Ana sayfa›Kitaplar›Türkçe 5.Sınıf Ders Kitabı (1.Kitap)›Sayfa 79
Türkçe 5.Sınıf Ders Kitabı (1.Kitap) — Sayfa 79 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1. EtkinlikVerilen metin bölümünde duraklamadan okunacak kelime veya kelime gruplarını örnekteki gibi işaretleme
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Anlam bütünlüğü oluşturan öbekler birlikte okunur; öbekler arasında kısa duraklama yapılır. Öğretmenin okuyuşuna göre ayrımlar değişebilir.
- Örnekte çerçevelenen "Nevreste daha bebekti bizim gözümüzde." bölümünün tek nefeste okunduğunu fark et.
- Metni sesli oku ve anlamca birbirine bağlı kelimeleri bir öbek olarak düşün.
- "Ama Salih ağabeyim", "o birkaç günlük yolculukta" gibi anlam birimlerinin sonuna eğik çizgi koy.
- Virgül ve noktalarda mutlaka durakla; öbek içinde durma.
- Ayırdığın öbeklere göre metni yeniden oku, anlam bozuluyorsa çizgiyi kaydır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Ama Salih ağabeyim, o birkaç günlük yolculukta / koca bir adam oldu çıktı sanki. (Öbekler anlam birliğini bozmadan daha uzun tutulursa da geçerlidir; öğretmen geri bildirimi esastır.)
- Her kelimeden sonra durmak — anlam bütünlüğü bozulur, okuma kesik kesik olur.
- "Çanakkale'de kaybettiği bacağından önce" gibi bir öbeği ortasından bölmek — birlikte anlam taşıyan kelimeler ayrılmamalı.
Kendini kontrol et: Her öbeği tek nefeste okuduğumda kendi başına anlamlı bir parça oluşturuyor mu?
2.a sevk etmek'sevk etmek' ifadesinin anlamı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
'Bizi daha içerilere sevk edeceklermiş' cümlesi askerlerin başka yere gönderileceğini anlatır.
- İfadenin geçtiği cümleyi bul: "Bizi burdan daha içerilere sevk edeceklermiş."
- Askerlerin bulundukları yerden başka bir yere götürüleceğini fark et.
- Bu ipucundan "sevk etmek"in göndermek, yöneltmek anlamına geldiğini çıkar.
- "Sevk" kelimesini "sevgi" ile karıştırmak — yazılışları benzer ama "sevk etmek" bir yere göndermektir.
Kendini kontrol et: Cümlede "sevk edeceklermiş" yerine "göndereceklermiş" deyince anlam uyuyor mu?
2.a peygamber ocağı'peygamber ocağı' ifadesinin anlamı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Mektupta askerlik ve ordu için saygıyla kullanılan bir söz olarak geçer.
- Mektupta "peygamber ocağı" ifadesinin geçtiği cümleyi bul.
- Mektubu yazanın cephedeki bir asker olduğunu ve askerliği anlattığını hatırla.
- İfadenin orduya ve askerliğe saygıyla verilen bir ad olduğunu çıkar.
- İfadeyi bir dinî yer ya da ev ocağı sanmak — Türk kültüründe askerliği ve orduyu anlatır.
Kendini kontrol et: İfadenin yerine "asker ocağı" koyunca cümle anlamlı kalıyor mu?
2.a iple çekmek'iple çekmek' deyiminin anlamı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
'Kurtuluş gününü iple çekiyoruz' ifadesi o günü büyük özlemle beklemeyi anlatır.
- Deyimin geçtiği cümleyi bul ve neyin "iple çekildiğine" bak.
- Beklenen şeyin askerlerin çok istediği bir gün olduğunu fark et.
- Deyimin bir şeyi sabırsızlıkla, özlemle beklemek anlamına geldiğini çıkar.
- Deyimi gerçek anlamıyla bir ipi çekmek diye açıklamak — deyimler mecaz anlam taşır.
Kendini kontrol et: Cümlede deyimin yerine "sabırsızlıkla bekliyoruz" yazınca anlam aynı kalıyor mu?
2.a zulüm'zulüm' sözcüğünün anlamı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
'Düşmanın zulmü sürmedi mi seni?' cümlesi düşmanın yaptığı kötülüğü anlatır.
- Mektupta "zulüm" kelimesinin geçtiği cümleyi bul.
