Ana sayfa›Türkçe 5. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 15›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 5. sınıf · Metnin Anahtar Kelimeleri
Bilgi notu
Metnin Anahtar Kelimeleri
- Anahtar kelimeler, metnin konusunu ve ana düşüncesini en iyi yansıtan sözcük ya da sözcük gruplarıdır.
- Genellikle metinde birkaç kez geçer ya da metnin etrafında döndüğü kavramı anlatır.
- Başlığa, ilk ve son paragrafa bakmak anahtar kelimeleri bulmayı kolaylaştırır.
- Bağlaçlar ve küçük ayrıntılar anahtar kelime olmaz.
- Anahtar kelimelerle metnin kısa bir özeti yazılabilir.
Örnek: 'Arılar çiçeklerden topladıkları nektarı bala dönüştürür. Bu çalışma sırasında çiçeklerin tozlaşmasına da yardım ederler. Arıların azalması hem bal üretimini hem bitki çeşitliliğini tehdit eder.' Bu metnin anahtar kelimelerini yazınız.
Çözüm: Metin arıların bal yapması ve tozlaşmadaki rolünü anlatır. Anahtar kelimeler: arı, nektar, bal, tozlaşma, bitki çeşitliliği. Bu sözcükler metnin konusunu ve ana düşüncesini yansıtır.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Bir metnin konusunu ve ana düşüncesini en iyi yansıtan sözcüklere ne ad verilir?
'Karıncalar kışa hazırlık için yazdan yiyecek biriktirir. Kolonideki her karınca bir görev üstlenir. Birlikte çalışma, karıncaları güçlü kılar.' Bu metnin anahtar kelimelerinden en az ikisini yazınız.
Anahtar kelimeleri bulurken metnin hangi bölümlerine ya da nasıl sözcüklere dikkat etmek yardımcı olur? İki ipucu yazınız.
Uygulama
'Su, canlıların yaşaması için vazgeçilmezdir. Ancak temiz su kaynakları her geçen gün azalıyor. Bu nedenle suyu tasarruflu kullanmalıyız.' Bu metnin anahtar kelimelerinden en az üçünü yazınız.
'Su, canlıların yaşaması için vazgeçilmezdir. Ancak temiz su kaynakları her geçen gün azalıyor. Bu nedenle suyu tasarruflu kullanmalıyız.' Bu metindeki 'ancak' sözcüğü neden anahtar kelime sayılmaz?
'Kitap okumak kelime hazinemizi geliştirir. Düzenli okuyan kişiler düşüncelerini daha rahat anlatır. Bu yüzden her gün kısa da olsa kitap okumalıyız.' Metnin anahtar kelimelerini kullanarak tek cümlelik bir özet yazınız.
Düşün
'Kutup ayıları buzul üzerinde avlanır. İklim değişikliği buzulların erimesine yol açıyor. Buzullar azaldıkça ayıların avlanma alanı daralıyor.' Selin bu metnin anahtar kelimelerini 'kutup ayısı, buzul, iklim değişikliği' olarak seçmiş; Tolga ise 'avlanır, yol açıyor, azaldıkça' sözcüklerini seçmiştir. Hangi seçim daha uygundur? Gerekçesini yazınız.
Bir arkadaşınız 'Bir metinde ne kadar çok sözcüğü anahtar kelime seçersem özetim o kadar iyi olur.' diyor. Bu görüşü değerlendiriniz.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Anahtar kelime. | Metnin özünü taşıyan sözcük ya da sözcük gruplarına anahtar kelime denir. | 8 |
| 2 | Karınca (koloni), yiyecek biriktirmek, görev paylaşımı, birlikte çalışma (bunlardan en az ikisi). | Bu sözcükler metnin konusunu ve ana düşüncesini anlatır. | 8 |
| 3 | Başlığa, ilk ve son paragrafa bakmak; metinde tekrar eden sözcüklere dikkat etmek (iki ipucu yeterli). | Başlık ve vurgulanan, tekrar eden sözcükler konuya işaret eder. | 8 |
| 4 | Su, temiz su kaynakları, azalma, tasarruflu kullanım (bunlardan en az üçü). | Metin suyun önemini ve azalan kaynakları tasarrufla ilişkilendirir; bu sözcükler konuyu taşır. | 12 |
| 5 | 'Ancak' bir bağlaçtır; cümleleri birbirine bağlar ve tek başına metnin konusunu ya da ana düşüncesini anlatmaz. | Anahtar kelime konuyu yansıtmalıdır; bağlaçlar yalnızca bağlantı kurar. | 12 |
| 6 | Ölçütler: (a) 'Kitap okumak' ifadesi kullanılmış (4 p). (b) 'Kelime hazinesi' ve anlatım becerisi vurgulanmış (4 p). (c) Anlamlı, tek ve doğru kurulmuş bir cümle (4 p). Örnek: Düzenli kitap okumak kelime hazinemizi geliştirir ve düşüncelerimizi daha rahat anlatmamızı sağlar. | Özet, anahtar kelimelerin anlamlı bir cümlede birleştirilmesiyle yazılır. | 12 |
| 7 | Ölçütler: (a) Selin'in seçimi daha uygundur (5 p). (b) Seçtiği sözcükler metnin konusunu ve ana düşüncesini yansıtır (8 p). (c) Tolga'nın seçtiği sözcükler eylem ya da bağlantı sözcükleridir; konuyu tek başına anlatmaz (7 p). | Anahtar kelime, metnin neyi anlattığını gösteren kavramları taşımalıdır. | 20 |
| 8 | Ölçütler: (a) Görüş doğru değildir (5 p). (b) Anahtar kelimeler az sayıda ve öz olmalıdır; çok sözcük seçmek odağı bozar (8 p). (c) Bağlaç ve ayrıntı sözcükleri anahtar kelime olmaz; yalnızca konuyu ve ana düşünceyi yansıtanlar seçilir (7 p). | Anahtar kelime sayısı arttıkça önemli olanla önemsiz olan ayırt edilemez. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Metindeki bağlaç ve ayrıntı sözcüklerini anahtar kelime olarak seçerler. · Metinde en çok geçen sözcüğü konuyla ilgisine bakmadan otomatik olarak anahtar kelime sayarlar.
Öz kontrol: Seçtiğim sözcükler metnin konusunu ve ana düşüncesini anlatmaya yetiyor mu?