Türkçe 5.Sınıf Ders Kitabı (1.Kitap) — Sayfa 17 Cevapları

Kısa cümle başlangıçta yalnızca özne ve yüklemden oluşur; eklenen kelime grupları ne, nerede, kiminle, neden gibi sorulara cevap verir.

1. İlk cümlenin yalnız "Begüm düşünüyor." olduğunu, yani kişi ve eylemden oluştuğunu görürüz.
2. Her yeni cümlede renkli yazılan kelime grubunu buluruz.
3. Eklenen grubun hangi soruya cevap verdiğini düşünürüz: ne yaparken, nerede, kiminle, hangi turnuvada, niçin.
4. Cümlenin her seferinde bir bilgi eklenerek uzadığını ve anlamın ayrıntılandığını söyleriz.

Kendini kontrol et: Her renkli kelime grubunu kaldırdığında cümle bir önceki hâline dönüyor mu?

Görev, konuşma/yazma çalışması için çocuk oyunlarıyla ilgili bir belgesel, film ya da çizgi film seçip izlerken not almayı ister; seçim ve notlar öğrenciye aittir.

Yer bildiren bir kelime eklenerek cümle genişletildi.

1. "Çocuk oynuyor." cümlesine hangi soruyla bilgi ekleyebileceğimizi düşünürüz: nerede, ne zaman, kiminle, ne?
2. Bir yer bilgisi seçeriz: "bahçede".
3. Kelimeyi yüklemden önce yerleştirerek "Çocuk bahçede oynuyor." cümlesini yazarız.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Çocuk top oynuyor. (Eklenen tek kelime veya grup cümleye anlamlı bir bilgi katıyorsa geçerlidir.) · Çocuk sabahtan beri oynuyor. (Zaman bildiren tek bir kelime grubu eklendiyse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yeni cümlende "Çocuk oynuyor." cümlesine göre yalnız bir kelime ya da kelime grubu mu eklendi?

Niteleyen bir sözcük eklendi.

1. Bir önceki cümleyi olduğu gibi alırız: "Çocuk bahçede oynuyor."
2. Çocuğu tanıtan bir niteleme kelimesi seçeriz: "küçük".
3. Niteleme kelimesini "çocuk" kelimesinin önüne yazarız: "Küçük çocuk bahçede oynuyor."

Kabul edilebilir başka cevaplar: Önceki adımda kendi yazdığın cümleye bir kelime eklemek (Öğrenci kendi zincirini sürdürüyorsa ve yalnız bir öge eklediyse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yeni cümlende önceki cümlenin bütün kelimeleri hâlâ duruyor mu?

Kiminle yapıldığını gösteren kelime eklendi.

1. Önceki cümleyi alırız: "Küçük çocuk bahçede oynuyor."
2. Eylemin kiminle yapıldığını bildiren "arkadaşıyla" kelimesini seçeriz.
3. Kelimeyi yer bilgisinin önüne koyarak "Küçük çocuk arkadaşıyla bahçede oynuyor." yazarız.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Önceki cümleye zaman ya da amaç bildiren bir öge eklemek (Yalnız bir kelime veya kelime grubu eklendiyse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cümlene "Çocuk kiminle oynuyor?" diye sorduğunda cevap alabiliyor musun?

Yer bilgisi daha ayrıntılı hâle getirildi.

1. Önceki cümleyi alırız: "Küçük çocuk arkadaşıyla bahçede oynuyor."
2. Yer bilgisini ayrıntılandırmak için "okul" kelimesini ekleriz.
3. "Bahçede" sözcüğü "okul bahçesinde" biçimine dönüşür; cümle: "Küçük çocuk arkadaşıyla okul bahçesinde oynuyor."

Kabul edilebilir başka cevaplar: Önceki cümleye "neşeyle" gibi nasıl yapıldığını bildiren bir kelime eklemek (Yalnız bir kelime veya kelime grubu eklendiyse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cümlene "Çocuk tam olarak nerede oynuyor?" diye sorduğunda daha ayrıntılı bir cevap alıyor musun?

Örnek cevaptır; öğrenci her adımda bir öge ekleyerek kendi cümlesini yazabilir.

1. Önceki cümleyi alırız: "Küçük çocuk teneffüste arkadaşıyla okul bahçesinde oynuyor."
2. Neyin oynandığını bildiren "top" kelimesini seçeriz.
3. Kelimeyi yüklemin hemen önüne yazarız: "... arkadaşıyla top oynuyor."
4. Cümleyi akıcı okunacak biçimde düzenleyip son hâlini yazarız.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Küçük çocuk teneffüste arkadaşıyla okul bahçesinde neşeyle oynuyor. (Önceki cümleye yalnız bir öge eklendiyse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Son cümlen kim, ne zaman, nerede, kiminle, ne oynuyor sorularının hepsine cevap veriyor mu?

Etkinlik, kelime ve kelime grubu ekleyerek cümle kurma becerisini ve yazıda ayrıntı verme alışkanlığını geliştirir.

1. Yaptığın etkinlikte cümleni nasıl adım adım uzattığını hatırlarız.
2. Her eklemenin cümleye hangi bilgiyi kattığını düşünürüz.
3. Bu becerinin kompozisyon ve hikâye yazarken nasıl işe yarayacağını söyleriz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Etkinlik, yazılarımda daha çok ayrıntı vermemi ve kelime dağarcığımı kullanmamı sağlar. (Cümle kurma veya ayrıntılı anlatıma somut bir katkı belirtildiyse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Söylediğin katkı, yazdığın bir metni nasıl daha iyi yapacağını açıklıyor mu?