Ana sayfa›Fizik 9. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 115›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fizik 9. sınıf · Hareket Türleri
Bilgi notu
Hareket Türleri
- Öteleme hareketinde cismin bütün noktaları aynı anda aynı yönde yer değiştirir.
- Dönme hareketinde cisim bir eksen etrafında döner; noktaları eksene sabit uzaklıkta çember çizer.
- Titreşim hareketinde cisim bir denge konumunun iki yanında tekrar tekrar gidip gelir.
- Bir cisim aynı anda birden fazla hareket türünü yapabilir (örneğin yuvarlanan tekerlek).
Örnek: Düz rayda ilerleyen bir vagonun hareket türünü gerekçesiyle yazınız.
Çözüm: Vagonun bütün noktaları aynı anda aynı doğrultuda ve aynı miktarda yer değiştirir; bu nedenle hareket öteleme hareketidir.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Menteşeleri etrafında açılan bir kapının hareketi hangi türdendir?
Çalınan bir gitar telinin hareketi hangi türdendir?
Yatay düz yolda sabit hızla ilerleyen bir otomobilin kasasının (gövdesinin) hareketi hangi türdendir?
Uygulama
Eğimli zeminde yuvarlanarak ilerleyen silindir şeklindeki bir varilin hareketini türleriyle birlikte yazınız.
Bir sarkaç bırakıldığında en alt noktasının iki yanında gidip gelmektedir. Hareketini sınıflandırıp dayanağını yazınız.
Aşağıdaki olayları öteleme, dönme, titreşim türlerine göre sınıflandırıp gerekçelerini kısaca yazınız: (a) Eğik düzlemde dönmeden kayan kutu, (b) Rüzgâr türbininin dönen kanadı, (c) Çalışan bir hoparlörün zarı.
Düşün
Bir öğrenci 'Yer değiştiren her cisim yalnızca öteleme hareketi yapar.' diyor. Bu görüşü yolda giden bir bisikletin tekerleği örneğiyle değerlendiriniz.
Bir dönme dolap ile bir çocuk salıncağının hareketlerini hareket türü açısından karşılaştırınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Dönme hareketi. | Kapı menteşelerinden geçen eksen etrafında döner. | 8 |
| 2 | Titreşim hareketi. | Tel, durağan konumunun iki yanında tekrar tekrar gidip gelir. | 8 |
| 3 | Öteleme hareketi. | Kasanın bütün noktaları aynı anda aynı yönde yer değiştirir. | 8 |
| 4 | Öteleme ve dönme hareketi. | Varil hem yer değiştirir hem kendi ekseni etrafında döner. | 12 |
| 5 | Titreşim hareketi; denge konumu çevresinde tekrar eden gidip gelme hareketidir. | Tekrarlanan, denge konumu çevresindeki hareket titreşimdir. | 12 |
| 6 | Ölçütler: (a) Öteleme; bütün noktaları aynı yönde yer değiştirir (4 p); (b) Dönme; eksen etrafında çember çizer (4 p); (c) Titreşim; denge konumu çevresinde gidip gelir (4 p). Toplam 12 p. | Her olay tanımına uyan hareket türüyle eşleşir. | 12 |
| 7 | Ölçütler: Tekerlek yer değiştirdiği için öteleme yapar (5 p); Aynı zamanda ekseni etrafında döndüğü için dönme de yapar (7 p); Bir cisim aynı anda birden fazla hareket türünü yapabilir, bu nedenle görüş yanlıştır (8 p). Toplam 20 p. | Tekerlek hem ilerler hem döner; yer değiştirmek tek başına yalnızca ötelemeyi göstermez. | 20 |
| 8 | Ölçütler: Dönme dolap bir eksen etrafında çember çizerek döner, yani dönme hareketi yapar (7 p); Salıncak denge konumu çevresinde gidip gelir, yani titreşim hareketi yapar (7 p); Dönme dolap tek yönde sürekli dönerken salıncak yön değiştirerek tekrar eder (6 p). Toplam 20 p. | Biri çember yolunda tek yönlü dönüş, diğeri iki yanlı gidip gelme hareketidir. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Yuvarlanan cisimlerin yalnızca dönme yaptığını sanıp ilerlemeyi (ötelemeyi) unutmak. · Gidip gelme hareketini dönme hareketiyle karıştırmak.
Öz kontrol: Cismin noktaları aynı yönde mi ilerliyor, bir eksen çevresinde mi dönüyor, yoksa denge konumu çevresinde mi gidip geliyor?