Fizik 9. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 163 Cevapları

Rüzgâr enerjisi basınç farklarından doğar. Türbinler bu rüzgârın hareket enerjisini yakalayacak, değişen hız ve yöne uyacak biçimde tasarlanır.

1. Rüzgâr Enerjisi metninde rüzgârın neyden kaynaklandığı bulunur: basınç farklılıklarından.
2. Basınç farkı değiştikçe rüzgârın hızı ve yönünün de değiştiği hatırlanır.
3. Metne göre türbinler yüksek rüzgâr potansiyeli olan bölgelere kurulur.
4. Pervanelerin farklı hızlara uyum sağlayacak ve rüzgâr yönüne dönecek biçimde tasarlandığı belirtilerek cevap "Evet" diye gerekçelendirilir.

Kendini kontrol et: Cevabımda basınç farkı, rüzgâr ve türbin tasarımı arasındaki bağlantı kuruldu mu?

Yükseklikte basınç azaldığı için su daha düşük sıcaklıkta kaynar. Bu yüzden düdüklü tencere gibi çözümler önerilebilir.

1. Verilen örnek önerme incelenir: balon yükseldikçe dış basınç azaldığı için şişip patlar.
2. Basıncın azaldığı ya da arttığı başka bir durum düşünülür: yüksek yerlerde yemek pişirmek.
3. Yükseklikte basınç düştüğü için suyun daha düşük sıcaklıkta kaynadığı belirlenir.
4. Önerme kısa bir cümleyle yazılır: Yüksek yerlerde pişirme süresi uzar.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Dağa çıkarken kapalı bir pet şişe şişer. (Dış basıncın azalmasının etkisini gösterdiği için geçerlidir.) · Dağdan inince kapalı pet şişe büzülür. (Dış basıncın artmasının etkisini gösterdiği için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Önermem basıncın artması ya da azalmasıyla açıkça ilişkilendirilebiliyor mu?

İrtifa arttıkça dış basınç düşer. Yolcuların kulak ağrısı ve nefes sorunu yaşamaması için kabin basıncı ayarlanır.

1. Yüksek basınç ya da alçak basıncın günlük hayattaki bir etkisi seçilir: uçak yolculuğu.
2. Yüksek irtifada dış basıncın ve oksijenin çok azaldığı belirlenir.
3. Bu durumun yolcularda kulak ağrısı ve nefes sorunu yaratacağı düşünülür.
4. Önerme yazılır: Uçak kabinleri basınçlandırılarak içerideki basınç yapay olarak korunur.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Yüksek basınç alanlarında hava genellikle açık ve sakin olur. (Basıncın hava koşullarına etkisini anlattığı için geçerlidir.) · Dalgıçlar yüzeye yavaş çıkmalıdır; basıncın hızla azalması vücuda zarar verir. (Basınç değişiminin canlıya etkisini doğru yönde açıkladığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Bu önerme önceki iki önermeden farklı bir basınç etkisini mi anlatıyor?

Basınç ve hava yoğunluğu yükseklikle azalır. Bu, canlıları doğrudan etkiler; eleştirel bakışla önlem olarak kademeli tırmanış gerekir.

1. Tablodaki birinci örnek incelenir: basıncın insan sağlığına doğrudan etkisi anlatılmış.
2. Günlük hayattan basıncın canlıları etkilediği başka bir olay seçilir: yüksek dağlara tırmanış.
3. Yükseldikçe basıncın ve oksijenin azaldığı, dağcıların nefes darlığı yaşadığı yazılır.
4. Eleştirel değerlendirme eklenir: Bu risk nedeniyle kademeli tırmanış ve alışma süreci gereklidir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Uçakta kulak tıkanması; yutkunmak ya da sakız çiğnemek basıncı dengelemeye yardım eder. (Basınç değişiminin etkisi ve bir önlem birlikte yazıldığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Örneğimde hem basıncın etkisi hem de bu etkiye karşı bir değerlendirme ya da önlem var mı?

Alçak ve yüksek basınç alanları arasındaki fark rüzgâr ve hava koşullarını belirler; bu da tarım, ulaşım ve enerji üretimini etkiler.

1. Basıncın canlılar dışında doğal hayata ya da sistemlere etkisi düşünülür.
2. Rüzgârın Oluşumu metninden yararlanılır: basınç farkları rüzgârı oluşturur.
3. Rüzgârın fırtına gibi hava olaylarına ve rüzgâr enerjisine bağlı olduğu yazılır.
4. Değerlendirme eklenir: Bu durum tarımı, ulaşımı ve enerji üretimini etkiler.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Alçak basınç yağışa yol açar; meteoroloji tahminleri tarım ve ulaşımı planlamada kullanılır. (Basınç değişiminin hava olaylarına etkisi doğru kurulduğunda geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Seçtiğim olay doğal hayatı ya da bir sistemi basınç değişimi yoluyla nasıl etkiliyor; açıkladım mı?

Yüksek basınçta hava alçalır, genelde açık ve sakin olur. Alçak basınçta hava yükselir, bulut ve yağış oluşur, rüzgâr artar.

1. Görseldeki yüksek basınç alanı incelenir: hava soğuyup alçalıyor, bulut oluşmuyor.
2. Bu yüzden yüksek basınç alanında havanın genellikle açık ve sakin olduğu belirlenir.
3. Alçak basınç alanı incelenir: sıcak hava yükseliyor, bulut oluşuyor.
4. Tahmin yazılır: Hava açık ve durgundan bulutlu, yağışlı ve rüzgârlı hâle gelebilir.

Kendini kontrol et: Görseldeki bulutun hangi basınç alanının üstünde olduğu cevabımla uyuşuyor mu?

Yükselti arttıkça basınç düşer. Hava dağda yükselince soğuyup yağış bırakabilir; yüzey şekilleri rüzgâr hızını ve yönünü değiştirir.

1. Yükseklik ile açık hava basıncı ilişkisi hatırlanır: yükseldikçe basınç azalır.
2. Dağların tepesinde basıncın düşük, vadilerin alçak kesimlerinde daha yüksek olduğu belirlenir.
3. Metne göre dağ ve vadi gibi engellerin rüzgârın hızını ve yönünü değiştirdiği bulunur.
4. Dağa tırmanan havanın soğuyup yağış bırakabileceği, vadilerin rüzgârı bir yöne yönlendirebileceği yazılır.

Kendini kontrol et: Cevabımda hem basınç değişimi hem de rüzgâr ya da yağış gibi bir hava koşulu yer alıyor mu?

İzmir deniz seviyesinde, Erzurum yüksek bir bölgede olduğundan açık hava basıncı ve oksijen azalır; vücut alışana kadar rahatsızlık görülür.

1. İki yerin yüksekliği karşılaştırılır: İzmir deniz kıyısında, Palandöken ise çok yüksek bir dağdadır.
2. Yükseldikçe açık hava basıncının ve havadaki oksijenin azaldığı belirlenir.
3. Bunun vücuttaki etkileri yazılır: kulak tıkanması, nefes almada zorlanma, çabuk yorulma.
4. Günlük hayattan bir etki eklenir: Su daha düşük sıcaklıkta kaynar, yemekler geç pişer.

Kendini kontrol et: Yazdığım her değişikliği yükseklik arttıkça basıncın azalmasıyla açıklayabiliyor muyum?