Ana sayfa›Türkçe 5. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 81›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 5. sınıf · Hikâye Unsurları ve Bakış Açısı
Bilgi notu
Hikâye Unsurları ve Bakış Açısı
- Hikâyenin ögeleri olay, kişiler, yer ve zamandır.
- Olay örgüsü giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşur.
- Kişilerin özellikleri sözlerinden ve davranışlarından çıkarılır.
- Olay “ben” diliyle anlatılırsa birinci kişi, “o” diliyle anlatılırsa üçüncü kişi bakış açısı vardır.
Örnek: “Ali, kardeşinin düşen kalemini sessizce alıp sırasına koydu.” cümlesinde Ali’nin hangi özelliği anlaşılır? Cümleyi Ali anlatsaydı nasıl yazardı?
Çözüm: Davranıştan Ali’nin yardımsever ve nazik olduğu anlaşılır. Ali anlatsaydı: “Kardeşimin düşen kalemini sessizce alıp sırasına koydum.”
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Bir hikâyenin dört temel ögesini yazınız.
“Ben ormanda yürürken bir ses duydum.” cümlesi hangi kişinin bakış açısıyla yazılmıştır?
“Elif, her sabah kuşlara yem verir.” cümlesindeki davranıştan Elif’in hangi kişilik özelliği çıkarılır?
Uygulama
“Kış gelince Hasan dede evinin önünde her sabah kar küreyip komşularının kapılarını da açardı. Çocuklar ona teşekkür etmeye gelince hep gülümserdi. “Önemli olan kimsenin kapıda kalmaması” derdi.” Metne göre Hasan dedenin iki kişilik özelliğini ve dayandığı davranışı yazınız.
Aynı metne göre olayın geçtiği zamanı ve yeri yazınız.
Metnin ilk cümlesini Hasan dedenin ağzından, birinci kişi (“ben”) diliyle yeniden yazınız.
Düşün
“Zeynep bahçede yaralı bir kedi buldu ve eve getirdi. Annesi önce “Bizde kedi bakacak yer yok.” dedi. Kedinin titrediğini görünce battaniye getirdi.” Annenin tutumunun nasıl değiştiğini nedeniyle birlikte açıklayınız ve bundan annenin kişiliği hakkında ne çıkarılabileceğini yazınız.
Bir hikâyede sınavda kopya vermeyi reddeden bir çocuğa arkadaşları kızıyor. Bu hikâye çocuğun ağzından (“ben” diliyle) ve dışarıdan bir anlatıcının ağzından (“o” diliyle) anlatılırsa okuyucu neleri farklı öğrenir? Gerekçelendiriniz.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Olay, kişiler, yer, zaman (her biri 2 puan). | Hikâye unsurları bu dört ögeden oluşur. | 8 |
| 2 | Birinci kişi (olayı yaşayan kişinin “ben” diliyle anlatması) | “Ben” ve “duydum” sözcükleri birinci kişi anlatımını gösterir. | 8 |
| 3 | Hayvanları seven, sevecen (şefkatli) biri olduğu | Kişilik özellikleri davranışlardan çıkarılır. | 8 |
| 4 | Örneğin yardımsever (komşularının kapılarını da açması) ve alçakgönüllü/iyi kalpli (teşekkürlere gülümsemesi, “Önemli olan kimsenin kapıda kalmaması” demesi). Her özellik 4 puan, dayanak davranış 4 puan. | Özellikler dede kişisinin davranışlarından ve sözlerinden çıkarılır. | 12 |
| 5 | Zaman: kış, her sabah (6 puan). Yer: Hasan dedenin evinin önü ve komşuların kapıları (mahalle/sokak) (6 puan). | Zaman ve yer, metinde “kış gelince”, “her sabah”, “evinin önünde” ifadelerinden bulunur. | 12 |
| 6 | Kış gelince evimin önünde her sabah kar küreyip komşularımın kapılarını da açardım. (Fiil birinci tekil kişiye çevrilmesi 6 puan, iyelik eklerinin uygun kullanılması 6 puan.) | “Dede” yerine ben dili geldiği için fiil ve iyelik ekleri birinci tekil kişiye uyar. | 12 |
| 7 | Ölçütler: (1) Anne önce itiraz etmiş, sonra yardım etmiştir (6 puan). (2) Değişimin nedeni, kedinin titremesini görmesidir (7 puan). (3) Anne başlangıçta tereddüt etse de merhametli ve duyarlı biridir (7 puan). | Davranıştaki değişim ve nedeni, kişiliği anlamamızı sağlar. | 20 |
| 8 | Ölçütler: (1) “Ben” diliyle çocuğun duygu ve düşünceleri doğrudan öğrenilir (7 puan). (2) “O” diliyle olaylar dışarıdan, davranışlar ve sözler üzerinden aktarılır, çocuğun iç dünyası sınırlı görülür (7 puan). (3) Bu farkı gösteren bir örnek veya gerekçe verilmiştir (6 puan). | Bakış açısı, okuyucunun olaya ve kişilere dair bilgisini belirler. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Kişilik özelliğini davranıştan çıkarmak yerine metinde geçmeyen varsayımlara dayandırmak. · Birinci kişi anlatıma çevirirken yalnızca zamiri değiştirip fiil ve iyelik eklerini değiştirmeyi unutmak.
Öz kontrol: Bir kişiyle ilgili yorumumu metindeki hangi davranış veya söze dayandırdım?