- Bu kötülüğü düşmanın yaptığına ve insanların yurtlarından ayrılmak zorunda kaldığına dikkat et.
- Kelimenin haksız ve acımasız eziyet anlamına geldiğini çıkar.
- "Zulüm" kelimesini sıradan bir "kavga" olarak açıklamak — kelime güçlünün haksızca ve acımasızca eziyet etmesidir.
Kendini kontrol et: Cümlede "zulmü" yerine "acımasız eziyeti" yazınca anlam korunuyor mu?
2.a düşkün'düşkün' sözcüğünün bu metindeki anlamı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
'Komutanlarımız bize evlatları gibi düşkünler' cümlesi komutanların askerlere şefkatle yaklaştığını anlatır.
- Kelimenin geçtiği cümleyi bul: "Komutanlarımız bize evlatları gibi düşkünler."
- Sonraki cümlelerde komutanların askerlerin hâlini hatırını sorduğunu, onlarla yemek yediğini oku.
- Bu ipuçlarından "düşkün"ün çok ilgi gösteren, sevgiyle bağlı anlamına geldiğini çıkar.
- "Düşkün" kelimesini "yoksul, zavallı" diye açıklamak — bu metinde sevgi ve ilgi anlamında kullanılmıştır.
Kendini kontrol et: Cümleyi "Komutanlarımız bizi evlatları gibi seviyor" diye söyleyince anlam korunuyor mu?
2.a sürmek'sürmek' sözcüğünün metindeki anlamı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
'Doğduğun topraklardan düşmanın zulmü sürmedi mi seni?' cümlesinde zulüm kişiyi topraklarından göçe zorlamıştır.
- Metinde "sürmek" sözcüğünün geçtiği cümleyi bul: "Doğduğun, büyüdüğün topraklardan düşmanın zulmü sürmedi mi seni?"
- Sonraki cümleyi oku: anne, Manastır'ı bırakıp göç etmek zorunda kalmıştır.
- Düşman zulmünün anneyi topraklarından ayrılmaya zorladığını çıkar.
- Sözcüğe bu bağlamdaki anlamını ver: kovmak, yurdundan uzaklaştırmak.
- "Araç kullanmak" ya da "krem sürmek" anlamını vermek — bunlar sözcüğün başka anlamlarıdır, bu cümleye uymaz.
- "Devam etmek" anlamını vermek — cümlede süreklilik değil, birini yerinden çıkarma anlatılır.
Kendini kontrol et: Cümlede "sürmedi mi" yerine "kovmadı mı" dediğinde anlam bozulmadan kalıyor mu?
2.a emin'emin' sözcüğünün anlamı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
'Emin ellerdesiniz' ifadesi güvenilir kişilerin yanında olmayı anlatır.
- Kelimenin geçtiği yeri bul: "sen ve kız kardeşim emin ellerdesiniz."
- Önceki cümlede Salih ağabeyin babanın yerini aldığını ve Hüseyin'in içinin rahat olduğunu oku.
- Bu ipuçlarından "emin"in güvenilir anlamına geldiğini çıkar.
- "Emin" kelimesini yalnız "bir şeyden kesin olarak emin olmak" anlamında düşünmek — burada eller güvenilir olarak nitelenir.
Kendini kontrol et: Cümleyi "güvenilir ellerdesiniz" diye söyleyince anlam aynı kalıyor mu?
2.bTahminleri sözlü paylaşıp öğretmen yardımıyla doğrulama
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
3.1Mektubun kime ve neden yazıldığı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Mektup 'Oğlun Hüseyin' imzalıdır ve 'Kıymetli Anacığım' diye başlar; Hüseyin annesine içinin rahat olmasını söyler.
- Mektubun başına ve sonuna bak: "Kıymetli Anacığım" diye başlıyor, "Oğlun Hüseyin" diye bitiyor.
- Buradan mektubun annesi Emine Ana'ya yazıldığını belirle.
- Hüseyin'in ayrılığın üzerinden bir ay geçtiğini, ailesini hiç unutmadığını yazdığını bul.
- "Benim için hiç kaygılanmayasın" gibi cümlelerden annesini rahatlatmak ve hâlini bildirmek istediğini çıkar.
- Yalnız "annesine" yazıp nedeni atlamak — soru hem kime hem neden yazıldığını soruyor.
Kendini kontrol et: Cevabımda hem mektubun kime yazıldığı hem de en az bir yazılma nedeni var mı?
