Kitavuz

Hızlı Sayfa Bul

Ana sayfa›Kitaplar›Coğrafya 9. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 27

Sayfa 27 9 Çözümlü Madde

Coğrafya 9. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 27 Cevapları

Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi

Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?

Tüm cevaplar ve mevcut çözüm rehberleri ücretsiz. Önce dene; sonra ilk adımı, cevabı ve çözüm yolunu aç.

2. Adım - Piri ReisPiri Reis'in çalışmasını yazma

Örnek Cevap (Ücretsiz)
1513 tarihli dünya haritasını çizdi; Kitab-ı Bahriye adlı denizcilik kitabında kıyı ve limanları anlattı.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Haritası Amerika kıyılarını da gösterir; denizcilik ve haritacılığa katkı sağladı.

  1. Sayfa 24'te Piri Reis'in Yeni Çağ'da coğrafyaya öncülük eden denizcilerden olduğunu bul.
  2. Araştırmandan 1513 tarihli dünya haritasını not et.
  3. Kıyıları ve limanları anlatan Kitab-ı Bahriye adlı denizcilik kitabını ekle.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Haritasında Amerika kıyılarını da göstererek keşiflerin bilgisini haritaya aktardı. (Piri Reis haritasının önemini anlattığı için geçerlidir.)

Sık yapılan hatalar
  • Piri Reis'e atlas hazırlamayı yazmak — ilk modern atlas Ortelius'a aittir.

Kendini kontrol et: Yazdığın katkılar haritacılık ve denizcilikle ilgili mi?

Değerlendirme 3Türk-İslam bilginlerinin çalışmalarının coğrafyanın gelişimindeki rolü

Örnek Cevap (Ücretsiz)
Eski bilgileri koruyup geliştirerek Avrupa'ya aktardılar; gözlem ve ölçüme dayalı yöntemleriyle coğrafyanın bilimsel gelişmesine ve keşiflere zemin hazırladılar.
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar

Çözüm Yolu

Orta Çağ'da bilgi aktarımı ve yeni bilgi üretimiyle köprü rolü oynadılar.

  1. Türk-İslam bilginlerinin çoğunun Orta Çağ'da, keşiflerden önce çalıştığını tarih şeridinden belirle.
  2. Eski Çağ bilgilerini koruyup geliştirdiklerini ve yeni ölçümler eklediklerini düşün.
  3. Bu birikimin Avrupa'ya aktarılarak keşiflere ve modern coğrafyaya zemin hazırladığını yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Gözlem ve ölçüme dayalı yöntemleriyle coğrafyayı daha bilimsel hâle getirdiler. (Yöntem yönünden katkıyı açıkladığı için geçerlidir.)

Sık yapılan hatalar
  • Yalnız katkıları sıralamak — soru bu çalışmaların coğrafyanın gelişim sürecindeki rolünü, yani köprü görevini sorar.

Kendini kontrol et: Cevabın, bu çalışmaların önceki ve sonraki çağlar arasında nasıl bağlantı kurduğunu açıklıyor mu?

2. Adım - A. OrteliusOrtelius'un çalışmasını yazma

Örnek Cevap (Ücretsiz)
1570'te ilk modern atlas sayılan Theatrum Orbis Terrarum'u hazırladı; haritaları tek ciltte topladı.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Atlas düzeni haritacılığı ve coğrafi bilginin yayılmasını kolaylaştırdı.

  1. Sayfa 24'te Ortelius'un Yeni Çağ'da harita ve eserleriyle katkı verdiğini bul.
  2. Araştırmandan 1570'te hazırladığı Theatrum Orbis Terrarum adlı eseri not et.
  3. Bu eserin haritaları tek ciltte toplayan ilk modern atlas sayıldığını yaz.
Sık yapılan hatalar
  • Ortelius'u yalnız 'harita çizdi' diye geçmek — asıl katkısı haritaları atlas düzeninde bir araya getirmesidir.

Kendini kontrol et: Yazdığın katkıda 'atlas' kavramı yer alıyor mu?

2. Adım - Kâtip ÇelebiKâtip Çelebi'nin çalışmasını yazma

Örnek Cevap (Ücretsiz)
Cihannüma adlı eseriyle Doğu ve Batı coğrafya bilgisini birleştirdi; Türkçede Batılı yöntemle yazılan ilk önemli coğrafya eserlerindendir.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Osmanlı coğrafyası ve dünya hakkında sistemli bilgi sundu.

  1. Sayfa 24'te Kâtip Çelebi'nin Yeni Çağ'da harita ve eserleriyle katkı verdiğini bul.
  2. Araştırmandan Cihannüma adlı eserini not et.
  3. Bu eserde Doğu ve Batı'nın coğrafya bilgisini birleştirdiğini yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Avrupa'daki coğrafya ve haritacılık bilgilerini Osmanlı'ya tanıttı. (Batılı kaynakları kullanmasının etkisini anlattığı için geçerlidir.)

Sık yapılan hatalar
  • Kâtip Çelebi ile Evliya Çelebi'yi karıştırmak — Seyahatname Evliya Çelebi'nin, Cihannüma Kâtip Çelebi'nin eseridir.

Kendini kontrol et: Yazdığın eser adı Cihannüma mı, Seyahatname değil mi?

2. Adım - A. V. HumboldtHumboldt'un çalışmasını yazma

Örnek Cevap (Ücretsiz)
Doğa olaylarının birbiriyle ilişkisini inceledi; bitki coğrafyası ve izoterm haritalarını geliştirdi; Kosmos eserini yazdı. Fiziki coğrafyanın kurucusudur.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Yaptığı gözlemli geziler, coğrafyayı bilimsel yönteme dayandırdı.

