Ana sayfa›Fizik 9. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 122›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fizik 9. sınıf · Aynı Doğrultudaki Kuvvetlerin Bileşkesi
Bilgi notu
Aynı Doğrultudaki Kuvvetlerin Bileşkesi
- Kuvvet vektörel bir niceliktir; büyüklüğü (N) ve yönü vardır.
- Aynı doğrultuda ve aynı yöndeki kuvvetlerin bileşkesi büyüklüklerin toplamıdır ve ortak yöndedir.
- Aynı doğrultuda zıt yöndeki kuvvetlerin bileşkesi büyükten küçük çıkarılarak bulunur ve büyük kuvvetin yönündedir.
- Net kuvvet sıfırsa kuvvetler dengelenmiştir; cismin hızı değişmez.
Örnek: Bir kutuya doğuya 30 N ve batıya 18 N kuvvet uygulanıyor. Net kuvvet kaç N'dur ve hangi yöndedir?
Çözüm: Zıt yönlü: 30 − 18 = 12 N. Büyük kuvvet doğuya olduğundan net kuvvet doğuya doğrudur.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Aynı doğrultuda ve aynı yönde 15 N ve 25 N büyüklüğünde iki kuvvet bir cisme etki ediyor. Bileşke kuvvetin büyüklüğü ve yönü nedir?
Aynı doğrultuda zıt yönlerde 60 N ve 35 N'luk iki kuvvet bir cisme uygulanıyor. Bileşke kuvvetin büyüklüğünü ve yönünü yaz.
Üzerine etki eden net kuvvet sıfır olan durgun bir cismin hareket durumu nasıl olur?
Uygulama
Bir ip çekme oyununda A takımı sağa 450 N, B takımı sola 520 N kuvvet uyguluyor. Net kuvvetin büyüklüğü ve yönü nedir?
Bir kutuya +x yönünde 30 N ve 20 N, −x yönünde 10 N'luk kuvvetler uygulanıyor. Net kuvvetin büyüklüğü ve yönü nedir?
Aynı doğrultudaki iki kuvvetten biri 20 N'dur. Bileşke kuvvet 12 N'dur ve 20 N'luk kuvvetin yönündedir. Diğer kuvvet kaç N'dur ve hangi yöndedir?
Düşün
Ağırlığı 800 N olan bir paraşütçü sabit hızla yere iniyor. Paraşütçüye etki eden hava direnci kuvvetinin büyüklüğü ve yönü nedir? Gerekçeni yaz.
Başlangıçta durgun bir bota akıntı yönünde 90 N, akıntıya karşı yönde 90 N kuvvet uygulanıyor. (a) Net kuvvet kaç N'dur ve bot hareket eder mi? Gerekçelendir. (b) Akıntıya karşı uygulanan kuvvet 70 N'a düşerse net kuvvet ve yön ne olur?
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | 40 N, kuvvetlerle aynı yönde. | Aynı yönlü kuvvetler toplanır: 15 + 25 = 40 N. | 8 |
| 2 | 25 N, 60 N'luk kuvvetin yönünde. | Zıt yönlü kuvvetlerde büyükten küçük çıkarılır: 60 − 35 = 25 N. | 8 |
| 3 | Durgun kalır (hızı değişmez). | Net kuvvet sıfırsa cismin hareket durumu değişmez. | 8 |
| 4 | 70 N, sola doğru (B takımı yönünde). | Zıt yönlü kuvvetlerde büyükten küçük çıkarılır: 520 − 450 = 70 N; büyük kuvvet sola olduğundan net kuvvet de sola doğrudur. | 12 |
| 5 | 40 N, +x yönünde. | +x yönündeki kuvvetler toplanır: 30 + 20 = 50 N. Zıt yöndeki 10 N çıkarılır: 50 − 10 = 40 N. | 12 |
| 6 | 8 N, 20 N'luk kuvvete zıt yönde. | Bileşke 20 N'den küçük olduğu için ikinci kuvvet zıt yönlüdür: 20 − F = 12 ve F = 8 N. | 12 |
| 7 | Ölçütler: (8 puan) Sabit hızla indiği için net kuvvet sıfırdır. (6 puan) Hava direnci kuvveti 800 N'dur (ağırlığa eşit). (6 puan) Yönü yukarıdır (ağırlığa zıt). | Hız sabitse net kuvvet sıfır olmalıdır; bu yüzden hava direnci ağırlığı dengeler. | 20 |
| 8 | Ölçütler: (5 puan) (a) Net kuvvet 90 − 90 = 0 N. (5 puan) Net kuvvet sıfır olduğundan bot durgun kalır. (5 puan) (b) 90 − 70 = 20 N. (5 puan) Yönü akıntı yönündedir. | Net kuvvet sıfırken cismin hareket durumu değişmez; kuvvetler eşit değilse büyük kuvvetin yönünde net kuvvet oluşur. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Zıt yönlü kuvvetleri çıkarmak yerine toplarlar. · Net kuvvetin yönünü küçük kuvvetin yönü olarak alırlar.
Öz kontrol: Kuvvetlerin yönleri aynı mı zıt mı; toplamalı mıyım çıkarmalı mıyım?