Ana sayfa›Biyoloji 9. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 78›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Biyoloji 9. sınıf · Organik Moleküllerin Ayıraçlarla Tanınması
Bilgi notu
Organik Moleküllerin Ayıraçlarla Tanınması
- Nişasta, iyot çözeltisiyle mavi-mor (mavi-siyah) renk verir.
- İndirgen şekerler (glikoz gibi) Benedict ya da Fehling çözeltisiyle ısıtılınca kiremit kırmızısı çökelti oluşturur.
- Proteinler biüret ayıracıyla mor renk verir.
- Yağlar Sudan III ile kırmızıya boyanır.
Örnek: Bir besin örneği Benedict çözeltisiyle ısıtıldığında kiremit kırmızısı çökelti veriyor; Sudan III ile ise renk değişmiyor. Örnekte hangi molekül vardır, hangisi yoktur?
Çözüm: Kiremit kırmızısı çökelti indirgen şeker olduğunu gösterir. Sudan III ile renk değişmediğinden yağ yoktur.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Nişastanın varlığını anlamak için hangi ayıraç kullanılır?
Biüret ayıracı proteinle karşılaşınca hangi rengi verir?
Sudan III ayıracı hangi organik molekülün varlığını ve hangi renkle gösterir?
Uygulama
Bir besin örneğine iyot çözeltisi damlatıldığında mavi-siyah renk oluşuyor. Bu örnekte hangi organik molekül vardır?
Glikoz çözeltisine Benedict çözeltisi eklenip ısıtıldığında hangi sonuç gözlenir?
Yumurta akında protein olup olmadığını anlamak için hangi ayıraç kullanılmalıdır ve olumlu sonuçta hangi renk beklenir?
Düşün
Bir besin örneği dört ayrı tüpe konuyor: iyot eklenen tüpte renk değişmiyor; Benedict ile ısıtılan tüpte kiremit kırmızısı çökelti oluşuyor; biüret eklenen tüpte renk mavi kalıyor; Sudan III eklenen tüpte renk değişmiyor. Besinin hangi organik molekülü içerdiğini gerekçesiyle yazınız.
Bir öğrenci patates parçasına Benedict çözeltisi ekleyip ısıttığında kiremit kırmızısı çökelti görmeyince 'Patates karbohidrat içermez.' diyor. Öğrencinin hatasını açıklayıp hangi ayıracı kullanması gerektiğini yazınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | İyot çözeltisi. | İyot, nişasta ile mavi-mor renk verir. | 8 |
| 2 | Mor (menekşe) renk. | Biüret, proteinlerin varlığını mor renkle gösterir. | 8 |
| 3 | Yağın varlığını, kırmızı renkle gösterir. | Sudan III yağları kırmızıya boyar. | 8 |
| 4 | Nişasta (bir karbohidrat). | İyotun mavi-siyah renk vermesi nişastayı gösterir. | 12 |
| 5 | Kiremit kırmızısı çökelti oluşur. | Glikoz indirgen bir şekerdir; Benedict ile ısıtılınca kiremit kırmızısı çökelti verir. | 12 |
| 6 | Biüret ayıracı kullanılır; mor renk oluşur. | Yumurta akı proteince zengindir; biüret proteinle mor renk verir. | 12 |
| 7 | Ölçütler: (a) Benedict ile kiremit kırmızısı çökelti, indirgen şekerin varlığını gösterir (8 p). (b) İyot negatif olduğundan nişasta yoktur (4 p). (c) Biüret negatif olduğundan protein yoktur (4 p). (d) Sudan III negatif olduğundan yağ yoktur (4 p). Sonuç: besin indirgen şeker içerir. | Yalnızca Benedict testi pozitif sonuç verdiği için örnekte indirgen şeker vardır. | 20 |
| 8 | Ölçütler: (a) Yargı yanlıştır; patates karbohidrat içerir (4 p). (b) Benedict yalnızca indirgen şekerleri gösterir; nişastaya tepki vermez (6 p). (c) Patatesteki karbohidrat ağırlıklı olarak nişastadır (4 p). (d) Nişasta için iyot çözeltisi kullanılmalı, mavi-siyah renk beklenmelidir (6 p). | Benedict nişastayı tanımaz; nişasta iyotla mavi-siyah renk verir. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Benedict ile renk görmeyince besinde hiç karbohidrat olmadığını sanırlar. · Biüreti yağ, Sudan III'ü protein ayıracı sanıp ayıraçların görevlerini karıştırırlar.
Öz kontrol: Kullandığım ayıraç aradığım organik molekülü gerçekten tanıyor mu?