Ana sayfa›Biyoloji Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 91›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Biyoloji 9. sınıf · Karbonhidratlar ve Enzimler
Bilgi notu
Karbonhidratlar ve Enzimler
- Karbonhidratlar C, H ve O içeren organik moleküllerdir; glikoz, nişasta ve selülozun yapısında glikoz birimleri vardır.
- Nişasta iyotla mavi-mor renk verir; Benedict çözeltisi ısıtılınca glikozla turuncu-kırmızı renk verir.
- Enzimler proteindir; tepkimeleri hızlandırır ve belirli bir maddeye özgüdür.
- Çok yüksek sıcaklık enzimin yapısını bozar. İnsanda selülozu sindiren enzim yoktur; selüloz posa olarak sindirime yardım eder.
Örnek: Amilaz enzimi nişastayı parçalar, ancak yağı parçalamaz. Bu durum enzimlerin hangi özelliğini gösterir?
Çözüm: Her enzim belirli bir maddeye etki eder. Amilaz nişastaya özgüdür, yağa etki etmez; bu enzimlerin özgül olduğunu gösterir.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Karbonhidratlarda bulunan üç elementi yazınız.
Nişasta ile temas edince mavi-mor renk veren ayıraç hangisidir?
Bitki hücre duvarında bulunan ve insan tarafından sindirilemeyen polisakkaritin adı nedir?
Uygulama
İçinde bol miktarda glikoz bulunan bir çözeltiye Benedict çözeltisi eklenip ısıtılıyor. Çözeltide nasıl bir renk değişimi beklenir?
Bir öğrenci, bir enzimi 90 °C'ye kadar ısıtınca enzimin çalışmadığını, tüp tekrar soğutulunca da enzimin yeniden çalışmadığını gözlemliyor. Bu durumu enzimin yapısı açısından açıklayınız.
Selülozdan zengin bir sebzeyle beslenen kişi bu besinden enerji elde edebilir mi? İnsanın sindirim enzimleri açısından açıklayınız ve selülozun sindirim sistemine bir faydasını yazınız.
Düşün
Üç tüpün her birine aynı miktarda nişasta çözeltisi konuyor. A tüpüne taze tükürük, B tüpüne kaynatılıp soğutulmuş tükürük, C tüpüne ise saf su ekleniyor. Üç tüp de 37 °C'de 20 dakika bekletildikten sonra her birine iyot damlatılıyor. Hangi tüplerde mavi-mor renk oluşur, hangisinde oluşmaz? Nedenlerini açıklayınız.
Nişasta ve selüloz, glikoz birimlerinden oluşan polisakkaritlerdir. Buna rağmen insan, nişastayı enerji için kullanabilirken selülozu kullanamaz. Bu iki molekülün ortak yönünü yazınız ve farkı enzimlerin özelliğine dayanarak açıklayınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Karbon (C), hidrojen (H) ve oksijen (O). | Karbonhidratlar C, H ve O elementlerinden oluşur. | 8 |
| 2 | İyot çözeltisi | İyot, nişasta varlığında mavi-mor renk oluşturur. | 8 |
| 3 | Selüloz | Selüloz bitki hücre duvarının yapısında bulunur ve insanda sindirilemez. | 8 |
| 4 | Mavi renk turuncu-kırmızı tonlara döner. | Benedict çözeltisi ısıtılınca glikozla tepkime verir ve renk turuncu-kırmızıya döner. | 12 |
| 5 | Ölçütler (toplam 12 puan): Enzim proteindir (3 puan). Yüksek sıcaklık enzimin yapısını bozar (5 puan). Yapı bozulduğu için soğutulunca eski hâline dönmez ve enzim çalışmaz (4 puan). | Yüksek sıcaklıkta enzimin yapısı bozulur ve bu bozulma soğutulunca geri dönmez. | 12 |
| 6 | Ölçütler (toplam 12 puan): İnsanda selülozu parçalayan enzim yoktur (4 puan). Bu yüzden selülozdan enerji elde edilemez (4 puan). Selüloz posa olarak bağırsak hareketlerini düzenler veya kabızlığı önler (4 puan). | Selüloz sindirilmediği için enerji vermez; ancak lif olarak sindirim sağlığına katkı sağlar. | 12 |
| 7 | Ölçütler (toplam 20 puan): A tüpünde mavi-mor renk oluşmaz; tükürükteki amilaz nişastayı parçalamıştır (6 puan). B tüpünde mavi-mor renk oluşur; kaynatma enzimin yapısını bozduğundan nişasta parçalanmamıştır (7 puan). C tüpünde mavi-mor renk oluşur; ortamda enzim olmadığından nişasta parçalanmamıştır (7 puan). | İyot yalnızca nişasta kalan tüplerde mavi-mor verir; nişasta yalnız çalışan enzim bulunan A tüpünde parçalanır. | 20 |
| 8 | Ölçütler (toplam 20 puan): Ortak yön: ikisi de glikoz birimlerinden oluşan polisakkarittir (5 puan). İnsan nişastayı sindirip glikoz elde ederek enerji için kullanabilir (5 puan). Selülozu parçalayacak enzim insanda yoktur, bu yüzden selüloz sindirilemez (6 puan). Enzimler belirli bir maddeye özgüdür; nişastayı parçalayan enzim selülozu parçalayamaz (4 puan). | Aynı birimlerden oluşsalar da enzimler özgül olduğundan insanın enzimleri yalnız nişastaya etki eder. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Enzimin yüksek sıcaklıkta yalnızca yavaşladığını sanmak; oysa yapısı bozulur. · İyotun glikozla, Benedict çözeltisinin nişastayla renk verdiğini sanıp ayıraçları karıştırmak.
Öz kontrol: Hangi ayıracın hangi maddeyle renk verdiğini ve enzimin hangi sıcaklıkta çalışmayı bırakacağını söyleyebiliyor muyum?