3.2Hüseyin'in cepheye gitme gerekçesi
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Mektupta 'kadınlar, çocuklar vatansız kalmasın diye gidiyoruz' der; Anadolu'yu yar etmeyeceklerini söyler.
- Mektupta Hüseyin'in cepheye neden gittiğini anlattığı bölümü bul.
- "Kadınlar, çocuklar vatansız kalmasın diye gidiyoruz cepheye." cümlesini gerekçe olarak belirle.
- "Vatanımızı zalimlerden kurtaracağımız günü iple çekmekteyiz." cümlesinden vatanı kurtarma amacını çıkar.
- İki gerekçeyi birleştir: vatanı düşmandan kurtarmak ve aileyi, çocukları vatansız bırakmamak.
- Yalnızca "Salih ağabey babamızın yerinde olduğu için" demek — bu, gidebilmesini kolaylaştıran durumdur, asıl gerekçe değildir.
- Gerekçeyi metne bakmadan genel ifadelerle yazmak — cevabı mektuptaki cümlelere dayandır.
Kendini kontrol et: Yazdığın gerekçe, mektuptaki "vatansız kalmasın" ve "vatanımızı kurtarmak" ifadeleriyle örtüşüyor mu?
2.a birlik'birlik' sözcüğünün anlamını bağlamdan tahmin etme
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Metinde 'Bizim birliği İnönü'deki birliğe dahil ettiler' geçer; asker grubunu anlatır.
- Metinde "birlik" kelimesinin geçtiği yeri bul: "Bizim birliği şimdilik İnönü'deki birliğe dahil ettiler."
- Önceki cümlelerde askerlerin bölük bölük ayrıldığını ve trenle cepheye gittiğini oku.
- Bu ipuçlarından kelimenin bir arada görev yapan asker topluluğunu anlattığını çıkar.
- "Birlik" kelimesini "beraberlik, dayanışma" diye açıklamak — bu metinde askerî bir topluluk anlamındadır.
Kendini kontrol et: Cümlede "birlik" yerine "asker topluluğu" yazınca anlam korunuyor mu?
3.3Hüseyin'in annesine geçmişle ilgili hatırlattıkları
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Anne, kocasının mezarını bırakıp dört küçük çocukla göç etmiştir; Salih ağabey Çanakkale'de bacağını kaybetmiştir.
- Mektupta "Hem en iyi sen bilirsin vatansızlığın acısını." cümlesinden başlayan bölümü bul.
- Annenin düşman zulmü yüzünden Manastır'dan göç ettiğini ve kocasının mezarını bıraktığını not et.
- Dört küçük çocukla aç sefil Selanik'e varışlarını listeye ekle.
- Salih ağabeyin ailesine sahip çıkışını ve Çanakkale'de bacağını kaybedişini de ekle.
- Basmane İstasyonu'ndaki vedalaşmayı tek cevap olarak yazmak — soru annenin yaşadığı eski göç ve acıları soruyor.
- Afyon'a varış ya da talimler gibi cephe günlüğünü yazmak — bunlar geçmiş değil, Hüseyin'in şu anki yaşantısıdır.
Kendini kontrol et: Yazdığın her anı, Hüseyin'in cepheye gitmesinden önce ailenin yaşadığı bir olay mı?
2.a zeval vermemek'zeval vermemek' ifadesinin anlamı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
'Allah ordumuza zeval vermesin' ordunun yok olmaması, hep var olması dileğidir.
- İfadenin geçtiği cümleyi bul: "Allah ordumuza zeval vermesin."
- Cümlenin bir dua, yani iyi bir dilek olduğunu fark et.
- Askerin ordusunun yok olmamasını, zarar görmemesini dilediğini çıkar.
- "Zeval" kelimesini "zahmet, yorgunluk" sanmak — kelime yok olma, son bulma anlamı taşır.
Kendini kontrol et: Cümleyi "Allah ordumuza zarar gelmesin" diye söyleyince anlam aynı kalıyor mu?
2.a uşak'uşak' sözcüğünün anlamı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
'Dört küçük uşak' ifadesinde küçük çocuklar kastedilir.
- Metinde "uşak" sözcüğünün geçtiği cümleyi bul: "Eteğinde dört küçük uşak..."
- Cümlenin öncesini oku: anne, kocasının mezarını bırakıp Manastır'dan göç etmiştir.
- Annenin eteğine tutunan "dört küçük" kişilerin onun çocukları olduğunu çıkar.
