Ana sayfa›Türkçe 5. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 38›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 5. sınıf · Metnin Anahtar Kelimeleri
Bilgi notu
Metnin Anahtar Kelimeleri
- Anahtar kelimeler, metnin konusunu taşıyan ve çoğu zaman birkaç kez tekrar eden önemli sözcüklerdir.
- 'Ve', 'ile', 'bir' gibi sözcükler sık geçse de konu hakkında bilgi vermez; anahtar kelime olamaz.
- Başlık, ilk cümle ve tekrar eden isimler anahtar kelimeleri bulmaya yardım eder.
- Anlamını bilmediğin sözcüğü önce cümlenin bağlamından tahmin et, sonra sözlükle kontrol et.
Örnek: 'Arılar çiçeklerden nektar toplar. Kovana taşıdıkları nektarı bala dönüştürür. Bal, arıların kış boyunca beslendiği besindir.' Bu metnin anahtar kelimeleri nelerdir?
Çözüm: En çok tekrar eden ve konuyu anlatan sözcükler: arı, nektar, bal. Kovan da konuyla ilgili destekleyici sözcüktür.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Anahtar kelime ne demektir? Bir cümleyle açıklayın.
Bir metinde çok sık geçse bile 've' ve 'ile' sözcükleri neden anahtar kelime sayılmaz? Bir cümleyle yazın.
'Hasat zamanı gelince köylüler ürünleri toplar.' cümlesindeki 'hasat' sözcüğünün anlamını cümleden yola çıkarak tahmin edin.
Uygulama
'Kelebekler yumurtadan çıkınca tırtıl olur. Tırtıl, krizalit denen koza içinde değişir. Sonunda koza açılır ve renkli bir kelebek uçar.' Bu metinden konuyu en iyi anlatan üç anahtar kelime yazın.
'Su, buharlaşıp bulut olur. Bulut soğuyunca yağmur olarak yeryüzüne düşer. Su böylece döngüsünü tamamlar.' Bu metinde birden fazla kez geçen ve konuyu taşıyan iki sözcüğü yazın.
Bir öğrenci 'Mavi bir kuş pencerenin önüne kondu.' cümlesinde 'bir' sözcüğünü anahtar kelime olarak seçmiştir. Bu seçimi değerlendirin; bu cümle için daha uygun anahtar kelime yazın.
Düşün
'Kütüphane, herkesin kitap okuyabildiği sessiz bir yerdir. Kütüphanede kitaplar konularına göre raflara dizilir. Üyeler kitapları süreli olarak ödünç alabilir.' Bu metinde en çok tekrar eden iki sözcüğü bulun ve neden anahtar kelime sayılabileceklerini açıklayın.
'Ormanlar havayı temizler. Ağaçlar karbondioksiti alır, oksijen verir. Ormanlar yok olursa hava kirlenir.' Bu metin için anahtar kelimeleri seçin ve bu kelimeleri kullanarak metnin konusunu bir cümleyle özetleyin.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Metnin konusunu ve ana düşüncesini taşıyan, çoğu zaman metinde birkaç kez geçen önemli sözcüklerdir. | Anahtar kelimeler metnin neyi anlattığını gösteren temel sözcüklerdir. | 8 |
| 2 | Bağlaç oldukları ve tek başlarına konuyla ilgili bir anlam taşımadıkları için. | Anahtar kelime, konuyu anlatan anlamlı sözcüktür; bağlaçlar yalnızca sözcükleri veya cümleleri bağlar. | 8 |
| 3 | Ürün toplama zamanı veya işi | 'Köylüler ürünleri toplar' ifadesi sözcüğün anlamını bağlamdan anlamamıza yardım eder. | 8 |
| 4 | Kelebek, tırtıl, koza, krizalit sözcüklerinden herhangi üçü (her biri 4 puan). | Bu sözcükler metinde tekrar eder ve metnin konusu olan kelebeğin gelişimini anlatır. | 12 |
| 5 | Su ve bulut | 'Su' ve 'bulut' sözcükleri ikişer kez geçer ve metnin konusunu oluşturur. | 12 |
| 6 | 'Bir' anlam taşımayan sözcük olduğu için uygun değildir. Uygun anahtar kelime: kuş (pencere de kabul edilir). | Anahtar kelime konuyu taşıyan sözcük olmalıdır; 'kuş' cümlenin asıl konusudur. | 12 |
| 7 | Tam puan ölçütleri: (1) Kütüphane sözcüğünü belirleme: 5 p. (2) Kitap sözcüğünü belirleme: 5 p. (3) Sözcüklerin metinde birden fazla geçtiğini belirtme: 5 p. (4) Metnin konusunu (kütüphane ve kitaplar) doğrudan anlattıklarını belirtme: 5 p. Toplam 20 p. | Tekrar eden ve konuyla doğrudan ilgili isimler anahtar kelimedir. | 20 |
| 8 | Tam puan ölçütleri: (1) Orman sözcüğünü seçme: 3 p. (2) Hava sözcüğünü seçme: 3 p. (3) Ağaç (oksijen veya karbondioksit de kabul) sözcüğünü seçme: 3 p. (4) Konu özeti: ormanların havayı temiz tuttuğunu veya ormanlar yok olursa havanın kirleneceğini anlatan cümle: 7 p. (5) Seçimi tekrar eden ve konuyu taşıyan sözcük olmasıyla gerekçelendirme: 4 p. Toplam 20 p. | Orman ve hava sözcükleri metinde tekrar eder; konu, ormanların havanın temizliğindeki rolüdür. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Metinde sık geçen bağlaç ve edatları anahtar kelime sanmak. · Anahtar kelimeyi seçerken metnin konusuyla ilgisine bakmayıp rastgele sözcük almak.
Öz kontrol: Seçtiğim sözcükler olmasaydı metnin neyi anlattığını anlayabilir miydim?