Ana sayfa›Kitaplar›Coğrafya Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 133
Coğrafya Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 133 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
4Haritada a ve b yerleri arasındaki iklim farklarının nedenlerini açıklama
Çözüm Yolu
Kuzey Anadolu Dağları nemli havayı kıyıda tutar. a her mevsim yağış alır, kışlar ılıktır. b denizden uzak ve yüksek olduğundan kışlar sert, yağış azdır, sıcaklık farkı fazladır.
- Haritada a'nın Karadeniz kıyısında, b'nin ise kıyının gerisinde, yüksek iç kesimde olduğu belirlenir.
- Kuzey Anadolu Dağları'nın kıyıya paralel uzandığı ve denizden gelen nemli havayı kıyıda tuttuğu fark edilir.
- a'da deniz etkisiyle kışlar ılık, yağış her mevsim boldur; Karadeniz iklimi görülür.
- b'de denizden uzaklık ve yükselti nedeniyle kışlar sert, yağış az, sıcaklık farkı büyüktür; karasal iklim görülür.
- Farkın gerekçeleri yazılır: denize uzaklık, yükselti ve dağların kıyıya paralel uzanışı.
- Farkı yalnız enleme bağlamak — a ve b hemen hemen aynı enlemde; belirleyici etken yükselti, dağlar ve denize uzaklıktır.
- Yalnız iklim adlarını yazmak — soru gerekçe istiyor; nedenler açıkça belirtilmelidir.
Kendini kontrol et: Yazdığın her nedenin a ile b arasında gerçekten farklı olan bir özellik olup olmadığını haritadan kontrol ettin mi?
5c ve ç yerlerinde benzer iklim görülmesini yer şekilleriyle açıklama
Çözüm Yolu
Dağlar doğu-batı yönlü ve kıyıya dik olduğundan deniz etkisi vadilerle içeri sokulur. Bu yüzden kıyıdaki c ile iç kesimdeki ç'de de yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlıdır.
- Haritada c'nin Ege kıyısında, ç'nin ise daha iç kesimde olduğu belirlenir.
- Ege Bölgesi'nde dağların kıyıya dik, doğu-batı yönünde uzandığı fark edilir.
- Dağlar arasındaki vadilerin deniz etkisini iç kesimlere kadar taşıdığı açıklanır.
- Bu nedenle hem c'de hem ç'de yazların sıcak ve kurak, kışların ılık ve yağışlı olduğu, yani Akdeniz iklimi görüldüğü yazılır.
- Dağların kıyıya paralel olduğunu yazmak — Ege'de dağlar kıyıya diktir; paralel olsaydı deniz etkisi içeri giremezdi.
- Benzerliği yalnız aynı enlemde olmalarına bağlamak — soru yer şekillerinin etkisini, yani dağ ve vadilerin uzanışını soruyor.
Kendini kontrol et: Açıklamanda dağların kıyıya göre uzanış yönü ve vadilerin deniz etkisini taşıması yer alıyor mu?
6c ve d yerleri arasındaki iklim farklarının gerekçelerini açıklama
Çözüm Yolu
c deniz etkisiyle ılık ve yağışlı kışlara sahiptir. d denizden uzak, yüksek ve dağlarla çevrili olduğundan kışları çok soğuk, yazları serindir; sıcaklık farkı büyüktür.
- Haritada c'nin Ege kıyısında, d'nin Doğu Anadolu'da yüksek bir alanda olduğu belirlenir.
- c'nin deniz etkisi aldığı, d'nin ise denizden çok uzak ve dağlarla çevrili olduğu karşılaştırılır.
- Renk ölçeğinden d'nin yükseltisinin c'den çok fazla olduğu görülür.
- Sonuç yazılır: c'de Akdeniz iklimi, d'de kışları çok soğuk, sıcaklık farkı büyük sert karasal iklim görülür.
- Farkı enleme bağlamak — c ve d yaklaşık aynı enlemdedir; fark yükselti ve denize uzaklıktan kaynaklanır.
- Haritadaki renkleri yanlış okumak — kahverengi tonlar yüksek alanları gösterir; yeşil tonlar alçak alanlardır.
Kendini kontrol et: Haritada c ve d'nin enlemlerini karşılaştırdın mı; benzer enlemdeyseler farkı başka hangi etkenlerle açıkladın?
7e ve f yerlerinde iklim koşullarını farklılaştıran faktörleri yorumlama
Çözüm Yolu
Toroslar deniz etkisini iç kesimlere geçirmez. e deniz etkisiyle ılık ve yağışlı kışlar yaşar. f daha karasaldır; yazları çok sıcak ve kurak, kışları daha soğuktur.
- Haritada e'nin Akdeniz kıyısında, f'nin Güneydoğu Anadolu'da iç kesimde olduğu belirlenir.
- Toros Dağları'nın kıyıya paralel uzandığı ve deniz etkisinin iç kesimlere geçişini engellediği fark edilir.
- e'de deniz etkisiyle kışların ılık ve yağışlı geçtiği yazılır.
- f'de denizden uzaklık nedeniyle yazların çok sıcak ve kurak, kışların daha soğuk olduğu, karasallığın arttığı belirtilir.
- Etkili faktörler sıralanır: denize uzaklık, Torosların engeli ve yükselti farkı.
- f'yi de Akdeniz kıyısında saymak — f iç kesimdedir ve Toroslar deniz etkisini oraya ulaştırmaz.
- Yalnız sıcaklık farkını söylemek — soru faktörleri istiyor; neden olan etkenler adlandırılmalıdır.
Kendini kontrol et: e ile f arasında deniz etkisini kesen bir yer şekli olup olmadığını haritada kontrol ettin mi?
8Türkiye'nin mutlak konumunun iklim üzerindeki etkilerini açıklama
Çözüm Yolu
Orta kuşakta güneş ışınları yıl boyu değişen açıyla gelir, mevsimler belirgindir. Aşırı sıcak ya da soğuk iklimler görülmez; hava kütleleri farklı bölgelerde farklı iklim özellikleri oluşturur.
- Haritanın kenarındaki enlem değerlerinden Türkiye'nin yaklaşık 36° ile 42° kuzey enlemleri arasında olduğu okunur.
- Bu enlemlerin orta (ılıman) kuşakta yer aldığı belirlenir.
- Orta kuşakta güneş ışınlarının geliş açısının yıl içinde değiştiği, bu yüzden dört mevsimin belirgin yaşandığı açıklanır.
- Aşırı sıcak ya da aşırı soğuk iklimlerin görülmediği ve farklı ılıman iklim tiplerinin oluştuğu yazılır.
- Mutlak konumu komşu ülkeler ve denizlerle açıklamak — bunlar göreceli konumdur; mutlak konum enlem ve boylamla belirtilir.
- İklim farklarını boylama bağlamak — boylam yerel saati etkiler; iklim üzerinde etkili olan enlemdir.
Kendini kontrol et: Cevabında enlem değerlerini ve bunların hangi iklim kuşağına karşılık geldiğini yazdın mı?