olmaz rotama' ve 'engel konulmaz yoluma' ifadeleri belirlenir.
2. Bu ifadeler kişinin istediği yere gidebilmesini anlatır.
3. 'Özel durumlar dışında' ifadesi bu özgürlüğün yalnız yasal hâllerde sınırlanabileceğini gösterir; cevap seyahat özgürlüğüdür.

Kendini kontrol et: Bulduğun özgürlük, istediğin şehre gitmeni sağlayan hak mı?

Oy kullanıp yöneticiyi seçmek seçme hakkıdır.

1. Dörtlükteki 'sandık', 'mühür' ve 'yönetecek kişi kimse' ifadeleri belirlenir.
2. Bu ifadelerin seçimde oy kullanmayı anlattığı fark edilir.
3. Oy vererek yöneticileri belirleme hakkı seçme ve seçilme hakkıdır.

Kendini kontrol et: Sandık ve oy pusulasına mühür basmak bulduğun hakkı kullanmak anlamına geliyor mu?

Seçilen örnekler bilmecelerde yer almayan temel haklardandır; dernek kurma gibi başka cevaplar da olabilir.

1. Bilmecelerde geçen haklar listelenir: yaşam, sağlık, özel hayat, eğitim, seyahat, seçme-seçilme.
2. Bu listede olmayan temel hak ve özgürlükler düşünülür.
3. Listeyle çakışmayan üç örnek seçilip yazılır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Dernek kurma hakkı (Bilmecelerde geçmediği ve temel bir hak olduğu için geçerlidir.) · Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı (Bilmecelerde yer almayan temel hak örneği olarak geçerlidir.) · Çalışma hakkı (Bilmecelerde yer almayan temel hak örneği olarak geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın üç örnekten hiçbiri altı bilmecenin cevabıyla aynı değil mi?

Haklar hukuk düzeni ve bağımsız yargıyla güvence altına alınır.

1. Hakların yazılı güvencesinin nerede olduğu düşünülür: Anayasa ve yasalar.
2. Haklar çiğnendiğinde karar veren yer düşünülür: bağımsız mahkemeler.
3. Hakları izleyen kurumlar eklenir: devlet kurumları ve insan hakları kuruluşları.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kamu Denetçiliği Kurumu (ombudsman), barolar (Hak ihlallerini inceleyen veya hak arayışına destek veren kurum olarak gösterilirse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın unsurlar hem hakları yazılı olarak tanıyor hem de ihlalde koruma sağlıyor mu?

Bir kişinin hakkı, başkasının hakkı başladığında sınırlanır.

1. Bir kişinin hakkının başkasının hakkının başladığı yerde sınırlandığı hatırlanır.
2. Bu nedenle başkalarının haklarına saygı göstermek ilk sorumluluk olarak yazılır.
3. Yasalara uymak ve hakları kötüye kullanmamak eklenir.
4. Vergi vermek, oy kullanmak gibi vatandaşlık görevleri de sorumluluk olarak yazılır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kamu malını korumak (Toplumun ortak haklarını korumaya yönelik bir sorumluluk olarak geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın her madde 'bireyin yapması gereken' bir davranış mı?