Ana sayfa›Türkçe 5. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 147›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 5. sınıf · Kişileştirme ve Konuşturma
Bilgi notu
Kişileştirme ve Konuşturma
- Kişileştirme, insan dışındaki varlıklara (hayvan, bitki, eşya, doğa olayı) insana özgü özellik ve davranışlar vermektir.
- Konuşturma, insan olmayan bir varlığı insan gibi konuşturmaktır.
- Bunları bulmak için cümlede insana özgü bir davranış (gülmek, küsmek, konuşmak gibi) arayın.
- Bu davranışı yapan insansa söz sanatı yoktur; insan olmayan bir varlıksa vardır.
Örnek: 'Sabah güneş, perdeyi aralayıp bana gülümsedi.' cümlesinde hangi söz sanatı vardır ve neden?
Çözüm: Gülümsemek insana özgü bir davranıştır. Güneşe bu davranış verildiği için cümlede kişileştirme vardır.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Kişileştirme nedir? Bir cümleyle açıklayınız.
'Papatyalar rüzgârla birlikte sabaha kadar şarkı söyledi.' cümlesinde papatyalara insana özgü hangi davranış verilmiştir?
Çınar ağacı, 'Yıllardır bu bahçeyi ben koruyorum,' dedi. Bu cümlede konuşan varlık kimdir?
Uygulama
'Yağmur, pencereye vurup içeri girmek için ısrar etti.' cümlesinde hangi söz sanatı vardır? Bunu gösteren ifadeyi yazınız.
'Kar yağıyor.' cümlesini, kara insana özgü bir davranış vererek kişileştirme içerecek biçimde yeniden yazınız.
Tavşan, arkadaşına dönüp, 'Yarın birlikte havuç toplayalım,' dedi. Bu cümlede, bir hayvanın insan gibi konuşturulmasını anlatan söz sanatı hangisidir? Nedenini yazınız.
Düşün
Metin: 'Eski saat duvarda yıllardır tik tak diye çalışırdı. Bir sabah küsüp durdu. Evdekiler, "Bize kızdı herhalde," diye gülüştüler.' Bu metinde saate verilen insana özgü davranışı bulunuz, hangi söz sanatının kullanıldığını yazınız ve gerekçelendiriniz.
Bir öğrenci 'Dün gece yastığıma sarılıp uyudum.' cümlesinde kişileştirme olduğunu düşünüyor. Öğrencinin düşüncesindeki hatayı açıklayınız ve yastığa insana özgü bir davranış vererek kişileştirme içeren yeni bir cümle yazınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | İnsan dışındaki varlıklara insana özgü özellik ve davranışlar verme sanatıdır. | Kişileştirmede hayvan, bitki, eşya gibi varlıklar insanmış gibi anlatılır. | 8 |
| 2 | Şarkı söyleme | Şarkı söylemek insana özgü bir davranıştır ve papatyalara verilmiştir. | 8 |
| 3 | Çınar ağacı | Konuşma insana özgüdür; burada bir ağaç konuşturulmuştur. | 8 |
| 4 | Kişileştirme; 'içeri girmek için ısrar etti' ifadesinde yağmura insana özgü bir davranış verilmiştir. | Israr etmek ve bir şey istemek insana özgüdür, yağmura verilmiştir. | 12 |
| 5 | Ölçütler (toplam 12 puan): Cümlenin öznesinin kar olarak kalması (4); karın yaptığı eylemin insana özgü bir davranış olması, ör. 'Kar, yeryüzünü beyaz bir yorganla sarıp uyuttu.' (8). | Kişileştirme için varlık aynı kalır, ona insana özgü bir eylem verilir. | 12 |
| 6 | Konuşturma; çünkü insan olmayan bir varlık olan tavşan insan gibi konuşturulmuştur. | Konuşma insana özgüdür; tavşan konuştuğu için konuşturma vardır. | 12 |
| 7 | Ölçütler (toplam 20 puan): Söz sanatının kişileştirme olduğunu yazma (6); saate verilen insana özgü davranışın küsmek (ya da kızmak) olduğunu belirtme (7); saat bir eşya olduğu halde insana özgü duygu ve davranışla anlatıldığı için kişileştirme yapıldığını gerekçelendirme (7). | Küsmek insana özgüdür; eşya olan saate verildiği için kişileştirme vardır. | 20 |
| 8 | Ölçütler (toplam 20 puan): Cümlede sarılıp uyuyanın insan olduğunu, yastığa insana özgü bir davranış verilmediğini açıklama (8); yastığın özne olduğu yeni bir cümle yazma (6); yastığa verilen davranışın insana özgü olması, ör. 'Yastığım bütün gece beni dinledi.' (6). | Kişileştirme için insan olmayan varlığın insan gibi davranması gerekir; ilk cümlede yastık bir şey yapmaz. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Cümlede bir hayvan ya da eşya adı geçince kişileştirme olduğunu sanmak. · Varlığın insana özgü bir davranış yapıp yapmadığına bakmadan karar vermek.
Öz kontrol: Bu cümlede insan olmayan hangi varlık, insana özgü hangi davranışı yapıyor?