Ana sayfa›Türkçe 5. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 26›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 5. sınıf · Görselden Anlam Çıkarma
Bilgi notu
Görselden Anlam Çıkarma
- Görsel; fotoğraf, afiş, karikatür, resim gibi az sözle ya da sözsüz anlatım araçlarıdır.
- Kişilerin yüz ifadesi, duruşu ve hareketi duygularını anlamaya yardım eder.
- Mekân, eşyalar ve varsa yazılar ana mesajı destekler.
- Önce görselde ne olduğunu söyle (gözlem), sonra bundan ne anlaşıldığını yaz (yorum).
Örnek: Bir fotoğrafta bir çocuk, kırılan oyuncağına bakıyor; başı öne eğik ve gözleri dolu. Yanındaki kardeşi omzuna dokunuyor. Çocuk ne hissediyor?
Çözüm: Gözlem: Başı öne eğik, gözleri dolu; bu üzüntüyü gösterir. Kardeşin omzuna dokunması teselli etmek istediğini gösterir. Sonuç: Çocuk üzgündür, kardeşi onu avutmaktadır.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Bir fotoğrafta bir çocuk, doğum günü pastasının mumlarını üflemeden önce parlayan gözlerle arkadaşlarına bakıyor; herkes gülümsüyor ve alkışlıyor. Çocuğun duygusunu bir duygu sözcüğüyle yazınız.
Bir afişte, yerdeki bir çöpü eğilip toplayan bir çocuk resmedilmiş ve altında 'Temiz çevre hepimizin' yazılıdır. Afişin verdiği mesajı bir cümleyle yazınız.
Bir görselde bir kişi şemsiyesini açmış, yüzünü kısarak ıslak bir sokakta hızlı hızlı yürüyor. Havanın nasıl olduğunu gösteren ipucunu yazınız.
Uygulama
Bir fotoğrafta bir çocuk, elindeki çiçeği yaşlı komşusuna uzatıyor; komşu gülümseyerek çiçeği almak için elini uzatıyor. Fotoğrafa uygun bir başlık yazınız ve başlığı neden seçtiğinizi bir cümleyle açıklayınız.
Bir karikatürde iki arkadaş aynı bankta yan yana oturuyor; ikisi de telefon ekranına bakıyor, birbirine bakmıyor ve konuşmuyor. Karikatür hangi sorunu anlatıyor olabilir?
Bir görselde bir çocuk, elinde kırık bir vazoyla başı öne eğik duruyor; annesi ise çocuğun omzuna elini koymuş ve gülümsüyor. Annenin tutumu hakkında ne söylenebilir? Bunu görseldeki hangi ayrıntıdan çıkardığınızı da belirtiniz.
Düşün
İki karelik bir görsel serisi düşünün. Birinci karede bir çocuk, ağaç dalındaki bir kuş yuvasına elini uzatıyor. İkinci karede aynı çocuk elini geri çekmiş, işaret parmağını dudağına götürerek arkadaşına 'Sus!' işareti yapıyor ve yuvadaki yavru kuşlara dikkatle bakıyor. Bu iki karenin birlikte verdiği mesajı yazınız ve çocuğun davranışındaki değişimi görseldeki ayrıntılara dayanarak açıklayınız.
Bir fotoğrafta bir sınıf, yeni gelen ve yalnız duran bir öğrenciyi aralarına almış; bir çocuk ona sandalye çekmiş, diğerleri gülümseyip el sallıyor. Yeni öğrencinin yüzünde çekingen bir gülümseme var. Fotoğrafın ana mesajını yazınız; sınıfın ve yeni öğrencinin duygularını görseldeki ayrıntılara dayanarak açıklayınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Mutlu (sevinçli, heyecanlı gibi uygun bir duygu sözcüğü de kabul edilir). | Parlayan gözler, gülümseyen ve alkışlayan arkadaşlar olumlu bir ruh hâlini gösterir. | 8 |
| 2 | Çevreyi temiz tutmak herkesin sorumluluğudur. | Resimdeki çöp toplama davranışı ile 'hepimizin' sözcüğü birlikte, çevre temizliğinin herkese ait olduğunu anlatır. | 8 |
| 3 | Hava yağmurludur; şemsiyenin açık olması ve sokağın ıslak olması bunu gösterir. | Açık şemsiye ve ıslak sokak yağmurun ipucudur. | 8 |
| 4 | Ölçütler (toplam 12 puan): Görsele uygun bir başlık, örneğin 'Güzel Bir Jest' (4 puan). Görselden gözlem: çocuğun çiçek uzatması, komşunun gülümsemesi (4 puan). Yorum: saygı, sevgi ya da paylaşma gibi değerlere dayandırma (4 puan). | Başlık görseldeki davranışı ve duyguyu yansıtmalıdır; gözlem ile yorum birlikte yazılmalıdır. | 12 |
| 5 | Yan yana olmalarına rağmen teknolojiye (telefona) fazla bağlanıp birbiriyle iletişim kuramamaları. | Birbirine bakmamaları ve ekrana odaklanmaları, iletişimin telefon yüzünden azaldığını gösterir. | 12 |
| 6 | Ölçütler (toplam 12 puan): Anne anlayışlı ve şefkatli davranıyor (6 puan). Dayanak ayrıntı: omzuna elini koyması ve gülümsemesi (6 puan). | Kızgınlık yerine dokunma ve gülümseme, annenin çocuğu anlayışla karşıladığını gösterir. | 12 |
| 7 | Ölçütler (toplam 20 puan): Mesaj: canlılara zarar vermemek, doğaya ve yavrulara saygı göstermek (6 puan). Davranış değişimi: elini yuvaya uzatmaktan vazgeçmesi (4 puan). Parmağını dudağına götürmesi: yavruları rahatsız etmemek ve korumak istemesi (5 puan). Yavru kuşlara dikkatle bakması: merak ve şefkat duyması (5 puan). | Birinci karedeki girişim ile ikinci karedeki geri çekilme karşılaştırılınca çocuğun yuvaya zarar vermemeyi seçtiği anlaşılır. | 20 |
| 8 | Ölçütler (toplam 20 puan): Ana mesaj: yeni gelene sıcak davranmak, dostluk ve kucaklayıcılık (6 puan). Sınıfın tutumu: arkadaş canlısı ve misafirperver; sandalye çekme, gülümseme ve el sallama ayrıntılarına dayandırma (7 puan). Yeni öğrencinin duygusu: çekingen ama mutlu ve rahatlamış; çekingen gülümsemeye dayandırma (7 puan). | Sandalye çekme ve el sallama kabul edildiğini, çekingen gülümseme ise yeni öğrencinin hem çekindiğini hem sevindiğini gösterir. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Görselde olanı yazmakla yetinip ondan çıkarılan anlamı (yorumu) yazmamak. · Yalnızca yüz ifadesine bakıp duruş, hareket ve çevredeki ayrıntıları göz ardı etmek.
Öz kontrol: Cevabımda hem görselde ne gördüğümü hem de bundan ne anladığımı yazdım mı?