- Sözcüğe metindeki anlamını ver: uşak burada "çocuk" demektir.
- "Uşak" sözcüğünü şehir adı sanmak — metinde Uşak şehri de geçer ama bu cümlede küçük çocuklar kastedilir.
- "Hizmetçi" anlamını vermek — bağlamda annenin yanındaki küçükler, yani kendi çocuklarıdır.
Kendini kontrol et: Cümlede "uşak" yerine "çocuk" koyduğunda "Eteğinde dört küçük çocuk" anlamlı oluyor mu?
2.a sefil'sefil' sözcüğünün anlamı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
'Aç sefil Selanik'e vardık' ifadesi yoksulluk ve zor durumu anlatır.
- Mektupta "sefil" kelimesinin geçtiği cümleyi bul ve yanındaki "aç" kelimesine dikkat et.
- Cümlenin göç sırasında yaşanan zor günleri anlattığını belirle.
- Bu ipuçlarından kelimenin yoksul, perişan, kötü durumda anlamına geldiğini çıkar.
- "Sefil" kelimesini "kötü kalpli" diye açıklamak — burada kişinin içinde bulunduğu zor ve yoksul durum anlatılır.
Kendini kontrol et: Cümlede "sefil" yerine "perişan" yazınca anlam bozulmuyor mu?
2.a talim'talim' sözcüğünün anlamı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Hüseyin sabah ezanıyla talime başladıklarını yazar; askerin eğitim yapmasıdır.
- Kelimenin geçtiği cümleyi bul: "Her gün sabah ezanıyla birlikte talime başlıyor, yatsıya kadar çalışıyoruz."
- Talimin sabahtan akşama kadar süren bir çalışma olduğunu fark et.
- Bunu yapanların asker olmasından, kelimenin askerî eğitim anlamına geldiğini çıkar.
- "Talim" kelimesini "talimat, emir" ile karıştırmak — burada askerlerin yaptığı eğitim çalışması anlatılır.
Kendini kontrol et: Cümlede "talime" yerine "askerî eğitime" yazınca anlam korunuyor mu?
2.a buruk'buruk' sözcüğünün anlamı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Salih'in hem gururlu hem buruk bakışları; sevinçle karışık hüzün anlamındadır.
- Kelimenin geçtiği yeri bul: "Salih ağabeyimin hem gururlu, hem buruk bakışları".
- Bakışların ayrılık anında, istasyonda olduğunu hatırla.
- Gururla birlikte ayrılık acısının da hissedildiğini, "buruk"un hüzünlü anlamına geldiğini çıkar.
- "Buruk" kelimesini "kızgın" diye açıklamak — bu bakışta öfke değil, hüzün ve acı vardır.
Kendini kontrol et: Ayrılık anındaki bir bakışın "hüzünlü" olması cümleye uyuyor mu?
2.a aklından çıkmak'aklından çıkmak' ifadesinin anlamı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
'Gözyaşların hiç çıkmaz aklımdan' ifadesi, o anın hiç unutulmadığını gösterir.
- İfadenin geçtiği yeri bul: "senin içine akıttığın gözyaşları hiç çıkmaz aklımdan anam."
- Hüseyin'in ayrılık anını hep gözünün önünde tuttuğunu söyleyen önceki cümleyi oku.
- "Hiç çıkmaz aklımdan" sözünün o anı hiç unutmadığını anlattığını, yani "aklından çıkmak"ın unutulmak demek olduğunu çıkar.
- İfadeyi "aklını kaybetmek, çıldırmak" sanmak — o anlam "aklını kaçırmak" deyimine aittir.
Kendini kontrol et: Cümleyi "gözyaşların hiç unutulmaz" diye söyleyince anlam aynı kalıyor mu?
2.a katar'katar' sözcüğünün anlamı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
'Her istasyondan yeni erler ekleniyordu katarlarla' cümlesi trenleri anlatır.
- Mektupta "katar" kelimesinin geçtiği cümleyi bul.
- Askerlerin istasyonlardan trenle yolculuk ettiğini hatırla.
- Kelimenin birbirine bağlı vagonlardan oluşan treni anlattığını çıkar.
- "Katar" kelimesini ülke adı olan Katar ile karıştırmak — metinde demir yolu yolculuğu anlatılıyor.
Kendini kontrol et: Cümlede "katarlarla" yerine "trenlerle" yazınca anlam korunuyor mu?