  1. Sayfa 25'te Humboldt'un Yakın Çağ'da coğrafyanın gelişmesine öncülük ettiğini bul.
  2. Araştırmandan keşif gezilerinde doğa olaylarının birbiriyle ilişkisini incelediğini not et.
  3. Kosmos eserini ve fiziki coğrafyanın kurucusu sayıldığını ekle.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Eşit sıcaklık eğrilerini (izoterm) kullanarak iklim haritacılığına katkı verdi. (Humboldt'un fiziki coğrafyaya somut katkısını örneklediği için geçerlidir.)

Sık yapılan hatalar
  • Humboldt'u beşerî coğrafyanın kurucusu diye yazmak — o daha çok fiziki coğrafya ve doğa olaylarıyla öne çıkar.

Kendini kontrol et: Yazdığın katkı doğa olaylarının ilişkisini gözleme dayanarak incelemesiyle bağlantılı mı?

2. Adım - C. RitterRitter'in çalışmasını yazma

Örnek Cevap (Ücretsiz)
Doğa ile insan arasındaki ilişkiyi inceledi; Erdkunde adlı eseriyle karşılaştırmalı ve beşerî coğrafyanın gelişmesine katkı verdi.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Humboldt'la birlikte modern coğrafyanın kurucusu kabul edilir.

  1. Sayfa 25'te Ritter'in Humboldt'la birlikte Yakın Çağ'ın öncü bilim insanlarından olduğunu bul.
  2. Araştırmandan doğa ile insan arasındaki ilişkiyi incelediğini not et.
  3. Erdkunde adlı eserini ve karşılaştırmalı coğrafyaya katkısını yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Berlin Üniversitesinde coğrafya kürsüsü kurarak coğrafyanın üniversitelerde okutulmasına öncülük etti. (Ritter'in akademik coğrafyaya katkısını anlattığı için geçerlidir.)

Sık yapılan hatalar
  • Ritter ile Humboldt'un katkılarını aynı yazmak — Ritter insan-doğa ilişkisini, Humboldt doğa olaylarını öne çıkarır.

Kendini kontrol et: Yazdığın katkı insan ile doğa arasındaki ilişkiyi vurguluyor mu?

2. Adım - P. V. BlacheBlache'ın çalışmasını yazma

Örnek Cevap (Ücretsiz)
Fransız coğrafya ekolünü kurdu; insan-doğa ilişkisinde insanın seçici rolünü vurgulayan olasılıkçılık (posibilizm) anlayışını geliştirdi.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Beşerî coğrafyanın gelişmesinde etkili oldu.

  1. Tarih şeridinde Blache'ın Yakın Çağ'da (1845-1918) yaşadığını belirle.
  2. Araştırmandan Fransız coğrafya ekolünü kurduğunu not et.
  3. İnsanın doğal ortam karşısında seçim yapabildiğini savunan olasılıkçılık anlayışını yaz.
Sık yapılan hatalar
  • Olasılıkçılığı 'doğa insanı tamamen belirler' diye açıklamak — bu görüş çevresel determinizmdir, Blache bunun karşısındadır.

Kendini kontrol et: Açıklamanda insanın doğal koşullar içinde seçim yapabildiği vurgulanıyor mu?

2. Adım - C. O. SauerSauer'in çalışmasını yazma

Örnek Cevap (Ücretsiz)
Kültürel peyzaj kavramını geliştirdi; insanın doğal çevreyi nasıl değiştirdiğini inceleyerek kültürel coğrafyanın gelişmesine katkı verdi.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Amerikalı coğrafyacı olup kültürel coğrafya ekolünün öncüsüdür.

  1. Tarih şeridinde Sauer'in Yakın Çağ'da (1889-1975) yaşadığını belirle.
  2. Araştırmandan kültürel peyzaj kavramını geliştirdiğini not et.
  3. İnsanın doğal çevreyi nasıl değiştirdiğini incelediğini ve kültürel coğrafyaya katkısını yaz.
Sık yapılan hatalar
  • Kültürel peyzajı yalnız doğal manzara sanmak — kavram insan etkisiyle değişmiş çevreyi anlatır.

Kendini kontrol et: Yazdığın katkı, insan faaliyetlerinin doğal çevrede bıraktığı izlerle ilgili mi?

Değerlendirme 1Coğrafyanın gelişiminde etkili temel faktörleri tartışma

Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.

Değerlendirme 2Türk-İslam bilginlerinin coğrafyaya doğrudan katkılarını tartışma

Örnek Cevap (Ücretsiz)
Ölçüm ve hesaplamalar yaptılar, harita ve dünya haritaları çizdiler, seyahatnameler ve coğrafya eserleri yazdılar, gözleme dayalı bilgi biriktirdiler.
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar

Çözüm Yolu

Biruni, İdrisi, İbn Battuta, Piri Reis, Kâtip Çelebi örnektir.

  1. Tarih şeridindeki Türk-İslam bilim insanlarını belirle: Biruni, İdrisi, İbni Battuta, Piri Reis, Kâtip Çelebi.
  2. Her birinin yaptığı çalışmayı bir türe ayır: ölçüm, harita, seyahatname veya coğrafya eseri.
  3. Bu türleri doğrudan katkılar olarak listele.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Namaz vakti ve kıble yönü için konum belirleme yöntemleri geliştirdiler. (Sayfa 24'teki dini ihtiyaçlarla ilgili bilgiye dayandığı için geçerlidir.)

Sık yapılan hatalar
  • Eratosthenes veya Ortelius gibi Türk-İslam dünyası dışındaki bilginleri örnek vermek — soru yalnız Türk-İslam bilginlerini sorar.

Kendini kontrol et: Listelediğin her katkıyı bir Türk-İslam bilim insanının adıyla eşleştirebiliyor musun?