Ana sayfa›Kitaplar›Fizik 9. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 123
Fizik 9. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 123 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
6bEtiketteki nicelikleri temel ve türetilmiş olarak tabloya yazma
Çözüm Yolu
Kütle temel niceliktir. Hacim (uzunluk³), özkütle (kütle/hacim) ve kuvvet (kütle x ivme) temel niceliklerden türetilir.
- Etiketteki nicelikler: kütle (100 g), hacim (11,8 cm³), özkütle (8,47 g/cm³), kuvvet (1.250 N).
- Kütle, başka niceliklerden türetilmeyen yedi temel nicelikten biridir.
- Hacim uzunluktan (uzunluk³), özkütle kütle ve hacimden (kütle/hacim), kuvvet kütle ve ivmeden (kütle × ivme) türetilir.
- Hacmi temel nicelik sanmak — hacim, uzunluğun üç boyutta çarpımından türetilir.
- Kuvveti temel nicelik saymak — kuvvet, kütle ve ivmeden türetilir; yedi temel nicelik arasında yoktur.
Kendini kontrol et: Yazdığın her türetilmiş niceliğin birimini temel birimlerle (kg, m, s) yazabiliyor musun?
6cEtiketteki nicelikleri skaler ve vektörel olarak tabloya yazma
Çözüm Yolu
Kütle, hacim ve özkütle yalnızca büyüklükle tanımlanır; kuvvet büyüklük ve yön gerektirir.
- Etikette verilenler: I. 100 g (kütle), II. 11,8 cm³ (hacim), III. 8,47 g/cm³ (özkütle), IV. 1.250 N (kuvvet).
- Kütle, hacim ve özkütle yalnızca sayı ve birimle tam olarak ifade edilir; yön gerekmez, bu yüzden skalerdir.
- Kuvvetin etkisi uygulandığı yöne bağlıdır; büyüklük ve yön gerektirir, bu yüzden vektöreldir.
- Özkütleyi kuvvetle karıştırıp vektörel saymak — özkütle birim hacmin kütlesidir, yönü yoktur.
- Etikette yön yazmadığı için kuvveti skaler saymak — kuvvet, yönü belirtilmese de vektörel bir niceliktir.
Kendini kontrol et: Her nicelik için "Hangi yönde?" sorusu anlamlı mı? Anlamlıysa vektörel, değilse skalerdir.
6çSI'da kullanılmayan birimli nicelikler ve birim dönüşümünde düzenlenmesi gereken başka özellik
Çözüm Yolu
SI karşılıkları kg, m³, kg/m³'tür. Birim değişince sayısal değer de dönüştürülmelidir: 100 g = 0,1 kg; 11,8 cm³ = 11,8x10⁻⁶ m³; 8,47 g/cm³ = 8470 kg/m³. Newton zaten SI'dır.
- Etiketteki birimleri SI birimleriyle karşılaştır: kütle kg, hacim m³, özkütle kg/m³, kuvvet N.
- g, cm³ ve g/cm³ SI birimi değildir; N ise SI birimidir.
- Buna göre SI dışı birimle verilenler: kütle, hacim ve özkütle.
- Birim değişince sayısal değer de dönüştürülmelidir: 100 g = 0,1 kg; 11,8 cm³ = 11,8 × 10⁻⁶ m³; 8,47 g/cm³ = 8470 kg/m³.
- Newton'u SI dışı saymak — newton, SI'da kuvvet birimidir.
- Yalnız birimi değiştirip sayıyı aynı bırakmak — birim değişince sayısal değer de dönüştürülmelidir.
- 1 cm³ = 10⁻² m³ sanmak — hacimde uzunluk dönüşümünün küpü alınır: 1 cm³ = 10⁻⁶ m³.
Kendini kontrol et: Dönüştürdüğün değeri ters işlemle eski birime çevirince etiketteki sayıyı geri buluyor musun?
7-1Ağaçtan yere düşen elmaların temel kuvveti
Çözüm Yolu
Elmayı Dünya'nın kütle çekimi yere çeker.
- Tablodaki ilk olaya bakıyoruz: ağaçtan yere düşen elmalar.
- Kütlesi olan cisimler birbirini çeker; Dünya'nın büyük kütlesi elmayı kendine doğru çeker.
- Bu çekim, elmanın aşağı doğru düşmesine neden olur.
- Düşmeyi hava direncine bağlamak — hava direnci düşmeyi yavaşlatır, düşmeye neden olan kütle çekimidir.
Kendini kontrol et: Bu olaydaki iki cismin de kütlesi var mı ve biri diğerine doğru mu hareket ediyor?
7-2Pusula iğnesinin Dünya'nın manyetik alanıyla kuzeye hizalanmasının temel kuvveti
Çözüm Yolu
Manyetik etkileşimler elektromanyetik kuvvetin bir sonucudur.
- Tablodaki ikinci olaya bakıyoruz: pusula iğnesinin Dünya'nın manyetik alanıyla kuzeye hizalanması.
- Pusula iğnesi bir mıknatıstır; Dünya'nın manyetik alanı ile etkileşir.
- Manyetik etkileşimler, elektrik ve manyetik etkileri birlikte açıklayan elektromanyetik kuvvetin sonucudur.
- Kuzeyi gösterdiği için kütle çekim kuvveti demek — iğneyi yönlendiren Dünya'nın kütlesi değil, manyetik alanıdır.
Kendini kontrol et: Olayda mıknatıs, elektrik yükü ya da manyetik alan var mı? Varsa kuvvet elektromanyetiktir.
7-3Uranyum izotoplarının radyoaktif bozunumunun temel kuvveti
Çözüm Yolu
Radyoaktif bozunma (beta bozunumu gibi) zayıf nükleer kuvvetle ilişkilidir.
- Tablodaki üçüncü olaya bakıyoruz: kayalardaki uranyum izotoplarının radyoaktif bozunumu.
- Radyoaktif bozunmada (ör. beta bozunumu) çekirdekteki parçacıklar dönüşüme uğrar.
- Bu tür parçacık dönüşümlerinden sorumlu temel kuvvet zayıf nükleer kuvvettir.
- Çekirdekle ilgili diye güçlü nükleer kuvvet demek — güçlü kuvvet çekirdeği bir arada tutar, bozunmayı zayıf kuvvet sağlar.
Kendini kontrol et: Olayda çekirdek bir arada mı tutuluyor, yoksa parçacıklar dönüşüyor mu?
7-4Atom çekirdeğinin kararlılığında etkili temel kuvvet
Çözüm Yolu
Çekirdekteki proton ve nötronları, protonların itmesine rağmen bir arada tutar.
- Tablodaki son olaya bakıyoruz: granit oluşumlarındaki atom çekirdeğinin kararlılığı.
- Çekirdekte artı yüklü protonlar birbirini iter; yine de çekirdek dağılmaz.
- Proton ve nötronları çok kısa mesafede güçlü biçimde bir arada tutan kuvvet güçlü nükleer kuvvettir.
- Elektromanyetik kuvvet demek — protonlar arasındaki elektriksel kuvvet iticidir, çekirdeği dağıtmaya çalışır.
- Zayıf nükleer kuvvetle karıştırmak — zayıf kuvvet bozunmayla ilgilidir, kararlılığı sağlamaz.
Kendini kontrol et: Seçtiğin kuvvet, protonların birbirini itmesine rağmen çekirdeği bir arada tutabilir mi?